Thomas Naogeorg
Thomas Naogeorg(us), auch Thomas Kirchmeyer, Kirchmair, Neubauer (* 21. Dezember 1508 in Straubing; † 29. Dezember 1563 in Wiesloch) war ein deutscher neulateinischer Dramatiker, evangelischer Theologe, Pamphletist und Reformator. Mit seinen dramatischen Dichtungen hat er eine große Wirkung in der Reformationszeit ausgeübt.
Leben
Naogeorg stammte aus bürgerlichen Verhältnissen. Er trat zuerst in das Regensburger Dominikanerkloster ein. Dieses verließ er 1526, um sich der Reformation anzuschließen. Er besaß eine gründliche humanistische Bildung, die er in Tübingen mit einem Magistergrad erworben hatte. Von ihm selbst hören wir nur, dass er Martin Luther die große Erkenntnis seines Lebens verdankte und durch ihn zum Kampf bestimmt worden war. Hinsichtlich der Lehre stand er aber auch später frei und selbständig da, so dass die Wittenberger Lehrer mit ihm nicht immer einverstanden waren.
1533 bis 1535 war er Pfarrer in Mühltroff, dann in Sulza und siedelte 1541/42 nach Kahla über. Als er seine Auslegung des 1. Johannesbriefs veröffentlichen wollte, verweigerten die Wittenberger Reformatoren Luther und Melanchthon die Druckerlaubnis. Diese nahmen Anstoß an seiner Lehre, die Erwählten behielten trotz ihrer Sünde den Heiligen Geist. Bei Hofe war er wegen seiner Dichtungen gut angesehen und setzte den Druck seines Werkes durch, wurde sogar 1544 als Prediger zum Reichstag zu Speyer mitgenommen. Nach Luthers Tod kam er erneut in Verdacht, in der Abendmahlslehre nicht richtig zu lehren. Caspar Aquila wandte sich im Frühjahr 1546 gegen ihn. Beim Verhör in Weimar konnte er sich betreffs der Abendmahlslehre rechtfertigen, bezüglich der Sündelosigkeit der Erwählten wurde er abgelehnt.
Nach einem weiteren Streitfall verließ er Kahla und ging nach Augsburg, das ihn früher als Prediger haben wollte. Aber in den Wirren des Augsburger Interims konnte er weder in Kaufbeuren noch in Kempten, Basel und Stuttgart Fuß fassen. In Esslingen am Neckar konnte er nicht bleiben, weil er sich zu sehr in einem Hexenprozess exponierte. Als Naogeorg 1562 Hexen für einen großen Hagelsturm verantwortlich machte und ihre strenge Bestrafung forderte,<ref>Vgl. ausführliche Zitate aus den Esslinger Ratsprotokollen bei Georg Veesenmeyer (1760–1833): Kleine Nachricht von des seel. [Christian Karl] am Ende [† 1799] Nachricht von Thomas Naogeorgus. In: Litterarische Blätter 12 (1803), Sp. 194–200 und 219–223, bes. Sp. 198–200 (Google-Books).</ref> traten ihm die Stuttgarter Pfarrer Matthäus Alber und Wilhelm Bidembach in Predigten entgegen.<ref>Vgl. Matthäus Alber, Wilhelm Bidembach: Ein Summa etlicher Predigen vom Hagel und Unholden, gethon in der Pfarrkirch zuo Stuottgarten im Monat Augusto Anno M.D.LXII … sehr nutzlich und tröstlich zuo diser zeit zuo lesen. Ulrich Morharts Witwe, Tübingen 1562 (Google-Books).</ref>
Berühmt machten Naogeorg seine lateinischen Dramen, die nicht nur ins Deutsche, sondern auch in andere Sprachen übersetzt wurden. Heftig ist seine Polemik gegen das Papsttum. Seine Gedichte sind in der Hauptsache während seiner unsteten Wanderschaft entstanden, bis er als Pfarrer in Wiesloch an der Pest starb. In Erinnerung an sein Wirken vergibt die Evangelische Kirchengemeinde Wiesloch jährlich den Thomas-Naogeorgus-Preis für außergewöhnliche Leistungen im evangelischen Religionsunterricht.
Werke
- Pammachius, 1538. (online Berlin 1891, Hrsg. Johannes Bolte und Erich Schmidt)
- Mercator seu judicium, Tragödie, 1540
- Incendia seu Pyrgopolinices, Drama, 1541
- Hamanus, Tragödie, 1543
- Carmen de bello Germanico, Gedichte, 1548
- Epitome ecclesiasticorum dogmatum, 1548
- Agricultura sacra, 1550
- Hieremias, Tragödie, 1551
- Iudas Iscariotes, Drama, 1552
- Satyrarum libri quinque, 1555
- Regnum papisticum, 1555
- Thomas Naogeorg: Sämtliche Werke, hrsg.: Hans-Gert Roloff, Berlin 1975 f. (de Gruyter).
Literatur
- Franz Krojer: Naogeorg, in: Aufschluss des Gäubodens, München 2006 (Differenz-Verlag), (PDF)
- Realenzyklopädie für protestantische Theologie und Kirche, Band 10 Seite 496, Band 23 Seite 764
- H. Holstein: Die Reform. im Spiegelbild der dramatischen Literatur des 16. Jahrhunderts Halle 1886, Seite 198
- Leonhard Theobald: Thomas Naogeorgus, der Tendenzdramatiker der Reformationszeit (Neue kirchliche Zeitschrift 17, 1906, Seiten 764–794 und 18, 1907, Seiten 65–90, 327–350, 409–425).
- A. Hübner. Studien zu Naogeorgus (Zeitschrift für deutsches Altertum 54, 1913, Seite 297–338 und 57, 1920, Seite 193–222).
- P. H. Diehl. Die Dramen des Thomas Naogeorgus in ihrem Verhältnis zur Bibel und zu Luther, Dissertation München 1915.
- P. Vetter: Thomas Naogeorgus Flucht aus Kursachsen (Archiv für Reformationsgeschichte 16, 1919, Seite 1–53 und 144–189)
- Leonhard Theobald: Zur Lebensgeschichte des Thomas Naogeorgus (Zeitschrift für Bayrische Kirchengeschichte 6, 1931, Seite 143–165)
- H. Levinger: Die Bühne des Thomas Naogeorgus (Archiv für Reformationsgeschichte 32, 1935, Seite 145–166)
- Werner Friedrich: Thomas Kirchmair, genannt Naogeorgus. Lebensbild eines bedeutenden Straubingers mit einem Literaturverzeichnis zu Biographie und Werk, in: Jahresbericht des Historischen Vereins für Straubing und Umgebung Jg. 89 (1987), Straubing 1988.
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- Leonhard Theobald: Das Leben und Wirken des Tendenzdramatikers der Reformationszeit Thomas Naogeorgus seit seiner Flucht aus Sachsen, Leipzig 1908.
- Fritz Wiener: Naogeorgus im England der Reformationszeit (1913).
- Walther Killy (Hg.): Literaturlexikon. Autoren und Werke deutscher Sprache (15 Bände). Gütersloh, München: Bertelsmann-Lexikon-Verl., 1988–1991 (CD-ROM: Berlin 1998, ISBN 3-932544-13-7)
- {{ #if:Erich Schmidt|Erich Schmidt: |}}{{ #if:ADB:Naogeorg, Thomas|{{ #if:Naogeorg, Thomas|Naogeorg, Thomas|Thomas Naogeorg }}|{{#ifeq: {{#switch: 23
| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Naogeorg, Thomas|Naogeorg, Thomas|Thomas Naogeorg }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 23 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 23 | 1={{ #expr: 245 + 16 }} | 2={{ #expr: 245 + 2 }} | 3={{ #expr: 245 + 2 }} | 4={{ #expr: 245 + 2 }} | 5={{ #expr: 245 + 2 }} | 6={{ #expr: 245 + 2 }} | 7={{ #expr: 245 + 2 }} | 8={{ #expr: 245 + 2 }} | 9={{#switch: 245 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 245 < 449 | {{ #expr: 245 + 2 }} | {{ #expr: 245 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 245 + 2 }} | 11={{ #expr: 245 + 2 }} | 12={{ #expr: 245 + 2 }} | 13={{ #expr: 245 + 2 }} | 14={{ #expr: 245 + 2 }} | 15={{ #expr: 245 + 2 }} | 16={{ #expr: 245 + 2 }} | 17={{ #expr: 245 + 2 }} | 18={{ #expr: 245 + 2 }} | 19={{ #expr: 245 + 2 }} | 20={{ #expr: 245 + 2 }} | 21={{ #expr: 245 + 2 }} | 22={{ #expr: 245 + 2 }} | 23={{ #expr: 245 + 2 }} | 24={{ #expr: 245 + 2 }} | 25={{ #expr: 245 + 2 }} | 26={{ #expr: 245 + 2 }} | 27={{ #expr: 245 + 2 }} | 28={{ #expr: 245 + 2 }} | 29={{ #expr: 245 + 2 }} | 30={{ #expr: 245 + 2 }} | 31={{ #expr: 245 + 2 }} | 32={{ #expr: 245 + 2 }} | 33={{ #expr: 245 + 2 }} | 34={{ #expr: 245 + 2 }} | 35={{ #expr: 245 + 2 }} | 36={{ #expr: 245 + 2 }} | 37={{ #expr: 245 + 2 }} | 38={{ #expr: 245 + 2 }} | 39={{ #expr: 245 + 2 }} | 40={{ #expr: 245 + 2 }} | 41={{ #expr: 245 + 2 }} | 42={{ #expr: 245 + 2 }} | 43={{ #expr: 245 + 2 }} | 44={{ #expr: 245 + 2 }} | 45={{ #expr: 245 + 6 }} | 46={{ #expr: 245 + 2 }} | 47={{ #expr: 245 + 2 }} | 48={{ #expr: 245 + 2 }} | 49={{ #expr: 245 + 2 }} | 50={{ #expr: 245 + 2 }} | 51={{ #expr: 245 + 2 }} | 52={{ #expr: 245 + 2 }} | 53={{ #expr: 245 + 2 }} | 54={{ #expr: 245 + 2 }} | 55={{ #expr: 245 + 3 }} | 56=245 | #default = 245 }} {{ #if:Naogeorg, Thomas|Naogeorg, Thomas|Thomas Naogeorg }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 23, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 23 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 245{{ #if:250 | {{ #ifexpr: {{#switch: 23 | 1={{ #expr: 245 + 16 }} | 2={{ #expr: 245 + 2 }} | 3={{ #expr: 245 + 2 }} | 4={{ #expr: 245 + 2 }} | 5={{ #expr: 245 + 2 }} | 6={{ #expr: 245 + 2 }} | 7={{ #expr: 245 + 2 }} | 8={{ #expr: 245 + 2 }} | 9={{#switch: 245 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 245 < 449 | {{ #expr: 245 + 2 }} | {{ #expr: 245 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 245 + 2 }} | 11={{ #expr: 245 + 2 }} | 12={{ #expr: 245 + 2 }} | 13={{ #expr: 245 + 2 }} | 14={{ #expr: 245 + 2 }} | 15={{ #expr: 245 + 2 }} | 16={{ #expr: 245 + 2 }} | 17={{ #expr: 245 + 2 }} | 18={{ #expr: 245 + 2 }} | 19={{ #expr: 245 + 2 }} | 20={{ #expr: 245 + 2 }} | 21={{ #expr: 245 + 2 }} | 22={{ #expr: 245 + 2 }} | 23={{ #expr: 245 + 2 }} | 24={{ #expr: 245 + 2 }} | 25={{ #expr: 245 + 2 }} | 26={{ #expr: 245 + 2 }} | 27={{ #expr: 245 + 2 }} | 28={{ #expr: 245 + 2 }} | 29={{ #expr: 245 + 2 }} | 30={{ #expr: 245 + 2 }} | 31={{ #expr: 245 + 2 }} | 32={{ #expr: 245 + 2 }} | 33={{ #expr: 245 + 2 }} | 34={{ #expr: 245 + 2 }} | 35={{ #expr: 245 + 2 }} | 36={{ #expr: 245 + 2 }} | 37={{ #expr: 245 + 2 }} | 38={{ #expr: 245 + 2 }} | 39={{ #expr: 245 + 2 }} | 40={{ #expr: 245 + 2 }} | 41={{ #expr: 245 + 2 }} | 42={{ #expr: 245 + 2 }} | 43={{ #expr: 245 + 2 }} | 44={{ #expr: 245 + 2 }} | 45={{ #expr: 245 + 6 }} | 46={{ #expr: 245 + 2 }} | 47={{ #expr: 245 + 2 }} | 48={{ #expr: 245 + 2 }} | 49={{ #expr: 245 + 2 }} | 50={{ #expr: 245 + 2 }} | 51={{ #expr: 245 + 2 }} | 52={{ #expr: 245 + 2 }} | 53={{ #expr: 245 + 2 }} | 54={{ #expr: 245 + 2 }} | 55={{ #expr: 245 + 3 }} | 56=245 | #default = 245 }} != {{#switch: 23 | 1={{ #expr: 250 + 16 }} | 2={{ #expr: 250 + 2 }} | 3={{ #expr: 250 + 2 }} | 4={{ #expr: 250 + 2 }} | 5={{ #expr: 250 + 2 }} | 6={{ #expr: 250 + 2 }} | 7={{ #expr: 250 + 2 }} | 8={{ #expr: 250 + 2 }} | 9={{#switch: 250 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 250 < 449 | {{ #expr: 250 + 2 }} | {{ #expr: 250 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 250 + 2 }} | 11={{ #expr: 250 + 2 }} | 12={{ #expr: 250 + 2 }} | 13={{ #expr: 250 + 2 }} | 14={{ #expr: 250 + 2 }} | 15={{ #expr: 250 + 2 }} | 16={{ #expr: 250 + 2 }} | 17={{ #expr: 250 + 2 }} | 18={{ #expr: 250 + 2 }} | 19={{ #expr: 250 + 2 }} | 20={{ #expr: 250 + 2 }} | 21={{ #expr: 250 + 2 }} | 22={{ #expr: 250 + 2 }} | 23={{ #expr: 250 + 2 }} | 24={{ #expr: 250 + 2 }} | 25={{ #expr: 250 + 2 }} | 26={{ #expr: 250 + 2 }} | 27={{ #expr: 250 + 2 }} | 28={{ #expr: 250 + 2 }} | 29={{ #expr: 250 + 2 }} | 30={{ #expr: 250 + 2 }} | 31={{ #expr: 250 + 2 }} | 32={{ #expr: 250 + 2 }} | 33={{ #expr: 250 + 2 }} | 34={{ #expr: 250 + 2 }} | 35={{ #expr: 250 + 2 }} | 36={{ #expr: 250 + 2 }} | 37={{ #expr: 250 + 2 }} | 38={{ #expr: 250 + 2 }} | 39={{ #expr: 250 + 2 }} | 40={{ #expr: 250 + 2 }} | 41={{ #expr: 250 + 2 }} | 42={{ #expr: 250 + 2 }} | 43={{ #expr: 250 + 2 }} | 44={{ #expr: 250 + 2 }} | 45={{ #expr: 250 + 6 }} | 46={{ #expr: 250 + 2 }} | 47={{ #expr: 250 + 2 }} | 48={{ #expr: 250 + 2 }} | 49={{ #expr: 250 + 2 }} | 50={{ #expr: 250 + 2 }} | 51={{ #expr: 250 + 2 }} | 52={{ #expr: 250 + 2 }} | 53={{ #expr: 250 + 2 }} | 54={{ #expr: 250 + 2 }} | 55={{ #expr: 250 + 3 }} | 56=250 | #default = 250 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 23 | 1={{ #expr: 250 + 16 }} | 2={{ #expr: 250 + 2 }} | 3={{ #expr: 250 + 2 }} | 4={{ #expr: 250 + 2 }} | 5={{ #expr: 250 + 2 }} | 6={{ #expr: 250 + 2 }} | 7={{ #expr: 250 + 2 }} | 8={{ #expr: 250 + 2 }} | 9={{#switch: 250 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 250 < 449 | {{ #expr: 250 + 2 }} | {{ #expr: 250 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 250 + 2 }} | 11={{ #expr: 250 + 2 }} | 12={{ #expr: 250 + 2 }} | 13={{ #expr: 250 + 2 }} | 14={{ #expr: 250 + 2 }} | 15={{ #expr: 250 + 2 }} | 16={{ #expr: 250 + 2 }} | 17={{ #expr: 250 + 2 }} | 18={{ #expr: 250 + 2 }} | 19={{ #expr: 250 + 2 }} | 20={{ #expr: 250 + 2 }} | 21={{ #expr: 250 + 2 }} | 22={{ #expr: 250 + 2 }} | 23={{ #expr: 250 + 2 }} | 24={{ #expr: 250 + 2 }} | 25={{ #expr: 250 + 2 }} | 26={{ #expr: 250 + 2 }} | 27={{ #expr: 250 + 2 }} | 28={{ #expr: 250 + 2 }} | 29={{ #expr: 250 + 2 }} | 30={{ #expr: 250 + 2 }} | 31={{ #expr: 250 + 2 }} | 32={{ #expr: 250 + 2 }} | 33={{ #expr: 250 + 2 }} | 34={{ #expr: 250 + 2 }} | 35={{ #expr: 250 + 2 }} | 36={{ #expr: 250 + 2 }} | 37={{ #expr: 250 + 2 }} | 38={{ #expr: 250 + 2 }} | 39={{ #expr: 250 + 2 }} | 40={{ #expr: 250 + 2 }} | 41={{ #expr: 250 + 2 }} | 42={{ #expr: 250 + 2 }} | 43={{ #expr: 250 + 2 }} | 44={{ #expr: 250 + 2 }} | 45={{ #expr: 250 + 6 }} | 46={{ #expr: 250 + 2 }} | 47={{ #expr: 250 + 2 }} | 48={{ #expr: 250 + 2 }} | 49={{ #expr: 250 + 2 }} | 50={{ #expr: 250 + 2 }} | 51={{ #expr: 250 + 2 }} | 52={{ #expr: 250 + 2 }} | 53={{ #expr: 250 + 2 }} | 54={{ #expr: 250 + 2 }} | 55={{ #expr: 250 + 3 }} | 56=250 | #default = 250 }} = {{ #expr: {{#switch: 23 | 1={{ #expr: 245 + 16 }} | 2={{ #expr: 245 + 2 }} | 3={{ #expr: 245 + 2 }} | 4={{ #expr: 245 + 2 }} | 5={{ #expr: 245 + 2 }} | 6={{ #expr: 245 + 2 }} | 7={{ #expr: 245 + 2 }} | 8={{ #expr: 245 + 2 }} | 9={{#switch: 245 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 245 < 449 | {{ #expr: 245 + 2 }} | {{ #expr: 245 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 245 + 2 }} | 11={{ #expr: 245 + 2 }} | 12={{ #expr: 245 + 2 }} | 13={{ #expr: 245 + 2 }} | 14={{ #expr: 245 + 2 }} | 15={{ #expr: 245 + 2 }} | 16={{ #expr: 245 + 2 }} | 17={{ #expr: 245 + 2 }} | 18={{ #expr: 245 + 2 }} | 19={{ #expr: 245 + 2 }} | 20={{ #expr: 245 + 2 }} | 21={{ #expr: 245 + 2 }} | 22={{ #expr: 245 + 2 }} | 23={{ #expr: 245 + 2 }} | 24={{ #expr: 245 + 2 }} | 25={{ #expr: 245 + 2 }} | 26={{ #expr: 245 + 2 }} | 27={{ #expr: 245 + 2 }} | 28={{ #expr: 245 + 2 }} | 29={{ #expr: 245 + 2 }} | 30={{ #expr: 245 + 2 }} | 31={{ #expr: 245 + 2 }} | 32={{ #expr: 245 + 2 }} | 33={{ #expr: 245 + 2 }} | 34={{ #expr: 245 + 2 }} | 35={{ #expr: 245 + 2 }} | 36={{ #expr: 245 + 2 }} | 37={{ #expr: 245 + 2 }} | 38={{ #expr: 245 + 2 }} | 39={{ #expr: 245 + 2 }} | 40={{ #expr: 245 + 2 }} | 41={{ #expr: 245 + 2 }} | 42={{ #expr: 245 + 2 }} | 43={{ #expr: 245 + 2 }} | 44={{ #expr: 245 + 2 }} | 45={{ #expr: 245 + 6 }} | 46={{ #expr: 245 + 2 }} | 47={{ #expr: 245 + 2 }} | 48={{ #expr: 245 + 2 }} | 49={{ #expr: 245 + 2 }} | 50={{ #expr: 245 + 2 }} | 51={{ #expr: 245 + 2 }} | 52={{ #expr: 245 + 2 }} | 53={{ #expr: 245 + 2 }} | 54={{ #expr: 245 + 2 }} | 55={{ #expr: 245 + 3 }} | 56=245 | #default = 245 }} + 1 }} | f|–250}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Naogeorg, Thomas||{{#ifeq:0|0|}}}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if: 729
|
| Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
}}{{#if: 118785656
| {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|118785656}}
| {{#if:
| Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
}}
| Vorlage:NDB – GND unzulässig
}}
| {{#if:
| {{#if:
| {{#ifeq: 234293 | 4526413
|
| Vorlage:NDB – 7= ist obsolet, jetzt SFZ=
}}
}}
| {{#ifeq: | 1
|
|
}}
}}
}}{{#if:
| {{#ifeq: 234293 | 11376103
|
| Vorlage:NDB – Werktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
}}
}}
}}{{#if:
| {{#if:
|
|
}}
}}
- {{#if: Wolfgang Weber|Wolfgang Weber: }}Kirchmeyer, Thomas. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:3|. Band 3, Bautz, {{#switch:3
|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:1519-1521|, Sp. {{#iferror:{{#expr:1519-1521}}|1519-1521|{{#expr:1*1519-1521*0}}–{{#expr:-(0*1519-1521*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20050427111024/http://www.bautz.de/bbkl/k/Kirchmeyer.shtml%7C}}.{{#if: 3 | |{{#ifeq:||}}}}
- {{#if: Manfred Eder|Manfred Eder: }}Naogeorgus, Thomas (Kirchmair, Kirchmeyer). In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:6|. Band 6, Bautz, {{#switch:6
|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:448-451|, Sp. {{#iferror:{{#expr:448-451}}|448-451|{{#expr:1*448-451*0}}–{{#expr:-(0*448-451*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070609095421/http://www.bautz.de/bbkl/n/naogeorgus.shtml%7C}}.{{#if: 6 | |{{#ifeq:||}}}}
- {{#if:Reto Caluori|Reto Caluori: |}}{{#if:Thomas Naogeorg|Thomas Naogeorg|Thomas Naogeorg}}. In: Andreas Kotte (Hrsg.): Theaterlexikon der Schweiz{{#if: | {{#switch: {{{Sprache}}}
|fr|f = – Dictionnaire du théâtre en Suisse |it|i = – Dizionario Teatrale Svizzero |rm|r = – Lexicon da teater svizzer | #default = }} }}. {{#if:2|Band 2, Chronos, Zürich 2005, ISBN 3-0340-0715-9{{#if:1309|, S. 1309{{ #if:1310 | {{ #ifexpr: 1309 != 1310 | {{ #ifexpr: 1310 = {{ #expr: 1309 + 1 }} | f|–1310 }} }} }} }} }}. {{#if: | {{#switch: {{{Sprache}}} |de|d = |fr|f = (französisch) |it|i = (italienisch) |rm|r = (rätoromanisch/deutsch) | #default = ({{{Sprache}}}) }} }}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
Hinweis
Man findet in Lexika noch häufig, dass Naogeorg 1511 in „Hubelschmeiß bei Straubing“ geboren sei. Es gibt jedoch kein „Hubelschmeiß“. Die Bedeutung von „Heubelschmeißer“, wie Naogeorg gelegentlich bezeichnet wurde, ist zwar noch unsicher, jedoch mit ziemlicher Sicherheit kein Hinweis auf seinen Geburtsort. Als Geburtsjahr wird mittlerweile eher 1508/09 angenommen, nicht mehr wie früher 1511. (Siehe Werner Friedrich 1988)
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if:
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
- }} Literatur von und über {{#invoke:WLink|getArticleBase}} im Katalog der {{#ifeq: Thomas Naogeorg | Deutsche Nationalbibliothek | DNB | Deutschen Nationalbibliothek}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if:
| Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
}}
}}
- {{#if:Vorlage:Str match||{{#if: Person||#default |Person=person/gnd|Institution=organization|Objekt=item}}/{{#if: 118785656|118785656|Pflichtangabe
2Identifier fehlt}} {{#ifeq:Person|Person|{{#if:| |Werke von und über }}}}{{#invoke:WLink|getArticleBase}}|Pflichtangabe1KategoriePerson,InstitutionoderObjektfehlt}} }}{{#if: |{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}| in der Deutschen Digitalen Bibliothek|}}| in der Deutschen Digitalen Bibliothek}} - Iudas Iscariotes
- Regnum Papisticum
Einzelnachweise
<references/>
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118785656nr/88/11961559914 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118785656 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118785656 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: nr/88/119 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: nr/88/119 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 61559914 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 61559914 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Naogeorg, Thomas | {{#if: Thomas Kirchmair; Thomas Kirchmaier; Thomas Neumeyer; Thomas Neubauer; Thomas Kirchmeyer | {{#if: neulateinischer Dramatiker, evangelischer Theologe, Pamphletist und Reformator | {{#if: 21. Dezember 1508 | {{#if: Straubing | {{#if: 29. Dezember 1563 | {{#if: Wiesloch || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Naogeorg, Thomas
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Thomas Kirchmair; Thomas Kirchmaier; Thomas Neumeyer; Thomas Neubauer; Thomas Kirchmeyer
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | neulateinischer Dramatiker, evangelischer Theologe, Pamphletist und Reformator
}} |
| GEBURTSDATUM | 21. Dezember 1508
}} |
| GEBURTSORT | Straubing
}} |
| STERBEDATUM | 29. Dezember 1563
}} |
| STERBEORT | Wiesloch
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB/ohne Wikisource-Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/GND fehlt der NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BBKL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNB-Portal/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNB-Portal
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DDB
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Reformator
- Autor
- Täter der Hexenverfolgung
- Literatur (16. Jahrhundert)
- Literatur (Neulatein)
- Drama
- Deutscher
- Person (Straubing)
- Geboren 1508
- Gestorben 1563
- Mann