Zum Inhalt springen

Adrian Zingg

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Adrian Zingg by Anton Graff.jpg
Adrian Zingg, porträtiert von seinem Freund und Landsmann Anton Graff (um 1796).

Adrian Zingg (* 15. April 1734 in St. Gallen; † 26. Mai 1816 in Leipzig) war ein schweizerischer Maler, Zeichner, Radierer und Kupferstecher. Er war ein Wegbereiter der neueren Dresdner Landschaftsmalerei.

Leben

Adrian Zingg erhielt seine zeitige Ausbildung bei seinem Vater, dem Stahlschneider Bartolomäus Zingg, und ging danach bei Kupferstecher Johann Rudolf Holzhalb in Zürich in die Lehre. Im Jahr 1757 arbeitete er beim Berner Vedutenmaler Johann Ludwig Aberli, der ihn u. a. Ansichten aus der Schweiz stechen liess. Zusammen mit dem Medailleur Johann Kaspar Mörikofer aus Bern reisten beide 1759 nach Paris, wo Zingg sieben Jahre lang u. a. beim Stecher Johann Georg Wille tätig war.

Datei:Lippert und Zingg by-Chodowiecki.jpg
Von links: Adrian Zingg, Der Dresdner Antiquar Philipp Daniel Lippert und der zeichnende Daniel Chodowiecki

Im Jahr 1764 wurde er von Christian Ludwig von Hagedorn als Kupferstecher an die neugegründete Dresdner Akademie berufen, wo er ab 1766 als Lehrer tätig war. Dabei hatte er intensiven Austausch mit dem Professor der Dresdner Akademie Christian Wilhelm Ernst Dietrich, der für Zingg als Mentor fungierte. Im Jahr 1774 begann Zingg, nach dem Tod Dietrichs dessen druckgraphisches Spätwerk zu vollenden und publizierte eine Gesamtausgabe von 87 Blättern.<ref>J. F. Linck: Monographie der von dem … Hofmaler und Professor … C. W. E. Dietrich radirten, geschabten und in Holz geschnittenen malerischen Vorstellungen: nebst einem Abrisse der Lebensgeschichte des Künstlers. Berlin 1846, S. 35ff.</ref> Im Jahr 1769 wurde er zum auswärtigen Mitglied der Wiener Kunstakademie ernannt. Die Preußische Akademie der Künste in Berlin folgte 1787.<ref>

{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:Barbara Basting|Barbara Basting: }}{{#if:|{{#if:Die Erfindung der Sächsi­schen Schweiz|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Die Erfindung der Sächsi­schen Schweiz}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Die Erfindung der Sächsi­schen Schweiz}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Die Erfindung der Sächsi­schen Schweiz}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:Blog des Schweizerischen Nationalmuseums2026-01-06{{#if: 2026-01-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
          | )
          | {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/}}%7C%7C}}}}{{#if:Die Erfindung der Sächsi­schen Schweiz|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Die Erfindung der Sächsi­schen Schweiz|lines=0}}||}}}}{{#if: Blog des Schweizerischen Nationalmuseums| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Blog des Schweizerischen Nationalmuseums}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: 2026-01-06|,|{{#if: 2026-01-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: 2026-01-06| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2026-01-06|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|2026-01-06|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2026-01-06|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2026-01-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2026-01-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:2026-01-06|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:719964||(?)}}}}}}{{#if: 2026-01-06|;}}}}{{#if: 2026-01-06| {{#if:2026-01-06{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2026-01-06 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2026-01-06|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2026-01-06|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:Blog des Schweizerischen Nationalmuseums2026-01-06{{#if: 2026-01-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if: | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: 2026-01-06{{#if: 2026-01-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/
       | {{#if:  | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/ }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/
       | {{#if:  | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://blog.nationalmuseum.ch/2026/01/die-erfindung-der-saechsischen-schweiz/ }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref> Im Jahr 1803 erhielt er die Professur der Kupferstechkunst an der Dresdner Akademie, zudem trug er den Titel eines kurfürstlichen Hofkupferstechers. Zu Zinggs berühmtesten Schülern gehörten Carl August Richter und dessen Sohn Ludwig Richter, ferner Heinrich Theodor Wehle und Christoph Nathe.

Adrian Zingg wurde besonders durch seine Landschaftsmalereien in Sepiatechnik bekannt. Er konzentrierte sich dabei auf die Darstellung des Thüringer Waldes, von Teilen Böhmens und vor allem der Sächsischen Schweiz, die er in den 1780er und 1790er Jahren durchwandert hatte. Zingg gilt gemeinsam mit seinem Freund Anton Graff als Schöpfer der Bezeichnung Sächsische Schweiz für das Elbsandsteingebirge. Beide fühlten sich von der Landschaft an ihre Heimat, den Schweizer Jura, erinnert, in dem ähnliche Landschaftsformen zu finden sind.

Bedeutung

Ziel von Zinggs Darstellungen war die größte Genauigkeit bei der Wiedergabe der Landschaften. Der Schüler Zinggs Ludwig Richter kritisierte in seinen Lebenserinnerungen dessen manieristische Gestaltung. Obwohl Zingg bei seinen Zeitgenossen ein hohes Ansehen genoss, wurden seine Werke nach seinem Tod oft für künstlerisch minderwertig befunden. Dennoch sind sie für den heutigen Betrachter nicht nur als Dokumente sächsischer Ortsgeschichte von Interesse. Zingg wird heute als ein wichtiger Wegbereiter und Impulsgeber für die Dresdner Romantik gesehen und beeinflusste durch seine Motivwahl und seinen romantisch verklärenden Blick auf reale Landschaften Künstler weit über seinen Schülerkreis hinaus, wie etwa Caspar David Friedrich.

Werk

Galerie

Ehrungen und Ausstellungen

Literatur

  • Johann Kaspar Fuessli: Geschichte der besten Künstler in der Schweitz. Band 3. Orell, Zürich 1770, S. 230–239.
  • Martin Kirves: Vedute und Reverie. Adrian Zinggs charakteristische Landschaftsporträts. In: Roger Fayet, Regula Krähenbühl und Bernhard von Waldkirch (Hrsg.): Wissenschaft, Sentiment und Geschäftssinn. Landschaft um 1800, Zürich 2017, S. 76–99. (Digitalisat).
  • {{ #if:Hermann Arthur Lier|Hermann Arthur Lier: |}}{{ #if:ADB:Zingg, Adrian|{{ #if:Zingg, Adrian|Zingg, Adrian|Adrian Zingg }}|{{#ifeq: {{#switch: 45

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Zingg, Adrian|Zingg, Adrian|Adrian Zingg }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 45 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 45 | 1={{ #expr: 323 + 16 }} | 2={{ #expr: 323 + 2 }} | 3={{ #expr: 323 + 2 }} | 4={{ #expr: 323 + 2 }} | 5={{ #expr: 323 + 2 }} | 6={{ #expr: 323 + 2 }} | 7={{ #expr: 323 + 2 }} | 8={{ #expr: 323 + 2 }} | 9={{#switch: 323 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 323 < 449 | {{ #expr: 323 + 2 }} | {{ #expr: 323 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 323 + 2 }} | 11={{ #expr: 323 + 2 }} | 12={{ #expr: 323 + 2 }} | 13={{ #expr: 323 + 2 }} | 14={{ #expr: 323 + 2 }} | 15={{ #expr: 323 + 2 }} | 16={{ #expr: 323 + 2 }} | 17={{ #expr: 323 + 2 }} | 18={{ #expr: 323 + 2 }} | 19={{ #expr: 323 + 2 }} | 20={{ #expr: 323 + 2 }} | 21={{ #expr: 323 + 2 }} | 22={{ #expr: 323 + 2 }} | 23={{ #expr: 323 + 2 }} | 24={{ #expr: 323 + 2 }} | 25={{ #expr: 323 + 2 }} | 26={{ #expr: 323 + 2 }} | 27={{ #expr: 323 + 2 }} | 28={{ #expr: 323 + 2 }} | 29={{ #expr: 323 + 2 }} | 30={{ #expr: 323 + 2 }} | 31={{ #expr: 323 + 2 }} | 32={{ #expr: 323 + 2 }} | 33={{ #expr: 323 + 2 }} | 34={{ #expr: 323 + 2 }} | 35={{ #expr: 323 + 2 }} | 36={{ #expr: 323 + 2 }} | 37={{ #expr: 323 + 2 }} | 38={{ #expr: 323 + 2 }} | 39={{ #expr: 323 + 2 }} | 40={{ #expr: 323 + 2 }} | 41={{ #expr: 323 + 2 }} | 42={{ #expr: 323 + 2 }} | 43={{ #expr: 323 + 2 }} | 44={{ #expr: 323 + 2 }} | 45={{ #expr: 323 + 6 }} | 46={{ #expr: 323 + 2 }} | 47={{ #expr: 323 + 2 }} | 48={{ #expr: 323 + 2 }} | 49={{ #expr: 323 + 2 }} | 50={{ #expr: 323 + 2 }} | 51={{ #expr: 323 + 2 }} | 52={{ #expr: 323 + 2 }} | 53={{ #expr: 323 + 2 }} | 54={{ #expr: 323 + 2 }} | 55={{ #expr: 323 + 3 }} | 56=323 | #default = 323 }} {{ #if:Zingg, Adrian|Zingg, Adrian|Adrian Zingg }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 45, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 45 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 323{{ #if:323 | {{ #ifexpr: {{#switch: 45 | 1={{ #expr: 323 + 16 }} | 2={{ #expr: 323 + 2 }} | 3={{ #expr: 323 + 2 }} | 4={{ #expr: 323 + 2 }} | 5={{ #expr: 323 + 2 }} | 6={{ #expr: 323 + 2 }} | 7={{ #expr: 323 + 2 }} | 8={{ #expr: 323 + 2 }} | 9={{#switch: 323 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 323 < 449 | {{ #expr: 323 + 2 }} | {{ #expr: 323 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 323 + 2 }} | 11={{ #expr: 323 + 2 }} | 12={{ #expr: 323 + 2 }} | 13={{ #expr: 323 + 2 }} | 14={{ #expr: 323 + 2 }} | 15={{ #expr: 323 + 2 }} | 16={{ #expr: 323 + 2 }} | 17={{ #expr: 323 + 2 }} | 18={{ #expr: 323 + 2 }} | 19={{ #expr: 323 + 2 }} | 20={{ #expr: 323 + 2 }} | 21={{ #expr: 323 + 2 }} | 22={{ #expr: 323 + 2 }} | 23={{ #expr: 323 + 2 }} | 24={{ #expr: 323 + 2 }} | 25={{ #expr: 323 + 2 }} | 26={{ #expr: 323 + 2 }} | 27={{ #expr: 323 + 2 }} | 28={{ #expr: 323 + 2 }} | 29={{ #expr: 323 + 2 }} | 30={{ #expr: 323 + 2 }} | 31={{ #expr: 323 + 2 }} | 32={{ #expr: 323 + 2 }} | 33={{ #expr: 323 + 2 }} | 34={{ #expr: 323 + 2 }} | 35={{ #expr: 323 + 2 }} | 36={{ #expr: 323 + 2 }} | 37={{ #expr: 323 + 2 }} | 38={{ #expr: 323 + 2 }} | 39={{ #expr: 323 + 2 }} | 40={{ #expr: 323 + 2 }} | 41={{ #expr: 323 + 2 }} | 42={{ #expr: 323 + 2 }} | 43={{ #expr: 323 + 2 }} | 44={{ #expr: 323 + 2 }} | 45={{ #expr: 323 + 6 }} | 46={{ #expr: 323 + 2 }} | 47={{ #expr: 323 + 2 }} | 48={{ #expr: 323 + 2 }} | 49={{ #expr: 323 + 2 }} | 50={{ #expr: 323 + 2 }} | 51={{ #expr: 323 + 2 }} | 52={{ #expr: 323 + 2 }} | 53={{ #expr: 323 + 2 }} | 54={{ #expr: 323 + 2 }} | 55={{ #expr: 323 + 3 }} | 56=323 | #default = 323 }} != {{#switch: 45 | 1={{ #expr: 323 + 16 }} | 2={{ #expr: 323 + 2 }} | 3={{ #expr: 323 + 2 }} | 4={{ #expr: 323 + 2 }} | 5={{ #expr: 323 + 2 }} | 6={{ #expr: 323 + 2 }} | 7={{ #expr: 323 + 2 }} | 8={{ #expr: 323 + 2 }} | 9={{#switch: 323 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 323 < 449 | {{ #expr: 323 + 2 }} | {{ #expr: 323 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 323 + 2 }} | 11={{ #expr: 323 + 2 }} | 12={{ #expr: 323 + 2 }} | 13={{ #expr: 323 + 2 }} | 14={{ #expr: 323 + 2 }} | 15={{ #expr: 323 + 2 }} | 16={{ #expr: 323 + 2 }} | 17={{ #expr: 323 + 2 }} | 18={{ #expr: 323 + 2 }} | 19={{ #expr: 323 + 2 }} | 20={{ #expr: 323 + 2 }} | 21={{ #expr: 323 + 2 }} | 22={{ #expr: 323 + 2 }} | 23={{ #expr: 323 + 2 }} | 24={{ #expr: 323 + 2 }} | 25={{ #expr: 323 + 2 }} | 26={{ #expr: 323 + 2 }} | 27={{ #expr: 323 + 2 }} | 28={{ #expr: 323 + 2 }} | 29={{ #expr: 323 + 2 }} | 30={{ #expr: 323 + 2 }} | 31={{ #expr: 323 + 2 }} | 32={{ #expr: 323 + 2 }} | 33={{ #expr: 323 + 2 }} | 34={{ #expr: 323 + 2 }} | 35={{ #expr: 323 + 2 }} | 36={{ #expr: 323 + 2 }} | 37={{ #expr: 323 + 2 }} | 38={{ #expr: 323 + 2 }} | 39={{ #expr: 323 + 2 }} | 40={{ #expr: 323 + 2 }} | 41={{ #expr: 323 + 2 }} | 42={{ #expr: 323 + 2 }} | 43={{ #expr: 323 + 2 }} | 44={{ #expr: 323 + 2 }} | 45={{ #expr: 323 + 6 }} | 46={{ #expr: 323 + 2 }} | 47={{ #expr: 323 + 2 }} | 48={{ #expr: 323 + 2 }} | 49={{ #expr: 323 + 2 }} | 50={{ #expr: 323 + 2 }} | 51={{ #expr: 323 + 2 }} | 52={{ #expr: 323 + 2 }} | 53={{ #expr: 323 + 2 }} | 54={{ #expr: 323 + 2 }} | 55={{ #expr: 323 + 3 }} | 56=323 | #default = 323 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 45 | 1={{ #expr: 323 + 16 }} | 2={{ #expr: 323 + 2 }} | 3={{ #expr: 323 + 2 }} | 4={{ #expr: 323 + 2 }} | 5={{ #expr: 323 + 2 }} | 6={{ #expr: 323 + 2 }} | 7={{ #expr: 323 + 2 }} | 8={{ #expr: 323 + 2 }} | 9={{#switch: 323 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 323 < 449 | {{ #expr: 323 + 2 }} | {{ #expr: 323 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 323 + 2 }} | 11={{ #expr: 323 + 2 }} | 12={{ #expr: 323 + 2 }} | 13={{ #expr: 323 + 2 }} | 14={{ #expr: 323 + 2 }} | 15={{ #expr: 323 + 2 }} | 16={{ #expr: 323 + 2 }} | 17={{ #expr: 323 + 2 }} | 18={{ #expr: 323 + 2 }} | 19={{ #expr: 323 + 2 }} | 20={{ #expr: 323 + 2 }} | 21={{ #expr: 323 + 2 }} | 22={{ #expr: 323 + 2 }} | 23={{ #expr: 323 + 2 }} | 24={{ #expr: 323 + 2 }} | 25={{ #expr: 323 + 2 }} | 26={{ #expr: 323 + 2 }} | 27={{ #expr: 323 + 2 }} | 28={{ #expr: 323 + 2 }} | 29={{ #expr: 323 + 2 }} | 30={{ #expr: 323 + 2 }} | 31={{ #expr: 323 + 2 }} | 32={{ #expr: 323 + 2 }} | 33={{ #expr: 323 + 2 }} | 34={{ #expr: 323 + 2 }} | 35={{ #expr: 323 + 2 }} | 36={{ #expr: 323 + 2 }} | 37={{ #expr: 323 + 2 }} | 38={{ #expr: 323 + 2 }} | 39={{ #expr: 323 + 2 }} | 40={{ #expr: 323 + 2 }} | 41={{ #expr: 323 + 2 }} | 42={{ #expr: 323 + 2 }} | 43={{ #expr: 323 + 2 }} | 44={{ #expr: 323 + 2 }} | 45={{ #expr: 323 + 6 }} | 46={{ #expr: 323 + 2 }} | 47={{ #expr: 323 + 2 }} | 48={{ #expr: 323 + 2 }} | 49={{ #expr: 323 + 2 }} | 50={{ #expr: 323 + 2 }} | 51={{ #expr: 323 + 2 }} | 52={{ #expr: 323 + 2 }} | 53={{ #expr: 323 + 2 }} | 54={{ #expr: 323 + 2 }} | 55={{ #expr: 323 + 3 }} | 56=323 | #default = 323 }} = {{ #expr: {{#switch: 45 | 1={{ #expr: 323 + 16 }} | 2={{ #expr: 323 + 2 }} | 3={{ #expr: 323 + 2 }} | 4={{ #expr: 323 + 2 }} | 5={{ #expr: 323 + 2 }} | 6={{ #expr: 323 + 2 }} | 7={{ #expr: 323 + 2 }} | 8={{ #expr: 323 + 2 }} | 9={{#switch: 323 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 323 < 449 | {{ #expr: 323 + 2 }} | {{ #expr: 323 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 323 + 2 }} | 11={{ #expr: 323 + 2 }} | 12={{ #expr: 323 + 2 }} | 13={{ #expr: 323 + 2 }} | 14={{ #expr: 323 + 2 }} | 15={{ #expr: 323 + 2 }} | 16={{ #expr: 323 + 2 }} | 17={{ #expr: 323 + 2 }} | 18={{ #expr: 323 + 2 }} | 19={{ #expr: 323 + 2 }} | 20={{ #expr: 323 + 2 }} | 21={{ #expr: 323 + 2 }} | 22={{ #expr: 323 + 2 }} | 23={{ #expr: 323 + 2 }} | 24={{ #expr: 323 + 2 }} | 25={{ #expr: 323 + 2 }} | 26={{ #expr: 323 + 2 }} | 27={{ #expr: 323 + 2 }} | 28={{ #expr: 323 + 2 }} | 29={{ #expr: 323 + 2 }} | 30={{ #expr: 323 + 2 }} | 31={{ #expr: 323 + 2 }} | 32={{ #expr: 323 + 2 }} | 33={{ #expr: 323 + 2 }} | 34={{ #expr: 323 + 2 }} | 35={{ #expr: 323 + 2 }} | 36={{ #expr: 323 + 2 }} | 37={{ #expr: 323 + 2 }} | 38={{ #expr: 323 + 2 }} | 39={{ #expr: 323 + 2 }} | 40={{ #expr: 323 + 2 }} | 41={{ #expr: 323 + 2 }} | 42={{ #expr: 323 + 2 }} | 43={{ #expr: 323 + 2 }} | 44={{ #expr: 323 + 2 }} | 45={{ #expr: 323 + 6 }} | 46={{ #expr: 323 + 2 }} | 47={{ #expr: 323 + 2 }} | 48={{ #expr: 323 + 2 }} | 49={{ #expr: 323 + 2 }} | 50={{ #expr: 323 + 2 }} | 51={{ #expr: 323 + 2 }} | 52={{ #expr: 323 + 2 }} | 53={{ #expr: 323 + 2 }} | 54={{ #expr: 323 + 2 }} | 55={{ #expr: 323 + 3 }} | 56=323 | #default = 323 }} + 1 }} | f|–323}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Zingg, Adrian||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Sabine Weisheit-Possél: Adrian Zingg (1734–1816). Landschaftsgraphik zwischen Aufklärung und Romantik. LIT Verlag, Münster 2010, ISBN 978-3-643-10361-1.
  • Staatliche Kunstsammlungen Dresden, Kupferstich-Kabinett; Petra Kuhlmann-Hodick; Claudia Schnitzer; Bernhard von Waldkirch (Hrsg.): Adrian Zingg. Wegbereiter der Romantik. Sandstein Verlag, Dresden 2012, ISBN 978-3-942422-86-4.

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Adrian Zingg}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}
Vorlage:Wikidata-Registrierung

|cat= Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:HLS |errNS= 0 |template= Vorlage:HLS |format= |preview= 1 }}{{#invoke:TemplatePar|check |all= 1= Autor= |opt= 2= Datum= Zugriff= Abruf= |cat= {{#ifeq:0 | 0 |Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:HLS}} |errNS= 0 |template= Vorlage:HLS |format= |preview= 1 }}

|user/ {{#if:SijYT2U9zHc|SijYT2U9zHc|Kanal von {{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}]
|{{#if:
 |channel/ {{#if:SijYT2U9zHc|SijYT2U9zHc|Kanal von {{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}]
 |{{#if:
  |c/ {{#if:SijYT2U9zHc|SijYT2U9zHc|Kanal von {{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}]
  |{{#if:
   |@ {{#if:SijYT2U9zHc|SijYT2U9zHc|Kanal von {{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}]
   |{{#if:
    |show/ {{#if:SijYT2U9zHc|SijYT2U9zHc|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}]
    |{{#if:
     |show?p= {{#if:SijYT2U9zHc|SijYT2U9zHc|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}]
     |{{#if:
      |playlist?list= {{#if:SijYT2U9zHc|SijYT2U9zHc|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}]
      |watch?v=SijYT2U9zHc{{#if:|&t={{#if:|{{{h}}}h}}{{#if:|{{{m}}}m}}{{#if:|s}}}} {{#if:Adrian Zingg. Wegbereiter der Romantik|Adrian Zingg. Wegbereiter der Romantik|Video}}]{{#if:| (ab {{#if:|{{{h}}}:|0:}}{{#if:|{{#ifexpr:{{#invoke:Str|len|{{{M}}}}}>1||0}}:|00:}}{{#if:|{{#ifexpr:{{#invoke:Str|len|}}>1||0}}|00}})|{{#if:| (ab {{#expr: trunc(  / 3600 ) }}:{{#ifexpr:  
 {{#expr:    
   trunc( 
     (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 )  
     / 60 )  
 }} < 10 | 0 
 }}{{#expr:  
 trunc(
   (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 )  
   / 60 ) 

}}:{{#ifexpr:

 {{#expr:  
    - trunc(  / 3600 ) * 3600  
   - trunc( (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 ) / 60 ) * 60  
 }} < 10 | 0
 }}{{#expr:  
  - trunc(  / 3600 ) * 3600  
 - trunc( (  - trunc(  / 3600 ) * 3600 ) / 60 ) * 60  

}})}}}}

      }}
     }}
    }}
   }}
  }}
 }}
}} auf {{#ifeq:{{{link}}}|0|YouTube |YouTube}}{{#if: 
    |, {{#invoke:DateTime|format||T._Monat JJJJ}}
  }}{{#if:2021-07-24
    |, abgerufen am {{#invoke:DateTime|format|2021-07-24|T._Monat JJJJ}}
  }}{{#if:|  ({{#if:
        | {{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}
      }}{{#if: 
        | {{#if: 
            | ;  
          }}
      }}{{#if: 
        | {{#if: 
            | ;  
          }}Laufzeit: {{{laufzeit}}}
      }})
  }}{{#if: 2021-07-24|.}}{{#invoke:TemplatePar|check

|all= |opt= 1= id= 2= title= titel= 3= abruf= zugriff= z= h= m= time= sec= uploader= upl= upload= d= kommentar= k= link= user= channel= c= alias= list= show= showid= sprache= laufzeit= |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=h |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=m |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=sec |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=time |2=n |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=sprache |2=langs |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ }}{{#invoke:TemplatePar|valid |1=link |2=/^[01]?$/ |template=Vorlage:YouTube |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:YouTube |format=@@@ 0 oder 1 erlaubt }}{{#if:SijYT2U9zHc||Vorlage:YouTube: Fehlender Typ-Parameter. Entweder id, list, show, showid, user, channel, c oder alias muss angegeben werden. }}

  • {{#if:Peter Wegmann

|Peter Wegmann: | }}{{#if: Zingg, Adrian|Zingg, Adrian|Adrian Zingg}}. In: Sikart{{#if:2018 | (Stand: 2018) | }}Vorlage:Abrufdatum{{#ifeq: 0 | 0 | {{#if: Zingg, Adrian||Vorlage:SIKART/Lemma nicht angegeben}} }}

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 117004669nr200700353359354727 | | }} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 117004669 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 117004669 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: nr2007003533 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: nr2007003533 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 59354727 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 59354727 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung {{#if: Zingg, Adrian | {{#if: | {{#if: schweizerischer Maler | {{#if: 15. April 1734 | {{#if: St. Gallen | {{#if: 26. Mai 1816 | {{#if: Leipzig | Vorlage:Wikidata-Registrierung