Notice: Unexpected clearActionName after getActionName already called in /var/www/html/includes/context/RequestContext.php on line 338
Franz Anton Maulbertsch – Wikipedia Zum Inhalt springen

Franz Anton Maulbertsch

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
(Weitergeleitet von Maulbertsch)
Datei:Franz Anton Maulbertsch Selbstbildnis Belvedere.jpg
Frühes Selbstbildnis, um 1750, Belvedere, Wien
Datei:Franz Anton Maulbertsch by M J Schmidt.jpg
Martin Johann Schmidt: Franz Anton Maulbertsch, um 1764.

Franz Anton Maulbertsch (getauft 7. Juni 1724 in Langenargen am Bodensee; † 8. August 1796<ref>In verschiedenen Quellen werden auch der 7. und der 9. August angegeben.</ref> in Wien; auch Maulpertsch) war neben Martin Johann Schmidt der herausragendste Maler des österreichischen Spätbarock. Seine expressive Kunst brach zunächst mit der Tradition, mündete zuletzt in den Klassizismus und hat die Malerei des österreichischen Barocks auf eigenwillige und eigenständige Art vollendet.

Leben und Werk

Franz Anton Maulbertsch war der Sohn des Malers Anton Maulbertsch. Franz Anton studierte von 1739 bis 1741 an der Akademie in Wien unter Jacob van Schuppen. 1750 gewann er den 1. Preis im Malereiwettbewerb der Akademie. Er wurde von verschiedenen italienischen Malern, aber auch von Rembrandt inspiriert, dessen Werk er durch Kupferstiche kannte. 1757 wurde er zum Professor vorgeschlagen, jedoch als „allzu kühner Geist“ abgelehnt. Erst 1770 wurde er zum Rat der Akademie ernannt.

1750 bis 1751 malte er Triumph der Wahrheit über die Zeit, ein großes Ölgemälde für die Festsaaldecke des Schlosses Kirchstetten.

Datei:Piaristenkirche Gewölbe - 1.jpg
Kuppelfresko in der Piaristenkirche Maria Treu

Bereits sein erster Fresken-Auftrag im Jahre 1752 gilt als eines seiner Hauptwerke: die 1753 vollendeten fünf Kuppelfresken der Piaristenkirche Maria Treu in der Wiener Josefstadt. Im Zentrum befindet sich eine Darstellung der Krönung Mariens im Himmel, während den Rand Szenen aus dem Alten und Neuen Testament bilden. Alle Figuren sind ineinander verschlungen, wie in einem wogenden Fluss; in der Komposition dominiert die Farbe über die Kontur. Die Konstruktion, die etwa bei Daniel Gran, dem frühen Paul Troger und später beim Klassizismus im Vordergrund steht, tritt zugunsten des Spiels von Licht und Farbe zurück.<ref>Die fünf Fresken von Franz Anton Maulbertsch</ref>

In den 1750er und 1760er Jahren arbeitete Maulbertsch hauptsächlich in Ungarn und den östlichen Teilen Österreichs, wobei er die imposanten Fresken (Visitatio Mariae et Triumphus Trinitatis) der Kathedrale zu Waizen fertigte: als Freskant in den Schlössern Ebenfurth und Halbturn, in der Wallfahrtskirche Heiligenkreuz-Gutenbrunn, der Hundsturmer Kapelle sowie in den Pfarrkirchen von Schwechat und Sümeg. Für die Abtei Altmünster (Mainz) fertigte er 1758 das Altarbild mit der Himmelfahrt Mariä, das heute in St. Quintin (Mainz) hängt.

1767 bekam Maulbertsch wieder in Wien Aufträge, wobei er sich zunehmend dem klassizistischen Zeitgeist annäherte. Sein Deckenfresko im Johannessaal der Österreichischen Akademie der Wissenschaften (vormals Theologiesaal der Universität Wien) zeigt Christus bei der Taufe in einem Gebirgsbach stehend, der gleichfalls mit meisterhafter Farbnuancierung als reißendes Wasser dargestellt wird. Sein letzter großer höfischer Auftrag 1772 war das Deckenfresko im Riesensaal der Hofburg in Innsbruck, das die Vereinigung der Häuser Habsburg und Lothringen zum Haus Habsburg-Lothringen darstellt. In diesem Großfresko stehen die klassizistischen Momente im Vordergrund, was wohl auch damit zu tun hat, dass Joseph von Sperges (der Herausgeber Winckelmanns) Programmverfasser war.

Die in seinen letzten Lebensjahren geschaffenen Fresken und Stuckarbeiten der Kathedrale von Steinamanger wurden im Zweiten Weltkrieg zerstört. Dagegen sind die Stephanus-Deckenfresken in der 1795 geweihten St.-Stephans-Kirche in Pápa vollständig erhalten.

Die virtuose Farbbehandlung und der antiklassische Zug bei Maulbertsch zeigen sich auch in seinen Ölbildern, so bei der Heiligen Sippe oder in dem früher als Selbstbildnis angesehenen Gemälde, beide im Belvedere in Wien. Letzteres stellt einen bislang nicht eindeutig identifizierten Künstlerkollegen mit typischem Beiwerk dar.

Der virtuose Umgang mit Farb- und Lichteffekten antizipiert in vieler Hinsicht schon den Impressionismus, dessen Nachkommenschaft von der spätbarocken Kunst hier zutage tritt. Auch wenn Maulbertsch seine eigene Radikalität nicht ganz durchhielt und am Ende seines Lebens sogar klassizistische Tendenzen annahm, war er doch ein wichtiger Inspirator der Kunst der österreichischen Moderne. Oskar Kokoschka reklamierte ihn als Vorbild.

Im Jahr 1961 wurde in Wien-Döbling (19. Bezirk) die Maulbertschgasse nach ihm benannt.

Werke (Auswahl)

  • Frühes Selbstbildnis, Öl auf Leinwand, um 1750, Belvedere, Wien.
  • Allegorische Szene, Öl auf Leinwand, um 1750/1755, Belvedere, Wien
  • Die Akademie mit ihren Attributen zu Füßen Minervas, Öl auf Leinwand, 1750, Belvedere, Wien.
  • Kuppelfresken in der Piaristenkirche Maria Treu, Wien, 1752/53.
  • Deckenfresko in der Kapelle, Schloss Ebenfurth, 1754.
  • Heilige Sippe, Öl auf Leinwand, um 1755, Belvedere, Wien.
  • Deckengemälde in der Neuen Aula in Wien, im Johnnessaal (Taufe Christi, 1756) und im Ratssaal (Allegorie der Künste, 1759, nur mehr fragmentarisch erhalten)
  • Deckenfresken in der Wallfahrtskirche und Pfarrkirche Gutenbrunn-Heiligenkreuz, 1756/57.
  • Deckenfresken in der Pfarrkirche Christi Himmelfahrt in Sümeg, Ungarn, 1756/77.
  • Kreuzaufrichtung, Öl auf Leinwand, 1757/58, Belvedere, Wien.
  • Die göttliche Vorsehung und Tugenden, Öl auf Leinwand, um 1765, Belvedere, Wien
  • Deckenfresko im Festsaal, Schloss Halbturn, Burgenland, 1765/66.
  • Kuppelfresko in der Propsteikirche St. Hippolyt am Pöltenberg bei Znaim, Mähren, 1766.
  • Deckenfresko im Riesensaal der Hofburg, Innsbruck, 1772.
  • Altarfresko in der Augustinerkirche, Korneuburg, 1773.
  • Glorifikation Kaiser Josephs II., Öl auf Leinwand, vor 1777, Belvedere, Wien.
  • Allegorie auf eine Preisverteilung an der Wiener Akademie unter Wenzel Anton Fürst Kaunitz-Rietberg, Öl auf Holz, um 1790, Belvedere, Wien
  • Deckenfresko in der Bibliothek des Klosters Strahov, Prag, 1794.

Literatur

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Maulbertsch, Franz Anton|Maulbertsch, Franz Anton|Franz Anton Maulbertsch }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 20 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 20 | 1={{ #expr: 689 + 16 }} | 2={{ #expr: 689 + 2 }} | 3={{ #expr: 689 + 2 }} | 4={{ #expr: 689 + 2 }} | 5={{ #expr: 689 + 2 }} | 6={{ #expr: 689 + 2 }} | 7={{ #expr: 689 + 2 }} | 8={{ #expr: 689 + 2 }} | 9={{#switch: 689 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 689 < 449 | {{ #expr: 689 + 2 }} | {{ #expr: 689 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 689 + 2 }} | 11={{ #expr: 689 + 2 }} | 12={{ #expr: 689 + 2 }} | 13={{ #expr: 689 + 2 }} | 14={{ #expr: 689 + 2 }} | 15={{ #expr: 689 + 2 }} | 16={{ #expr: 689 + 2 }} | 17={{ #expr: 689 + 2 }} | 18={{ #expr: 689 + 2 }} | 19={{ #expr: 689 + 2 }} | 20={{ #expr: 689 + 2 }} | 21={{ #expr: 689 + 2 }} | 22={{ #expr: 689 + 2 }} | 23={{ #expr: 689 + 2 }} | 24={{ #expr: 689 + 2 }} | 25={{ #expr: 689 + 2 }} | 26={{ #expr: 689 + 2 }} | 27={{ #expr: 689 + 2 }} | 28={{ #expr: 689 + 2 }} | 29={{ #expr: 689 + 2 }} | 30={{ #expr: 689 + 2 }} | 31={{ #expr: 689 + 2 }} | 32={{ #expr: 689 + 2 }} | 33={{ #expr: 689 + 2 }} | 34={{ #expr: 689 + 2 }} | 35={{ #expr: 689 + 2 }} | 36={{ #expr: 689 + 2 }} | 37={{ #expr: 689 + 2 }} | 38={{ #expr: 689 + 2 }} | 39={{ #expr: 689 + 2 }} | 40={{ #expr: 689 + 2 }} | 41={{ #expr: 689 + 2 }} | 42={{ #expr: 689 + 2 }} | 43={{ #expr: 689 + 2 }} | 44={{ #expr: 689 + 2 }} | 45={{ #expr: 689 + 6 }} | 46={{ #expr: 689 + 2 }} | 47={{ #expr: 689 + 2 }} | 48={{ #expr: 689 + 2 }} | 49={{ #expr: 689 + 2 }} | 50={{ #expr: 689 + 2 }} | 51={{ #expr: 689 + 2 }} | 52={{ #expr: 689 + 2 }} | 53={{ #expr: 689 + 2 }} | 54={{ #expr: 689 + 2 }} | 55={{ #expr: 689 + 3 }} | 56=689 | #default = 689 }} {{ #if:Maulbertsch, Franz Anton|Maulbertsch, Franz Anton|Franz Anton Maulbertsch }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 20, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 20 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 689{{ #if:691 | {{ #ifexpr: {{#switch: 20 | 1={{ #expr: 689 + 16 }} | 2={{ #expr: 689 + 2 }} | 3={{ #expr: 689 + 2 }} | 4={{ #expr: 689 + 2 }} | 5={{ #expr: 689 + 2 }} | 6={{ #expr: 689 + 2 }} | 7={{ #expr: 689 + 2 }} | 8={{ #expr: 689 + 2 }} | 9={{#switch: 689 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 689 < 449 | {{ #expr: 689 + 2 }} | {{ #expr: 689 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 689 + 2 }} | 11={{ #expr: 689 + 2 }} | 12={{ #expr: 689 + 2 }} | 13={{ #expr: 689 + 2 }} | 14={{ #expr: 689 + 2 }} | 15={{ #expr: 689 + 2 }} | 16={{ #expr: 689 + 2 }} | 17={{ #expr: 689 + 2 }} | 18={{ #expr: 689 + 2 }} | 19={{ #expr: 689 + 2 }} | 20={{ #expr: 689 + 2 }} | 21={{ #expr: 689 + 2 }} | 22={{ #expr: 689 + 2 }} | 23={{ #expr: 689 + 2 }} | 24={{ #expr: 689 + 2 }} | 25={{ #expr: 689 + 2 }} | 26={{ #expr: 689 + 2 }} | 27={{ #expr: 689 + 2 }} | 28={{ #expr: 689 + 2 }} | 29={{ #expr: 689 + 2 }} | 30={{ #expr: 689 + 2 }} | 31={{ #expr: 689 + 2 }} | 32={{ #expr: 689 + 2 }} | 33={{ #expr: 689 + 2 }} | 34={{ #expr: 689 + 2 }} | 35={{ #expr: 689 + 2 }} | 36={{ #expr: 689 + 2 }} | 37={{ #expr: 689 + 2 }} | 38={{ #expr: 689 + 2 }} | 39={{ #expr: 689 + 2 }} | 40={{ #expr: 689 + 2 }} | 41={{ #expr: 689 + 2 }} | 42={{ #expr: 689 + 2 }} | 43={{ #expr: 689 + 2 }} | 44={{ #expr: 689 + 2 }} | 45={{ #expr: 689 + 6 }} | 46={{ #expr: 689 + 2 }} | 47={{ #expr: 689 + 2 }} | 48={{ #expr: 689 + 2 }} | 49={{ #expr: 689 + 2 }} | 50={{ #expr: 689 + 2 }} | 51={{ #expr: 689 + 2 }} | 52={{ #expr: 689 + 2 }} | 53={{ #expr: 689 + 2 }} | 54={{ #expr: 689 + 2 }} | 55={{ #expr: 689 + 3 }} | 56=689 | #default = 689 }} != {{#switch: 20 | 1={{ #expr: 691 + 16 }} | 2={{ #expr: 691 + 2 }} | 3={{ #expr: 691 + 2 }} | 4={{ #expr: 691 + 2 }} | 5={{ #expr: 691 + 2 }} | 6={{ #expr: 691 + 2 }} | 7={{ #expr: 691 + 2 }} | 8={{ #expr: 691 + 2 }} | 9={{#switch: 691 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 691 < 449 | {{ #expr: 691 + 2 }} | {{ #expr: 691 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 691 + 2 }} | 11={{ #expr: 691 + 2 }} | 12={{ #expr: 691 + 2 }} | 13={{ #expr: 691 + 2 }} | 14={{ #expr: 691 + 2 }} | 15={{ #expr: 691 + 2 }} | 16={{ #expr: 691 + 2 }} | 17={{ #expr: 691 + 2 }} | 18={{ #expr: 691 + 2 }} | 19={{ #expr: 691 + 2 }} | 20={{ #expr: 691 + 2 }} | 21={{ #expr: 691 + 2 }} | 22={{ #expr: 691 + 2 }} | 23={{ #expr: 691 + 2 }} | 24={{ #expr: 691 + 2 }} | 25={{ #expr: 691 + 2 }} | 26={{ #expr: 691 + 2 }} | 27={{ #expr: 691 + 2 }} | 28={{ #expr: 691 + 2 }} | 29={{ #expr: 691 + 2 }} | 30={{ #expr: 691 + 2 }} | 31={{ #expr: 691 + 2 }} | 32={{ #expr: 691 + 2 }} | 33={{ #expr: 691 + 2 }} | 34={{ #expr: 691 + 2 }} | 35={{ #expr: 691 + 2 }} | 36={{ #expr: 691 + 2 }} | 37={{ #expr: 691 + 2 }} | 38={{ #expr: 691 + 2 }} | 39={{ #expr: 691 + 2 }} | 40={{ #expr: 691 + 2 }} | 41={{ #expr: 691 + 2 }} | 42={{ #expr: 691 + 2 }} | 43={{ #expr: 691 + 2 }} | 44={{ #expr: 691 + 2 }} | 45={{ #expr: 691 + 6 }} | 46={{ #expr: 691 + 2 }} | 47={{ #expr: 691 + 2 }} | 48={{ #expr: 691 + 2 }} | 49={{ #expr: 691 + 2 }} | 50={{ #expr: 691 + 2 }} | 51={{ #expr: 691 + 2 }} | 52={{ #expr: 691 + 2 }} | 53={{ #expr: 691 + 2 }} | 54={{ #expr: 691 + 2 }} | 55={{ #expr: 691 + 3 }} | 56=691 | #default = 691 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 20 | 1={{ #expr: 691 + 16 }} | 2={{ #expr: 691 + 2 }} | 3={{ #expr: 691 + 2 }} | 4={{ #expr: 691 + 2 }} | 5={{ #expr: 691 + 2 }} | 6={{ #expr: 691 + 2 }} | 7={{ #expr: 691 + 2 }} | 8={{ #expr: 691 + 2 }} | 9={{#switch: 691 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 691 < 449 | {{ #expr: 691 + 2 }} | {{ #expr: 691 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 691 + 2 }} | 11={{ #expr: 691 + 2 }} | 12={{ #expr: 691 + 2 }} | 13={{ #expr: 691 + 2 }} | 14={{ #expr: 691 + 2 }} | 15={{ #expr: 691 + 2 }} | 16={{ #expr: 691 + 2 }} | 17={{ #expr: 691 + 2 }} | 18={{ #expr: 691 + 2 }} | 19={{ #expr: 691 + 2 }} | 20={{ #expr: 691 + 2 }} | 21={{ #expr: 691 + 2 }} | 22={{ #expr: 691 + 2 }} | 23={{ #expr: 691 + 2 }} | 24={{ #expr: 691 + 2 }} | 25={{ #expr: 691 + 2 }} | 26={{ #expr: 691 + 2 }} | 27={{ #expr: 691 + 2 }} | 28={{ #expr: 691 + 2 }} | 29={{ #expr: 691 + 2 }} | 30={{ #expr: 691 + 2 }} | 31={{ #expr: 691 + 2 }} | 32={{ #expr: 691 + 2 }} | 33={{ #expr: 691 + 2 }} | 34={{ #expr: 691 + 2 }} | 35={{ #expr: 691 + 2 }} | 36={{ #expr: 691 + 2 }} | 37={{ #expr: 691 + 2 }} | 38={{ #expr: 691 + 2 }} | 39={{ #expr: 691 + 2 }} | 40={{ #expr: 691 + 2 }} | 41={{ #expr: 691 + 2 }} | 42={{ #expr: 691 + 2 }} | 43={{ #expr: 691 + 2 }} | 44={{ #expr: 691 + 2 }} | 45={{ #expr: 691 + 6 }} | 46={{ #expr: 691 + 2 }} | 47={{ #expr: 691 + 2 }} | 48={{ #expr: 691 + 2 }} | 49={{ #expr: 691 + 2 }} | 50={{ #expr: 691 + 2 }} | 51={{ #expr: 691 + 2 }} | 52={{ #expr: 691 + 2 }} | 53={{ #expr: 691 + 2 }} | 54={{ #expr: 691 + 2 }} | 55={{ #expr: 691 + 3 }} | 56=691 | #default = 691 }} = {{ #expr: {{#switch: 20 | 1={{ #expr: 689 + 16 }} | 2={{ #expr: 689 + 2 }} | 3={{ #expr: 689 + 2 }} | 4={{ #expr: 689 + 2 }} | 5={{ #expr: 689 + 2 }} | 6={{ #expr: 689 + 2 }} | 7={{ #expr: 689 + 2 }} | 8={{ #expr: 689 + 2 }} | 9={{#switch: 689 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 689 < 449 | {{ #expr: 689 + 2 }} | {{ #expr: 689 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 689 + 2 }} | 11={{ #expr: 689 + 2 }} | 12={{ #expr: 689 + 2 }} | 13={{ #expr: 689 + 2 }} | 14={{ #expr: 689 + 2 }} | 15={{ #expr: 689 + 2 }} | 16={{ #expr: 689 + 2 }} | 17={{ #expr: 689 + 2 }} | 18={{ #expr: 689 + 2 }} | 19={{ #expr: 689 + 2 }} | 20={{ #expr: 689 + 2 }} | 21={{ #expr: 689 + 2 }} | 22={{ #expr: 689 + 2 }} | 23={{ #expr: 689 + 2 }} | 24={{ #expr: 689 + 2 }} | 25={{ #expr: 689 + 2 }} | 26={{ #expr: 689 + 2 }} | 27={{ #expr: 689 + 2 }} | 28={{ #expr: 689 + 2 }} | 29={{ #expr: 689 + 2 }} | 30={{ #expr: 689 + 2 }} | 31={{ #expr: 689 + 2 }} | 32={{ #expr: 689 + 2 }} | 33={{ #expr: 689 + 2 }} | 34={{ #expr: 689 + 2 }} | 35={{ #expr: 689 + 2 }} | 36={{ #expr: 689 + 2 }} | 37={{ #expr: 689 + 2 }} | 38={{ #expr: 689 + 2 }} | 39={{ #expr: 689 + 2 }} | 40={{ #expr: 689 + 2 }} | 41={{ #expr: 689 + 2 }} | 42={{ #expr: 689 + 2 }} | 43={{ #expr: 689 + 2 }} | 44={{ #expr: 689 + 2 }} | 45={{ #expr: 689 + 6 }} | 46={{ #expr: 689 + 2 }} | 47={{ #expr: 689 + 2 }} | 48={{ #expr: 689 + 2 }} | 49={{ #expr: 689 + 2 }} | 50={{ #expr: 689 + 2 }} | 51={{ #expr: 689 + 2 }} | 52={{ #expr: 689 + 2 }} | 53={{ #expr: 689 + 2 }} | 54={{ #expr: 689 + 2 }} | 55={{ #expr: 689 + 3 }} | 56=689 | #default = 689 }} + 1 }} | f|–691}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Maulbertsch, Franz Anton||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Bruno Bushart: Der frühe Maulbertsch 1724–1755, in: Schriften des Vereins für Geschichte des Bodensees und seiner Umgebung, 93. Jg. 1975, S. 95–102 (Digitalisat).
  • Monika Dachs: Franz Anton Maulbertsch in Langenargen, in: Barockberichte 16/17 (1998), S. 1–8 (Digitalisat)
  • {{#if: Ingeborg Dorchenas|Ingeborg Dorchenas: }}Maulbertsch, Franz Anton. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:5|. Band 5, Bautz, {{#switch:5

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:1044–1051|, Sp. {{#iferror:{{#expr:1044–1051}}|1044–1051|{{#expr:1*1044–1051*0}}–{{#expr:-(0*1044–1051*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070629174420/http://www.bautz.de/bbkl/m/maulbertsch.shtml%7C}}.{{#if: 5 | |{{#ifeq:||}}}}

  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 429
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 118579185
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|118579185}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 106234 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 106234 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

  • Klára Garas: Franz Anton Maulbertsch (1724–1796). Vorwort von Oskar Kokoschka. Amalthea-Verlag, Wien 1960.
  • Friedrich Gerke: Die Fresken des Franz Anton Maulbertsch in der Pfarrkirche zu Sümeg (= Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Geistes- und sozialwissenschaftliche Klasse. Jahrgang 1950, Band 21). Verlag der Wissenschaften und der Literatur in Mainz (in Kommission bei Franz Steiner Verlag, Wiesbaden).
  • Franz Martin Haberditzl: Franz Anton Maulbertsch 1724–1796. Hrsg. von Gerbert Frodl und Michael Krapf. Verlag Brandstätter, Wien 2006, ISBN 3-902510-37-4.
  • Eduard Hindelang (Hrsg.): Franz Anton Maulbertsch und sein schwäbischer Umkreis. Museum Langenargen, Langenargen / Thorbecke, Sigmaringen 1996, ISBN 3-7995-3165-3.
  • Hubert Hosch: Franz Anton Maulbertsch und Süddeutschland. Anmerkungen zu Ein- bzw. Rückwirkungen und zu Fragen der Eigenhändigkeit, in: Schriften des Vereins für Geschichte des Bodensees und seiner Umgebung. 108. Jg., 1990, S. 161–196 (Digitalisat).
  • Hubert Hosch: Zur Botschaft des Weihnachtsbildes von Franz Anton Maulbertsch (1724–1796) in der Pfarrkirche Sümeg/Ungarn. Einige Gedanken zum 200. Todesjahr des von Langenargen gebürtigen Barockmalers, in: Schriften des Vereins für Geschichte des Bodensees und seiner Umgebung. 114. Jg. 1996, S. 73–80 (Digitalisat).
  • {{
  1. if:Maulbertsch, Anton Franz | {{
#if:17  | {{
  #if: | Wurzbach: | Constantin von Wurzbach:}} {{#if:|{{#if:||Maulbertsch, Anton Franz }}.|{{
   #if:||Maulbertsch, Anton Franz }}.}}{{#if:| Nr. .}} In: {{
  #if: | Biographisches Lexikon. |Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich.}} 17. Theil. {{#if: | | {{#switch: 17

|1=Universitäts-Buchdruckerei L. C. Zamarski (vormals J. P. Sollinger) |2=Verlag der typografisch-literarisch-artistischen Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |3 |4=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski, C. Dittmarsch & Comp.) |5=Verlag der typogr.-literar.-artist. Anstalt (L. C. Zamarski & C. Dittmarsch.) |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |32 |33 |34 |35 |36 |37 |38 |39 |40 |41 |42 |43 |44 |45 |46 |47 |48 |49 |50 |51 |52 |53 |54 |55 |56 |57 |58 |59 |60=Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei }}, }} Wien {{#switch: 17 | 1=1856 | 2=1857 | 3=1858 | 4=1858 | 5=1859 | 6=1860 | 7=1861 | 8=1862 | 9=1863 | 10=1863 | 11=1864 | 12=1864 | 13=1865 | 14=1865 | 15=1866 | 16=1867 | 17=1867 | 18=1868 | 19=1868 | 20=1869 | 21=1870 | 22=1870 | 23=1872 | 24=1872 | 25=1873 | 26=1874 | 27=1874 | 28=1874 | 29=1875 | 30=1875 | 31=1876 | 32=1876 | 33=1877 | 34=1877 | 35=1877 | 36=1878 | 37=1878 | 38=1879 | 39=1879 | 40=1880 | 41=1880 | 42=1880 | 43=1881 | 44=1882 | 45=1882 | 46=1882 | 47=1883 | 48=1883 | 49=1884 | 50=1884 | 51=1885 | 52=1885 | 53=1886 | 54=1886 | 55=1887 | 56=1888 | 57=1889 | 58=1889 | 59=1890 | 60=1891 | #default = Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben! }}{{#if:136|, S. 136{{ #if:139 | {{ #if: {{#iferror:{{#ifexpr:{{#switch: | R+ = abs | R- = -abs | Z = trunc | Z+ | N = abs trunc | Z- = -abs trunc}}( 136) = ( 136) {{#if: | round ({{{3}}}) }} | 1 }} }} | {{ #ifexpr: 136 != 139 |{{ #ifexpr: 139 = {{ #expr: 136 + 1 }}| f.|–139}}|}}|{{ #ifeq: 136 | 139 ||–139}}}}|}} (Digitalisat{{#if:|. }}).}}

 | Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Bandnummer nicht angegeben → Hilfe 
 }}

| Vorlage:BLKÖ - Parameterfehler Linkziel nicht angegeben → Hilfe }}

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:Franz Anton Maulbertsch|Franz Anton Maulbertsch|Franz Anton Maulbertsch}}|uselang=de}} Commons: {{#if:Franz Anton Maulbertsch|Franz Anton Maulbertsch|{{#if:Franz Anton Maulbertsch|Franz Anton Maulbertsch|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if: Franz Anton Maulbertsch

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|franz anton maulbertsch|9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

|k=[https://gedaechtnisdeslandes.at/kunst/action/show/controller/Kunst/?tx_gdl_gdl%5Bwerk%5D=320 |o=[https://gedaechtnisdeslandes.at/orte/action/show/controller/Ort/?tx_gdl_gdl%5Bort%5D=320 |p=[https://gedaechtnisdeslandes.at/personen/action/show/controller/Person/?tx_gdl_gdl%5Bperson%5d=320 |chronik=[https://www.gedaechtnisdeslandes.at/chronik/chronik/320 |kunst=[https://www.gedaechtnisdeslandes.at/kunst/werk/320 |ort=[https://www.gedaechtnisdeslandes.at/orte/ort/{{#if:320%7C320%7CVorlage:Str replace}} |person=[https://www.gedaechtnisdeslandes.at/personen/person/320 }} {{ #if:|{{{3}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}} }}] in der Datenbank Gedächtnis des Landes zur Geschichte des Landes Niederösterreich (Museum Niederösterreich)

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118579185n5000659359876508 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118579185 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118579185 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n50006593 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n50006593 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 59876508 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 59876508 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Maulbertsch, Franz Anton | {{#if: | {{#if: österreichischer Barockmaler und Freskant | {{#if: getauft 7. Juni 1724 | {{#if: Langenargen | {{#if: 8. August 1796 | {{#if: Wien |

Vorlage:Wikidata-Registrierung