Adalbert von Prag
Adalbert von Prag (Taufname {{#invoke:Vorlage:lang|full|CODE=cs|SCRIPTING=Latn|SERVICE=tschechisch}}, {{#invoke:Vorlage:lang|full|CODE=pl|SCRIPTING=Latn|SERVICE=polnisch}}; * um 956; † 23. April 997) war Bischof von Prag, christlicher Missionar bei den Ungarn sowie Prußen und Märtyrer. Nachdem er 982 Bischof von Prag geworden war, geriet er wegen seiner Reformpolitik in Konflikte mit geistlichen und weltlichen Würdenträgern. Seine Familie der Slavnikiden stellte sich auf die Seite des Polenherzogs und während dessen Kämpfen verließ Adalbert zweimal sein Bistum, um als Mönch und Missionar zu leben. Am 23. April 997 wurde er auf einer Missionsreise von den heidnischen Prußen an einem nicht bekannten Ort an der Ostsee erschlagen und daraufhin 999 von Papst Silvester II. heiliggesprochen.
Leben
Herkunft
Vojtěch wurde vermutlich in Ostböhmen geboren.<ref>Als Geburtsort ist Libice nad Cidlinou nach herrschender Meinung von Historikern nur eine unbegründete Annahme, siehe dazu: Jiří Sláma: Slavníkovci ve středověkém písemnictví, 1987, oder Michal Lutovský, Zdeněk Petráň: Slavníkovci. mýtus českého dějepisectví, 2004, S. 51, ISBN 80-7277-291-0.</ref> Sein Vater war der böhmische Fürst Slavník; seine Mutter Střezislava soll die Schwester der Přemysliden Wenzel und Boleslav gewesen sein und eine entfernte Verwandte von Kaiser Otto I.<ref>Johann Loserth: Der Sturz des Hauses Slawnik. Ein Beitrag zur Geschichte der Ausbildung des böhmischen Herzogthums, 1883</ref> Wahrscheinlicher ist, dass sie die Schwester der Stiefmutter oder eine Blutsverwandte der Babenberger war.<ref>Dušan Třeštík: Počátky Přemyslovců. Vstup Čechů do dějin (530 - 935), 1997</ref> Der Halbbruder Adalberts Gaudentius wurde erster Erzbischof von Gnesen.
Ausbildung in Magdeburg und Priester in Prag
Vojtěch erhielt acht Jahre lang in der Magdeburger Domschule unter dem Leiter Ohtrich seine Ausbildung. Adalbert von Magdeburg war dort ab 968 Erzbischof und gab bei der zweiten durchgeführten Firmung Vojtěch den Namen Adalbert.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>
Nach der Rückkehr 981 wurde er in Prag Geistlicher im Gefolge des ersten Prager Bischofs Thietmar von Prag und wurde Augenzeuge seines Todes.
Bischof von Prag und Benediktiner
Am 19. Februar 982 bestimmte ihn Fürst Boleslav II. zum Bischof von Prag.<ref>Weder der Klerus und noch weniger das Volk hatten die Macht, den Bischof zu wählen. Dies war zu jener Zeit der staatlichen Macht in Böhmen vorbehalten. Dazu: Michal Lutovský, Zdeněk Petráň: Slavníkovci., 2005, S. 53. ISBN 80-7277-291-0.</ref> Die kaiserliche Bestätigung erfolgte ein Jahr später am 3. Juni 983 in Verona, als sich Kaiser Otto II. damals dort aufhielt. Am 29. Juni 983 weihte ihn der Mainzer Erzbischof Willigis zum Bischof.<ref>Helmut Feld: Wechselfälle einer schlimmen Zeit. Lebensgefühl und Zeitkritik am Ende des ersten Jahrtausends. In: Essays zur europäischen Religions- und Kulturgeschichte. Kritische Blicke auf Personen und Epochen. Lit, Münster 2017, ISBN 978-3-643-13624-4, S. 112–137, hier S. 120.</ref> Adalbert kehrte nach Prag zurück und blieb dort bis 988.
Sein Vorgänger, der Sachse Thietmar, war mild, gerecht und sehr beliebt. Dagegen stieß Adalberts Reformeifer auf Widerstand im dortigen Klerus und bei den weltlichen Würdenträgern. Nach der Vita S. Adalberti des Johannes Canaparius versuchte er erfolglos die vom Adel betriebene Polygamie zu bekämpfen. Ihm gelang es weiter nicht genügend Geld aufzutreiben, um Sklaven, die der böhmische Fürst an die Orienthändler (Judaei) verkaufte, zurückzukaufen. Insgesamt konnte er sich politisch nicht durchsetzen, da der Sklavenhandel für die privilegierte Schicht eine sichere, bequeme Einnahmequelle war, die zudem auch das böhmische Heer finanzierte.<ref name=":0">Rostislav Nový, Jiří Sláma, Jana Zachová (Hg.): Slavníkovci ve středověkém písemnictví. Vyšehrad, Prag 1987.</ref>
Resigniert trat er 988 in das Benediktinerkloster Monte Cassino und von dort in das Kloster St. Bonifacius und Alexius auf dem Aventin in Rom ein, wo griechische Mönche in einer asketisch-schwärmerischen Gedankenwelt lebten. Dort lernte ihn auch der spätere Kaiser Otto III. kennen und verehren, der den gleichen mystisch-schwärmerischen Stimmungen anhing.
Im Jahre 993 schickte ihn Papst Johannes XV. in sein Bistum nach Prag zurück, nach anderen Quellen wurde er vom Prager Priester und Studienfreund Radla und dem Mönch Kristián aus Rom geholt. Dabei wurde ihm versprochen, in Böhmen ein Kloster gründen zu dürfen.<ref name=":0" /> Mit zwölf Mönchen, die mit ihm nach Prag gingen, gründete er das Kloster Břevnov, das für Jahrhunderte ein geistig-religiöses Zentrum Böhmens wurde.
Die Situation in Böhmen spitzte sich weiter zu. Adalbert wurde in den Konflikt zwischen den Přemysliden und den Slavnikiden hineingezogen, da seine Familie, besonders sein Bruder Sobebor, sich auf die Seite des polnischen Herzogs bei dessen Eroberungen Chorbatiens sowie Böhmens gestellt hatte. Sobebor starb im September 1004 an der Moldaubrücke in Prag, wo er mit einer Schar Polen die Flucht Boleslaws I. gedeckt hatte.<ref>W. Boguslawski: Die polnische Herrschaft in der Lausitz. In: Zeitschrift für slavische Literatur, Kunst und Wissenschaft. Band I, Heft 1, Bautzen 1862, S. 150–161. insbesondere S. 156.</ref> Die Konflikte mit der Herrschaftsriege gipfelten in der Verletzung des kirchlichen Asylrechts. So soll eine Ehebrecherin bei ihm Schutz gesucht, doch die Verwandten des Betrogenen sich gewaltsam Zutritt in die Kirche des heiligen Georg verschafft und anschließend die Frau vor den Augen des Bischofs geköpft haben.<ref name=":0" />
Im Zorn über die heidnische Wildheit der erst kürzlich christianisierten Böhmen verließ er sein Bistum und zog sich nach kurzer Missionstätigkeit in Ungarn nach Rom in das Kloster auf dem Aventin zurück. Mit Kaiser Otto III., dessen Kaiserkrönung er in Rom am 21. Mai 996, am Feste Christi Himmelfahrt, beiwohnte, verband ihn eine tiefe Freundschaft. Er beeinflusste das religiöse und politische Denken des jungen Kaisers, den er auch für seine Ostmissionspläne gewinnen konnte, und zog mit ihm nach Mainz.
Prußenmission und Tod
Danach begab sich Adalbert zum Herzog Bolesław I. Chrobry von Polen und nach Danzig, um in das Land der Prußen zu ziehen und das Evangelium zu verbreiten. Boleslaw gab ihm einige Soldaten als Reisebegleitung mit. Adalbert, sein Bruder Gaudentius und sein Geleit landeten 997 an der Ostseeküste in Danzig (Gidanie<ref name="AEP393">{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>/ „urbem Gyddanyzc“).<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Vita Sancti Adalberti|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Vita Sancti Adalberti}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Vita Sancti Adalberti}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Vita Sancti Adalberti}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:MGH SS 4593, c 27{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:la|de||{{#if:la|1}}}}"Ipse vero (Adalbertus) adiit primo urbem Gyddanyzc, quam ducis (Palamiorum Bolizlavi) latissima regna dirimentem maris confinia tangunt." Danzig wird bereits als urbs benannt| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up}}%7C%7C}}}}{{#if:Vita Sancti Adalberti|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Vita Sancti Adalberti|lines=0}}||}}}}{{#if: MGH SS 4| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=MGH SS 4}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: 593, c 27|,|{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: 593, c 27|,|{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: 593, c 27| S. 593, c 27{{#if: |,|{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:593, c 27|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:10840||(?)}}}}}}{{#if: 2025-07-23|;}}}}{{#if: 2025-07-23| {{#if:593, c 27{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-07-23 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-07-23|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-07-23|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:la|de||{{#if:la|1}}}}"Ipse vero (Adalbertus) adiit primo urbem Gyddanyzc, quam ducis (Palamiorum Bolizlavi) latissima regna dirimentem maris confinia tangunt." Danzig wird bereits als urbs benannt|{{#if:MGH SS 4593, c 27{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:la|la|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|la|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: "Ipse vero (Adalbertus) adiit primo urbem Gyddanyzc, quam ducis (Palamiorum Bolizlavi) latissima regna dirimentem maris confinia tangunt." Danzig wird bereits als urbs benannt|{{#ifeq:{{#if:la|la|de}}|de||, }}"Ipse vero (Adalbertus) adiit primo urbem Gyddanyzc, quam ducis (Palamiorum Bolizlavi) latissima regna dirimentem maris confinia tangunt." Danzig wird bereits als urbs benannt}})}}{{#if: 593, c 27{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}la"Ipse vero (Adalbertus) adiit primo urbem Gyddanyzc, quam ducis (Palamiorum Bolizlavi) latissima regna dirimentem maris confinia tangunt." Danzig wird bereits als urbs benannt|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.dmgh.de/mgh_ss_4/index.htm#page/593/mode/1up }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref> Nach seiner Ankunft soll er darüber erstaunt gewesen sein, dass die Stadt bereits von vielen {{#invoke:Vorlage:lang|full|CODE=de|SCRIPTING=Latn|SERVICE=deutsch}}sprachigen Christen bewohnt war.<ref name="AEP393" /> In der Umgebung soll er durch eine eintägige Missionspredigt viele heidnische Prußen bekehrt haben. (Der spätere Ort Sankt Albrecht (Święty Wojciech) könnte eine solche Stelle gewesen sein.)
Mit zwei Begleitern und bewaffneten Soldaten ließ er sich nach kurzer Fahrt über das Meer an der prußischen Küste aussetzen. Über den Ort geben die ältesten Quellen keine Auskunft. (Später wird ein Ort namens „Truso“ genannt oder die Südküste des Samlandes.<ref>Art. Adalbert von Prag. In: Georg Hermanowski: Ostpreußen-Lexikon. Adam Kraft Verlag, Mannheim 1980, ISBN 3-8083-1162-2, S. 23–24.</ref>) Adalbert ging zu den Prußen, um ihnen das Evangelium zu verkündigen, wurde von ihnen aber abgelehnt, geschlagen, verjagt und schließlich getötet.<ref>Es gibt verschiedene Darstellungen. In der ältesten Vita sancti Adalbert von etwa 1000, in den Abschnitten 28 bis 31; deutsch unter anderem in Hermann Hütter: Das Leben des Bischofs Adalbert von Prag. Berlin 1857. S. 33ff.</ref>
In einer Überlieferung hieß es, er habe verbotswidrig einen heiligen Hain betreten; sein Schüler und Nachfolger Bruno von Querfurt schrieb, ein Pruße habe ihn aus Rache für seinen im Kampf mit den Polen gefallenen Bruder erschlagen. Der genaue Ort ist nicht bekannt, muss aber in einiger Entfernung von Danzig in Meernähe gelegen haben.
Nachleben und Verehrung
Bald nach seinem Tod wurde er im Jahre 999 von Papst Silvester II. heiliggesprochen. Der damaligen Tradition entsprechend wurde sein Leben in einer Heiligenvita beschrieben, die Johannes Canaparius, evtl. Notger von Lüttich zugeschrieben wird.
Der polnische Herzog Bolesław I. Chrobry löste laut einer Sage den Leichnam gegen Gold in Höhe von Adalberts Gewicht aus, er wurde nicht an dem bereits bestehenden Bischofssitz Posen, sondern in Gnesen<ref>Joseph Hergenröther: Allgemeine Kirchengeschichte, Band 2, 3. Aufl., Freiburg im Breisgau 1885, S. 198.</ref> im Vorgängerbau der heutigen Domkirche beigesetzt. Um 1000 kamen seine Gebeine dann in die neu gegründete Metropolitankirche von Gniezno. Kaiser Otto III. pilgerte im Jahre 1000 zu seinem Grab und vollzog den Akt von Gnesen. Außerdem nahm Otto III. Teile der Reliquien mit, von denen er einen Teil dem von ihm gegründeten Adalbertstift in Aachen übergab, einen anderen Teil nach Rom brachte, wo sie bis heute in der Kirche San Bartolomeo all’Isola aufbewahrt werden.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Adalbert von Prag|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Adalbert von Prag}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Adalbert von Prag}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Adalbert von Prag}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Adalbertuswerk. Bildungswerk der Danziger Katholiken{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/}}%7C%7C}}}}{{#if:Adalbert von Prag|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Adalbert von Prag|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: Adalbertuswerk. Bildungswerk der Danziger Katholiken| Adalbertuswerk. Bildungswerk der Danziger Katholiken{{#if: |,|{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:Adalbertuswerk. Bildungswerk der Danziger Katholiken|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:10840||(?)}}}}}}{{#if: 2025-07-23|;}}}}{{#if: 2025-07-23| {{#if:Adalbertuswerk. Bildungswerk der Danziger Katholiken{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-07-23 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-07-23|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-07-23|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:Adalbertuswerk. Bildungswerk der Danziger Katholiken{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/ | {{#if: | [3] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/ }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/ | {{#if: | [4] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.adalbertuswerk.de/adalbertus-werk-e-v-adalbertus-jugend/der-hl-adalbert/ }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref> Im Jahre 1039, nach dem polnisch-böhmischen Krieg, wurde der Leib des Heiligen vom böhmischen Herzog Břetislav I. aus Gniezno entführt und am Prager Veitsdom beigesetzt. Dort fand man die Gebeine 1880 in einer Gruft am Domplatz und begrub sie in der Domkirche. In Gnesen selbst befinden sich deshalb heute nur noch geringe Reste der Reliquien, die in einem kostbaren barocken Silberschrein über dem Hochaltar aufbewahrt werden. An der Erzkathedrale von Gniezno befindet sich eine in der zweiten Hälfte des 12. Jahrhunderts angefertigte Bronzetür, die einen Reliefzyklus zum Leben des heiligen Adalbert zeigt.
Sein 1000. Todestag wurde 1997 begangen, auch in Deutschland und Ungarn wurden Sonderbriefmarken mit dem Porträt Adalberts herausgegeben. In Polen wurde gleichzeitig ein tausendjähriges Jubiläum von Danzig gefeiert.
Adalbert gilt als Schutzpatron von Böhmen, Polen, Preußen und vom Erzbistum Esztergom-Budapest sowie der Paternostermacher.<ref>George C. Williamson: The book of amber. London 1932.</ref> Zahlreiche Adalbertkirchen tragen seinen Namen. Adalbert ist der Namensgeber der Adalbert-Stiftung in Krefeld, die aus den Danziger Katholiken hervorgegangen ist.
Adalbert-Kirchen
- 1039 gelangten Reliquien des hl. Adalbert nach Prag. Vermutlich deswegen wurde eine erste, wohl hölzerne Kapelle auf dem dortigen Georgsberg in Nordböhmen errichtet. Eine päpstliche Urkunde aus dem Jahr 1273 erwähnt die Kirche des hl. Adalbert. Ihr Weihejahr ist unbekannt. Heute ist die Rotunde auf dem Georgsberg dem St. Adalbert und dem hl. Georg, einem der vierzehn Nothelfer, geweiht.
- Im ostpreußischen Heiligenwalde (polnisch Święty Gaj) wurde 1399 eine Kapelle mit Reliquien Adalberts gebaut, wahrscheinlich auf einer Vorgängerkirche. Dort soll er in der Nähe auf dem Hain/Feld erschlagen worden sein. Der Ort ist heute Wallfahrtsort.
- Bei Tenkitten bei Fischhausen (heute Primorsk) im Samland (über 100 Kilometer von Danzig entfernt) stiftete der Ordensmarschall Ludwig von Lanse († 1451) die Sankt-Adalbert-Kapelle, die die von 1424 bis 1669 bestand . Im 18. Jahrhundert wurde an ihrem ehemaligen Standort ein eisernes Kreuz errichtet.
Ikonographie
In der Bildenden Kunst wird Adalbert in der Regel mit Mitra und im Bischofsgewand sowie Keule, Ruder oder Spießen dargestellt, da er mit einem Ruder erschlagen und mit Spießen durchbohrt worden sein soll. Gelegentlich wird er auch mit einem Adler als Attribut dargestellt, da ein Adler seinen Leichnam bewacht haben soll, bis er um 1000 in Gniezno bestattet werden konnte.
Die ältesten Darstellungen Adalberts sind auf böhmischen Denaren aus dem 12. Jahrhundert überliefert. Viele Darstellungen stammen aus dem 14. Jahrhundert, als er als Landespatron von Polen und Böhmen verehrt wurde. Die detailreichsten Darstellungen zeigen ihn in einem Zyklus auf der Bronzetür aus dem Jahre 1175 und in seinem silbernen Prunksarkophag aus dem Jahre 1623 im Dom zu Gniezno. In der böhmischen Barockkunst ist er häufig gemeinsam mit den anderen böhmischen Landespatronen Wenzel, Ludmilla und Johann von Nepomuk zu sehen.
Gedenktage
- Katholisch: 23. April (Nicht gebotener Gedenktag im Regionalkalender für das deutsche Sprachgebiet, seit 1997 auch im Allgemeinen Römischen Kalender)
- im Bistum Magdeburg: Fest
- im Erzbistum Berlin und dem Bistum Görlitz: Gebotener Gedenktag
- im Erzbistum Prag: 25. August (Übertragung der Gebeine)
- im Erzbistum Breslau: 26. August (Übertragung der Gebeine)
- in den Erzbistümern Gnesen und Krakau: 20. Oktober (Übertragung der Gebeine)
- Evangelisch: 23. April (Gedenktag im Evangelischen Namenkalender der Evangelischen Kirche in Deutschland)<ref>Liturgische Konferenz (Hrsg.): Das Kirchenjahr. Evangelischer Sonn- und Feiertagskalender 2019/2020. Hamburg 2019, S. 34–39 (Namenkalender).</ref>
Musik
Am 14. Oktober 2011 wurde in der Johanniskirche in Zittau vom EUROPERA-Jugendorchester das Oratorium „Porta Peregrinorum“ (Das Tor der Pilger) uraufgeführt. Es wurde von Jiři Pavlica komponiert und handelt vom Leben und Wirken des heiligen Adalbert.<ref><templatestyles src="Webarchiv/styles.css" />{{#if:20160304105713
| {{#ifeq: 20160304105713 | *
| {{#if: Zittau: Konzert in der Johanniskirche | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Zittau: Konzert in der Johanniskirche}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.alles-lausitz.de/lokales/zittau/5090971_Konzert_in_der_Johanniskirche.html}} }} (Archivversionen)
| {{#iferror: {{#time: j. F Y|20160304105713}}
| {{#if: || }}Der Wert des Parameters {{#if: wayback | wayback | Datum }} muss ein gültiger Zeitstempel der Form YYYYMMDDHHMMSS sein!
| {{#if: Zittau: Konzert in der Johanniskirche | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Zittau: Konzert in der Johanniskirche}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.alles-lausitz.de/lokales/zittau/5090971_Konzert_in_der_Johanniskirche.html}} }} {{#ifeq: | [] | [ | ( }}{{#if: {{#if: | {{{archiv-bot}}} | }} | des Vorlage:Referrer }} vom {{#time: j. F Y|20160304105713}} im Internet Archive{{#if: | ; }}{{#ifeq: | [] | ] | ) }}
}}
}}
| {{#if:
| {{#iferror: {{#time: j. F Y|{{{webciteID}}}}}
| {{#switch: {{#invoke:Str|len|{{{webciteID}}}}}
| 16= {{#if: Zittau: Konzert in der Johanniskirche | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Zittau: Konzert in der Johanniskirche}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.alles-lausitz.de/lokales/zittau/5090971_Konzert_in_der_Johanniskirche.html}} }} {{#ifeq: | [] | [ | ( }}{{#if: {{#if: | {{{archiv-bot}}} | }} | des Vorlage:Referrer }} vom {{#time: j. F Y| 19700101000000 + {{#expr: floor {{#expr: {{#invoke:Str|sub|{{{webciteID}}}|1|10}}/86400}} }} days}} auf WebCite{{#if: | ; }}{{#ifeq: | [] | ] | ) }}
| 9 = {{#if: Zittau: Konzert in der Johanniskirche | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Zittau: Konzert in der Johanniskirche}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.alles-lausitz.de/lokales/zittau/5090971_Konzert_in_der_Johanniskirche.html}} }} {{#ifeq: | [] | [ | ( }}{{#if: {{#if: | {{{archiv-bot}}} | }} | des Vorlage:Referrer}} vom {{#time: j. F Y| 19700101000000 + {{#expr: floor {{#expr: {{#invoke:Str|sub|{{#invoke:Expr|base62|{{{webciteID}}}}}|1|10}}/86400}} }} days}} auf WebCite{{#if: | ; }}{{#ifeq: | [] | ] | ) }}
| #default= Der Wert des Parameters {{#if: webciteID | webciteID | ID }} muss entweder ein Zeitstempel der Form YYYYMMDDHHMMSS oder ein Schüsselwert mit 9 Zeichen oder eine 16-stellige Zahl sein!{{#if: || }}
}}
| c|{{{webciteID}}}}} {{#if: Zittau: Konzert in der Johanniskirche | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Zittau: Konzert in der Johanniskirche}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.alles-lausitz.de/lokales/zittau/5090971_Konzert_in_der_Johanniskirche.html}} }} ({{#if: {{#if: | {{{archiv-bot}}} | }} | des Vorlage:Referrer}} vom {{#time: j. F Y|{{{webciteID}}}}} auf WebCite{{#if: | ; }}{{#ifeq: | [] | ] | ) }}
}}
| {{#if:
| Vorlage:Webarchiv/Today
| {{#if:
| Vorlage:Webarchiv/Generisch
| {{#if: Zittau: Konzert in der Johanniskirche | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Zittau: Konzert in der Johanniskirche}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.alles-lausitz.de/lokales/zittau/5090971_Konzert_in_der_Johanniskirche.html}} }}
}}}}}}}}{{#if:
| Vorlage:Webarchiv/archiv-bot
}}{{#invoke:TemplatePar|check
|all = url=
|opt = text= wayback= webciteID= archive-is= archive-today= archiv-url= archiv-datum= ()= archiv-bot= format= original=
|cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv
|errNS = 0
|template = Vorlage:Webarchiv
|format = *
|preview = 1
}}{{#ifexpr: {{#if:20160304105713|1|0}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}} <> 1
| {{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Genau einer der Parameter 'wayback', 'webciteID', 'archive-today', 'archive-is' oder 'archiv-url' muss angegeben werden.|1}}
}}{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:Webarchiv|getdomain|{{{archiv-url}}}}}
| web.archive.org =
{{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von Internet Archive erkannt, bitte Parameter 'wayback' benutzen.|1}}
| webcitation.org =
{{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von WebCite erkannt, bitte Parameter 'webciteID' benutzen.|1}}
| archive.today |archive.is |archive.ph |archive.fo |archive.li |archive.md |archive.vn =
{{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von archive.today erkannt, bitte Parameter 'archive-today' benutzen.|1}}
}}{{#if:
| {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}
| {{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Wert des Parameter 'archiv-datum' ist ungültig oder hat ein ungültiges Format.|1}}
| }}
| {{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Pflichtparameter 'archiv-datum' wurde nicht angegeben.|1}}
}}
| {{#if:
| {{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Parameter 'archiv-datum' ist nur in Verbindung mit 'archiv-url' angebbar.|1}}
}}
}}{{#if:{{#invoke:URLutil|isHostPathResource|http://www.alles-lausitz.de/lokales/zittau/5090971_Konzert_in_der_Johanniskirche.html}}
|| {{#if: || }}
}}{{#if: Zittau: Konzert in der Johanniskirche
| {{#if: {{#invoke:WLink|isBracketedLink|Zittau: Konzert in der Johanniskirche}}
| {{#if: || }}
}}
| {{#if: || }}
}}{{#switch:
|addlarchives|addlpages= {{#if: || }}{{#if: 1 |}}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: enWP-Wert im Parameter 'format'.|1}}
}}{{#ifeq: {{#invoke:Str|find|http://www.alles-lausitz.de/lokales/zittau/5090971_Konzert_in_der_Johanniskirche.html%7Carchiv}} |-1
|| {{#ifeq: {{#invoke:Str|find|{{#invoke:Str|cropleft|http://www.alles-lausitz.de/lokales/zittau/5090971_Konzert_in_der_Johanniskirche.html%7C4}}%7Chttp}} |-1
|| {{#switch: {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://www.alles-lausitz.de/lokales/zittau/5090971_Konzert_in_der_Johanniskirche.html }}
| abendblatt.de | daserste.ndr.de | inarchive.com | webcitation.org =
| #default = {{#if: || }}{{#if: 1 |}}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Archiv-URL im Parameter 'url' anstatt URL der Originalquelle. Entferne den vor der Original-URL stehenden Mementobestandteil und setze den Archivierungszeitstempel in den Parameter 'wayback', 'webciteID', 'archive.today' oder 'archive-is' ein, sofern nicht bereits befüllt.|1}}
}}
}}
}} Oberlausitzer Kurier und Niederschlesischer Kurier Bautzen, 13. Okt. 2011.</ref>
Quellen
Es gibt drei Lebensbeschreibungen von Zeitgenossen:
- Vita Sancti Adalberti (wurde traditionell Johannes Canaparius zugeschrieben. Johannes Fried sprach sich allerdings für Notger von Lüttich aus, was in der Forschung auf Zustimmung stieß.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>)
- deutsch/Edition: {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- Brun von Querfurt (Nachfolger Adalberts, kannte ihn wohl nicht persönlich): Vita Sancti Adalberti<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Geschichtsquellen: Werk/719|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Geschichtsquellen: Werk/719}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://geschichtsquellen.de/werk/719%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Geschichtsquellen: Werk/719}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://geschichtsquellen.de/werk/719}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Geschichtsquellen: Werk/719}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://geschichtsquellen.de/werk/719%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://geschichtsquellen.de/werk/719}}%7C%7C}}}}{{#if:Geschichtsquellen: Werk/719|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Geschichtsquellen: Werk/719|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:10840||(?)}}}}}}{{#if: 2025-07-23|;}}}}{{#if: 2025-07-23| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-07-23 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-07-23|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-07-23|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://geschichtsquellen.de/werk/719 | {{#if: | [5] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://geschichtsquellen.de/werk/719 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://geschichtsquellen.de/werk/719}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://geschichtsquellen.de/werk/719 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://geschichtsquellen.de/werk/719 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://geschichtsquellen.de/werk/719}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://geschichtsquellen.de/werk/719 }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://geschichtsquellen.de/werk/719 | {{#if: | [6] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://geschichtsquellen.de/werk/719 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://geschichtsquellen.de/werk/719}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://geschichtsquellen.de/werk/719 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://geschichtsquellen.de/werk/719 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://geschichtsquellen.de/werk/719}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://geschichtsquellen.de/werk/719 }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref> (1008)
- deutsch in: Lorenz Weinrich: Heiligenleben zur deutsch-slawischen Geschichte: Adalbert von Prag – Otto von Bamberg. 2005, S. 70–117.
- Edition: S. Adalberti Pragensis episcopi et martyris vita prior. hrsg. von Jadwiga Karwasińska, Monumenta Poloniae historica, Seria nova 4/2, Warschau 1969.
- Passio Sancti Adalperti Martiris (um 1000–1025).
- Sancti Adalberti episcopi Pragensis vita altera.
- Miracula sancti Adalberti.
Literatur
Bibliographie
- {{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Bibliotheks- und Bibliographieportal|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Bibliotheks- und Bibliographieportal}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Bibliotheks- und Bibliographieportal}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Bibliotheks- und Bibliographieportal}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Herder-Institut (Marburg){{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields}}%7C%7C}}}}{{#if:Bibliotheks- und Bibliographieportal|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Bibliotheks- und Bibliographieportal|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: Herder-Institut (Marburg)| Herder-Institut (Marburg){{#if: |,|{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:Herder-Institut (Marburg)|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:10840||(?)}}}}}}{{#if: 2025-07-23|;}}}}{{#if: 2025-07-23| {{#if:Herder-Institut (Marburg){{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-07-23 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-07-23|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-07-23|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:Herder-Institut (Marburg){{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2025-07-23 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields | {{#if: | [7] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields | {{#if: | [8] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://hds.hebis.de/herder/Search/Results?lookfor=Adalbert+von+Prag&trackSearchEvent=Einfache+Suche&type=allfields }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}
Monographien
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- Heinrich Gisbert Voigt: Adalbert von Prag. Ein Beitrag zur Geschichte der Kirche und des Mönchtums im zehnten Jahrhundert. Verlag der Akademischen Buchhandlung (W. Faber & Co), Westend-Berlin 1898. ({{#if: |{{#if:||{{#if:Digitalisat im Internet Archive|Digitalisat im Internet Archive|Digitalisat}}}}|{{#if: adalbertvonprag00voiggoog|{{#if:|[https://www.archive.org/details/adalbertvonprag00voiggoog}} {{#if:||{{#if:Digitalisat im Internet Archive|Digitalisat im Internet Archive|Digitalisat}}}}|{{#if:
|{{#if:||{{#if:Digitalisat im Internet Archive|Digitalisat im Internet Archive|Digitalisat}}}}|[{{{1}}} {{#if:||{{#if:Digitalisat im Internet Archive|Digitalisat im Internet Archive|Digitalisat}}}}]}}}}}}Vorlage:WartungsURL)
Zeitschriftenaufsätze
- Franz A. Brandstäter: Wo erlitt der h. Adalbert den Märtyrertod? In: Altpreußische Monatsschrift zur Spiegelung des provinziellen Lebens in Literatur, Kunst, Wissenschaft und Industrie. Band 1, Königsberg 1864, S. 141–154 (Google Books), S. 235–257 (Google Books) und S. 329–340 (Google Books).
- Friedrich Wilhelm Ferdinand Schmitt: Zur Adalbert's-Frage. In: Altpreussische Monatsschrift. Neue Folge, 12. Band, Königsberg 1. Pr. 1875, S. 531–541 (Google Books).
- Johannes Fried: Der Hl. Adalbert und Gnesen. In: Archiv für mittelrheinische Kirchengeschichte 50 (1998), S. 41–70.
- Gregory Leighton: St Adalbert of Prague in the Memory Culture of the Teutonic Order in Prussia. In: Piotr Pranke (Hrsg.): Between East and West. Studies on the History of Memory, Commemoration and Reception of Medieval Culture. Brill / V&R unipress 2023, ISBN 978-3-7370-1598-1, S. 209–222.
Lexikonartikel
- {{ #if:Franz Machilek|Franz Machilek: |}}{{ #if:Adalbert von Prag|Adalbert von Prag|Adalbert von Prag }}. In: Theologische Realenzyklopädie (TRE). Band 1, de Gruyter, Berlin / New York {{#switch: 1
| 1=1977 | 2=1978 | 3=1978 | 4=1979 | 5=1980 | 6=1980 | 7=1981 | 8=1981 | 9=1982 | 10=1982 | 11=1983 | 12=1984 | 13=1984 | 14=1985 | 15=1986 | 16=1987 | 17=1988 | 18=1989 | 19=1990 | 20=1990 | 21=1991 | 22=1992 | 23=1994 | 24=1994 | 25=1995 | 26=1996 | 27=1997 | 28=1997 | 29=1998 | 30=1999 | 31=2000 | 32=2001 | 33=2002 | 34=2002 | 35=2003 | 36=2004 | #default = }}, ISBN {{#switch: 1 | 1=3-11-006944-X | 2=3-11-007379-X | 3=3-11-007462-1 | 4=3-11-007714-0 | 5=3-11-007739-6 | 6=3-11-008115-6 | 7=3-11-008192-X | 8=3-11-008563-1 | 9=3-11-008573-9 | 10=3-11-008575-5 | 11=3-11-008577-1 | 12=3-11-008579-8 | 13=3-11-008581-X | 14=3-11-008583-6 | 15=3-11-008585-2 | 16=3-11-011159-4 | 17=3-11-011506-9 | 18=3-11-011613-8 | 19=3-11-012355-X | 20=3-11-012655-9 | 21=3-11-012952-3 | 22=3-11-013463-2 | 23=3-11-013852-2 | 24=3-11-014596-0 | 25=3-11-014712-2 | 26=3-11-015155-3 | 27=3-11-015435-8 | 28=3-11-015580-X | 29=3-11-016127-3 | 30=3-11-016243-1 | 31=3-11-016657-7 | 32=3-11-016712-3 | 33=3-11-017132-5 | 34=3-11-017388-3 | 35=3-11-017781-1 | 36=3-11-017842-7 | #default = falsche Bandangabe! }}, S. 410{{ #if:414 | {{ #ifexpr: 410 != 414 |–414|}} |}}{{ #if:| ({{{6}}})}}{{#if:}}{{#if:|, |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.
- {{#if: Friedrich Wilhelm Bautz|Friedrich Wilhelm Bautz: }}Adalbert von Prag. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:1|. Band 1, Bautz, {{#switch:1
|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:26–27|, Sp. 26–27}}{{#if:|, Sp. {{#iferror:{{#expr:{{{spalten}}}}}|{{{spalten}}}|{{#expr:1*{{{spalten}}}*0}}–{{#expr:-(0*{{{spalten}}}*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070630040553/http://www.bautz.de/bbkl/a/adalbert_v_pr.shtml%7C}}.{{#if: 1 | |{{#ifeq:||}}}}
- Adalbert 1) A. von Prag. In: {{#if:|Meyers.|Meyers Konversations-Lexikon.}} 4. Auflage. Band 1, {{#if:||Verlag des Bibliographischen Instituts, Leipzig/Wien 1885–1892, }} S. 100{{#if:|–{{{3}}}}}.{{#if:| – {{{bemerkung}}}}}
- {{#if: Thomas Campbell | Thomas Campbell: |{{#if: | {{{3}}}: }}}}{{#if: St. Adalbert | St. Adalbert. In: | Eintrag] in der}} Catholic Encyclopedia{{#if: 1 |, Band 1|}}{{#if: |, New York|, Robert Appleton Company, New York}} {{#switch:1
| 1 | 2 = 1907
| 3 | 4 = 1908
| 5 | 6 = 1909
| 7 | 8 | 9 = 1910
| 10 | 11 | 12 = 1911
| 13 | 14 | 15 = 1912
| 16 = 1914
| 17 = 1922 |#default= 1913
}}{{#if:|, S. }}{{#if:|{{#ifeq: |||– }} }}{{#if: | ({{{Kommentar}}})}}.
- {{ #if:Franz von Krones|Franz von Krones: |}}{{ #if:ADB:Adalbert (Bischof von Prag)|{{ #if:Adalbert (Bischof von Prag)|Adalbert (Bischof von Prag)|Adalbert von Prag }}|{{#ifeq: {{#switch: 1
| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Adalbert (Bischof von Prag)|Adalbert (Bischof von Prag)|Adalbert von Prag }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 1 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 1 | 1={{ #expr: 67 + 16 }} | 2={{ #expr: 67 + 2 }} | 3={{ #expr: 67 + 2 }} | 4={{ #expr: 67 + 2 }} | 5={{ #expr: 67 + 2 }} | 6={{ #expr: 67 + 2 }} | 7={{ #expr: 67 + 2 }} | 8={{ #expr: 67 + 2 }} | 9={{#switch: 67 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 67 < 449 | {{ #expr: 67 + 2 }} | {{ #expr: 67 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 67 + 2 }} | 11={{ #expr: 67 + 2 }} | 12={{ #expr: 67 + 2 }} | 13={{ #expr: 67 + 2 }} | 14={{ #expr: 67 + 2 }} | 15={{ #expr: 67 + 2 }} | 16={{ #expr: 67 + 2 }} | 17={{ #expr: 67 + 2 }} | 18={{ #expr: 67 + 2 }} | 19={{ #expr: 67 + 2 }} | 20={{ #expr: 67 + 2 }} | 21={{ #expr: 67 + 2 }} | 22={{ #expr: 67 + 2 }} | 23={{ #expr: 67 + 2 }} | 24={{ #expr: 67 + 2 }} | 25={{ #expr: 67 + 2 }} | 26={{ #expr: 67 + 2 }} | 27={{ #expr: 67 + 2 }} | 28={{ #expr: 67 + 2 }} | 29={{ #expr: 67 + 2 }} | 30={{ #expr: 67 + 2 }} | 31={{ #expr: 67 + 2 }} | 32={{ #expr: 67 + 2 }} | 33={{ #expr: 67 + 2 }} | 34={{ #expr: 67 + 2 }} | 35={{ #expr: 67 + 2 }} | 36={{ #expr: 67 + 2 }} | 37={{ #expr: 67 + 2 }} | 38={{ #expr: 67 + 2 }} | 39={{ #expr: 67 + 2 }} | 40={{ #expr: 67 + 2 }} | 41={{ #expr: 67 + 2 }} | 42={{ #expr: 67 + 2 }} | 43={{ #expr: 67 + 2 }} | 44={{ #expr: 67 + 2 }} | 45={{ #expr: 67 + 6 }} | 46={{ #expr: 67 + 2 }} | 47={{ #expr: 67 + 2 }} | 48={{ #expr: 67 + 2 }} | 49={{ #expr: 67 + 2 }} | 50={{ #expr: 67 + 2 }} | 51={{ #expr: 67 + 2 }} | 52={{ #expr: 67 + 2 }} | 53={{ #expr: 67 + 2 }} | 54={{ #expr: 67 + 2 }} | 55={{ #expr: 67 + 3 }} | 56=67 | #default = 67 }} {{ #if:Adalbert (Bischof von Prag)|Adalbert (Bischof von Prag)|Adalbert von Prag }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 1 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 67{{ #if:69 | {{ #ifexpr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 67 + 16 }} | 2={{ #expr: 67 + 2 }} | 3={{ #expr: 67 + 2 }} | 4={{ #expr: 67 + 2 }} | 5={{ #expr: 67 + 2 }} | 6={{ #expr: 67 + 2 }} | 7={{ #expr: 67 + 2 }} | 8={{ #expr: 67 + 2 }} | 9={{#switch: 67 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 67 < 449 | {{ #expr: 67 + 2 }} | {{ #expr: 67 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 67 + 2 }} | 11={{ #expr: 67 + 2 }} | 12={{ #expr: 67 + 2 }} | 13={{ #expr: 67 + 2 }} | 14={{ #expr: 67 + 2 }} | 15={{ #expr: 67 + 2 }} | 16={{ #expr: 67 + 2 }} | 17={{ #expr: 67 + 2 }} | 18={{ #expr: 67 + 2 }} | 19={{ #expr: 67 + 2 }} | 20={{ #expr: 67 + 2 }} | 21={{ #expr: 67 + 2 }} | 22={{ #expr: 67 + 2 }} | 23={{ #expr: 67 + 2 }} | 24={{ #expr: 67 + 2 }} | 25={{ #expr: 67 + 2 }} | 26={{ #expr: 67 + 2 }} | 27={{ #expr: 67 + 2 }} | 28={{ #expr: 67 + 2 }} | 29={{ #expr: 67 + 2 }} | 30={{ #expr: 67 + 2 }} | 31={{ #expr: 67 + 2 }} | 32={{ #expr: 67 + 2 }} | 33={{ #expr: 67 + 2 }} | 34={{ #expr: 67 + 2 }} | 35={{ #expr: 67 + 2 }} | 36={{ #expr: 67 + 2 }} | 37={{ #expr: 67 + 2 }} | 38={{ #expr: 67 + 2 }} | 39={{ #expr: 67 + 2 }} | 40={{ #expr: 67 + 2 }} | 41={{ #expr: 67 + 2 }} | 42={{ #expr: 67 + 2 }} | 43={{ #expr: 67 + 2 }} | 44={{ #expr: 67 + 2 }} | 45={{ #expr: 67 + 6 }} | 46={{ #expr: 67 + 2 }} | 47={{ #expr: 67 + 2 }} | 48={{ #expr: 67 + 2 }} | 49={{ #expr: 67 + 2 }} | 50={{ #expr: 67 + 2 }} | 51={{ #expr: 67 + 2 }} | 52={{ #expr: 67 + 2 }} | 53={{ #expr: 67 + 2 }} | 54={{ #expr: 67 + 2 }} | 55={{ #expr: 67 + 3 }} | 56=67 | #default = 67 }} != {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 69 + 16 }} | 2={{ #expr: 69 + 2 }} | 3={{ #expr: 69 + 2 }} | 4={{ #expr: 69 + 2 }} | 5={{ #expr: 69 + 2 }} | 6={{ #expr: 69 + 2 }} | 7={{ #expr: 69 + 2 }} | 8={{ #expr: 69 + 2 }} | 9={{#switch: 69 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 69 < 449 | {{ #expr: 69 + 2 }} | {{ #expr: 69 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 69 + 2 }} | 11={{ #expr: 69 + 2 }} | 12={{ #expr: 69 + 2 }} | 13={{ #expr: 69 + 2 }} | 14={{ #expr: 69 + 2 }} | 15={{ #expr: 69 + 2 }} | 16={{ #expr: 69 + 2 }} | 17={{ #expr: 69 + 2 }} | 18={{ #expr: 69 + 2 }} | 19={{ #expr: 69 + 2 }} | 20={{ #expr: 69 + 2 }} | 21={{ #expr: 69 + 2 }} | 22={{ #expr: 69 + 2 }} | 23={{ #expr: 69 + 2 }} | 24={{ #expr: 69 + 2 }} | 25={{ #expr: 69 + 2 }} | 26={{ #expr: 69 + 2 }} | 27={{ #expr: 69 + 2 }} | 28={{ #expr: 69 + 2 }} | 29={{ #expr: 69 + 2 }} | 30={{ #expr: 69 + 2 }} | 31={{ #expr: 69 + 2 }} | 32={{ #expr: 69 + 2 }} | 33={{ #expr: 69 + 2 }} | 34={{ #expr: 69 + 2 }} | 35={{ #expr: 69 + 2 }} | 36={{ #expr: 69 + 2 }} | 37={{ #expr: 69 + 2 }} | 38={{ #expr: 69 + 2 }} | 39={{ #expr: 69 + 2 }} | 40={{ #expr: 69 + 2 }} | 41={{ #expr: 69 + 2 }} | 42={{ #expr: 69 + 2 }} | 43={{ #expr: 69 + 2 }} | 44={{ #expr: 69 + 2 }} | 45={{ #expr: 69 + 6 }} | 46={{ #expr: 69 + 2 }} | 47={{ #expr: 69 + 2 }} | 48={{ #expr: 69 + 2 }} | 49={{ #expr: 69 + 2 }} | 50={{ #expr: 69 + 2 }} | 51={{ #expr: 69 + 2 }} | 52={{ #expr: 69 + 2 }} | 53={{ #expr: 69 + 2 }} | 54={{ #expr: 69 + 2 }} | 55={{ #expr: 69 + 3 }} | 56=69 | #default = 69 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 69 + 16 }} | 2={{ #expr: 69 + 2 }} | 3={{ #expr: 69 + 2 }} | 4={{ #expr: 69 + 2 }} | 5={{ #expr: 69 + 2 }} | 6={{ #expr: 69 + 2 }} | 7={{ #expr: 69 + 2 }} | 8={{ #expr: 69 + 2 }} | 9={{#switch: 69 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 69 < 449 | {{ #expr: 69 + 2 }} | {{ #expr: 69 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 69 + 2 }} | 11={{ #expr: 69 + 2 }} | 12={{ #expr: 69 + 2 }} | 13={{ #expr: 69 + 2 }} | 14={{ #expr: 69 + 2 }} | 15={{ #expr: 69 + 2 }} | 16={{ #expr: 69 + 2 }} | 17={{ #expr: 69 + 2 }} | 18={{ #expr: 69 + 2 }} | 19={{ #expr: 69 + 2 }} | 20={{ #expr: 69 + 2 }} | 21={{ #expr: 69 + 2 }} | 22={{ #expr: 69 + 2 }} | 23={{ #expr: 69 + 2 }} | 24={{ #expr: 69 + 2 }} | 25={{ #expr: 69 + 2 }} | 26={{ #expr: 69 + 2 }} | 27={{ #expr: 69 + 2 }} | 28={{ #expr: 69 + 2 }} | 29={{ #expr: 69 + 2 }} | 30={{ #expr: 69 + 2 }} | 31={{ #expr: 69 + 2 }} | 32={{ #expr: 69 + 2 }} | 33={{ #expr: 69 + 2 }} | 34={{ #expr: 69 + 2 }} | 35={{ #expr: 69 + 2 }} | 36={{ #expr: 69 + 2 }} | 37={{ #expr: 69 + 2 }} | 38={{ #expr: 69 + 2 }} | 39={{ #expr: 69 + 2 }} | 40={{ #expr: 69 + 2 }} | 41={{ #expr: 69 + 2 }} | 42={{ #expr: 69 + 2 }} | 43={{ #expr: 69 + 2 }} | 44={{ #expr: 69 + 2 }} | 45={{ #expr: 69 + 6 }} | 46={{ #expr: 69 + 2 }} | 47={{ #expr: 69 + 2 }} | 48={{ #expr: 69 + 2 }} | 49={{ #expr: 69 + 2 }} | 50={{ #expr: 69 + 2 }} | 51={{ #expr: 69 + 2 }} | 52={{ #expr: 69 + 2 }} | 53={{ #expr: 69 + 2 }} | 54={{ #expr: 69 + 2 }} | 55={{ #expr: 69 + 3 }} | 56=69 | #default = 69 }} = {{ #expr: {{#switch: 1 | 1={{ #expr: 67 + 16 }} | 2={{ #expr: 67 + 2 }} | 3={{ #expr: 67 + 2 }} | 4={{ #expr: 67 + 2 }} | 5={{ #expr: 67 + 2 }} | 6={{ #expr: 67 + 2 }} | 7={{ #expr: 67 + 2 }} | 8={{ #expr: 67 + 2 }} | 9={{#switch: 67 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 67 < 449 | {{ #expr: 67 + 2 }} | {{ #expr: 67 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 67 + 2 }} | 11={{ #expr: 67 + 2 }} | 12={{ #expr: 67 + 2 }} | 13={{ #expr: 67 + 2 }} | 14={{ #expr: 67 + 2 }} | 15={{ #expr: 67 + 2 }} | 16={{ #expr: 67 + 2 }} | 17={{ #expr: 67 + 2 }} | 18={{ #expr: 67 + 2 }} | 19={{ #expr: 67 + 2 }} | 20={{ #expr: 67 + 2 }} | 21={{ #expr: 67 + 2 }} | 22={{ #expr: 67 + 2 }} | 23={{ #expr: 67 + 2 }} | 24={{ #expr: 67 + 2 }} | 25={{ #expr: 67 + 2 }} | 26={{ #expr: 67 + 2 }} | 27={{ #expr: 67 + 2 }} | 28={{ #expr: 67 + 2 }} | 29={{ #expr: 67 + 2 }} | 30={{ #expr: 67 + 2 }} | 31={{ #expr: 67 + 2 }} | 32={{ #expr: 67 + 2 }} | 33={{ #expr: 67 + 2 }} | 34={{ #expr: 67 + 2 }} | 35={{ #expr: 67 + 2 }} | 36={{ #expr: 67 + 2 }} | 37={{ #expr: 67 + 2 }} | 38={{ #expr: 67 + 2 }} | 39={{ #expr: 67 + 2 }} | 40={{ #expr: 67 + 2 }} | 41={{ #expr: 67 + 2 }} | 42={{ #expr: 67 + 2 }} | 43={{ #expr: 67 + 2 }} | 44={{ #expr: 67 + 2 }} | 45={{ #expr: 67 + 6 }} | 46={{ #expr: 67 + 2 }} | 47={{ #expr: 67 + 2 }} | 48={{ #expr: 67 + 2 }} | 49={{ #expr: 67 + 2 }} | 50={{ #expr: 67 + 2 }} | 51={{ #expr: 67 + 2 }} | 52={{ #expr: 67 + 2 }} | 53={{ #expr: 67 + 2 }} | 54={{ #expr: 67 + 2 }} | 55={{ #expr: 67 + 3 }} | 56=67 | #default = 67 }} + 1 }} | f|–69}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Adalbert (Bischof von Prag)||{{#ifeq:0|0|}}}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if: 45
|
| Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
}}{{#if: 118646850
| {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|118646850}}
| {{#if:
| Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
}}
| Vorlage:NDB – GND unzulässig
}}
| {{#if:
| {{#if:
| {{#ifeq: 10837 | 4526413
|
| Vorlage:NDB – 7= ist obsolet, jetzt SFZ=
}}
}}
| {{#ifeq: | 1
|
|
}}
}}
}}{{#if:
| {{#ifeq: 10837 | 11376103
|
| Vorlage:NDB – Werktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
}}
}}
}}{{#if:
| {{#if:
|
|
}}
}}
- Angelus Waldstein, Franz Machilek: Adalbert. In: Stefan Samerski (Hrsg.): Die Landespatrone der böhmischen Länder. Geschichte, Verehrung, Gegenwart. Paderborn u. a. 2009, S. 45–66.
Artikel
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if: Adalbert of Prague
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|adalbert of prague|9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
- Eintrag zu [https://www.catholic-hierarchy.org/{{#switch: Bischof
|b|B|bishop|Bischof|k|K|Kardinal|p|P|pope|Papst=bishop |d|D|diocese|Diozese|Diözese|e|E|Erzbistum=diocese |conclave|Konklave|ecv|concil|Konzil|cs|consistory|Konsistorium=event |c|C|l|L|s|S|country|county|Land|Staat=country |e|E|z|Z|event|events|Ereignis|Zeit=events}}/{{#if: trim|badalbert}}.html {{#if: Adalbert|{{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Adalbert}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}] auf catholic-hierarchy.orgVorlage:Abrufdatum (englisch)
Einzelnachweise
<references />
Vorlage:Personenleiste Vorlage:Navigationsleiste der Bischöfe und Erzbischöfe von Prag (973–1421)
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118646850n/86/42880262489815 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118646850 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118646850 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/86/42880 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/86/42880 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 262489815 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 262489815 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Adalbert von Prag | {{#if: Vojtěch (tschechisch); Wojciech (polnisch) | {{#if: katholischer Glaubensbote in Ungarn und bei den Pruzzen, Bischof von Prag, Erzbischof von Gnesen und Märtyrer | {{#if: um 956 | {{#if: Libice nad Cidlinou | {{#if: 23. April 997 | {{#if: bei Fischhausen, Russland || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Adalbert von Prag
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Vojtěch (tschechisch); Wojciech (polnisch)
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | katholischer Glaubensbote in Ungarn und bei den Pruzzen, Bischof von Prag, Erzbischof von Gnesen und Märtyrer
}} |
| GEBURTSDATUM | um 956
}} |
| GEBURTSORT | Libice nad Cidlinou
}} |
| STERBEDATUM | 23. April 997
}} |
| STERBEORT | bei Fischhausen, Russland
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv/Archiv-URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv/Linktext fehlt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BBKL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB/ohne Wikisource-Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/GND fehlt der NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Adalbert von Prag
- Heiliger (10. Jahrhundert)
- Person des evangelischen Namenkalenders
- Römisch-katholischer Bischof (10. Jahrhundert)
- Bischof von Prag
- Christlicher Missionar
- Märtyrer
- Geboren im 10. Jahrhundert
- Gestorben 997
- Mann