B durum
Das B durum (lateinisch für ‚hartes b‘) bezeichnet in der Musik des Mittelalters die höhere Variante des Tons b, die in dem auf g errichteten Hexachordum durum verwendet wurde, im Unterschied zum tieferen B molle des von f ausgehenden Hexachordum molle.
Das für das B durum benutzte Zeichen, das b quadratum (lateinisch für ‚quadratisches b‘), ist in der Quadratnotation von Neumen ein Auflösungszeichen, das im Fall einer [[Vorzeichen (Musik)|{{#switch: b
| ♭ | b | flat = ♭ | 𝄫 | bb | doppel-b | doubleflat = Doppel-b | ♮ | aufloesung | natural = ♮ | ♯ | # | kreuz | sharp = ♯ | 𝄪 | ## | doppelkreuz | doublesharp = Doppelkreuz | ganze | wholenote | whole | semibrevis = Ganze Note | halbe | halfnote | half | minim = Halbe Note | viertel | quarternote | quarter | crotchet = Viertelnote | achtel | eighthnote | eighth | quaver = Achtelnote | sechzehntel | sixteenthnote | sixteenth | semiquaver = Sechzehntelnote | viertelpause | quarterrest | crotchetrest = Viertelpause | achtelpause | eighthrest | quaverrest = Achtelpause | violinschluessel | treble | trebleclef = Violinschlüssel | g-schluessel | gclef = G-Schlüssel | c-schluessel | cclef = C-Schlüssel | sopranschluessel | altschluessel | altoclef = Altschlüssel | tenorschluessel | tenorclef = Tenorschlüssel | bassschluessel | bassclef = Bassschlüssel | f-schluessel | fclef = F-Schlüssel | common-time = 4/4-Takt | allabreve | cut-time = alla breve | tonstufe | scale = Tonstufe 1 | #default =Vorlage:Musik – Symbol b unbekannt
}}-Vorzeichnung]] die Erniedrigung eines Tones um einen Halbtonschritt aufhebt. Es wurde zunächst nur im Zusammenhang mit dem Ton b verwendet, später aber auch bei anderen Tönen benutzt. Es gilt für die gesamte Länge des gesungenen Wortes eines Gregorianischen Chorals und kann innerhalb dessen durch ein erneutes B molle wieder aufgehoben werden.
In der modernen Notenschrift entspricht das b quadratum dem dort ebenfalls gebräuchlichen Auflösungszeichen {{#switch: ♮
| ♭ | b | flat = ♭ | 𝄫 | bb | doppel-b | doubleflat = Doppel-b | ♮ | aufloesung | natural = ♮ | ♯ | # | kreuz | sharp = ♯ | 𝄪 | ## | doppelkreuz | doublesharp = Doppelkreuz | ganze | wholenote | whole | semibrevis = Ganze Note | halbe | halfnote | half | minim = Halbe Note | viertel | quarternote | quarter | crotchet = Viertelnote | achtel | eighthnote | eighth | quaver = Achtelnote | sechzehntel | sixteenthnote | sixteenth | semiquaver = Sechzehntelnote | viertelpause | quarterrest | crotchetrest = Viertelpause | achtelpause | eighthrest | quaverrest = Achtelpause | violinschluessel | treble | trebleclef = Violinschlüssel | g-schluessel | gclef = G-Schlüssel | c-schluessel | cclef = C-Schlüssel | sopranschluessel | altschluessel | altoclef = Altschlüssel | tenorschluessel | tenorclef = Tenorschlüssel | bassschluessel | bassclef = Bassschlüssel | f-schluessel | fclef = F-Schlüssel | common-time = 4/4-Takt | allabreve | cut-time = alla breve | tonstufe | scale = Tonstufe 1 | #default =Vorlage:Musik – Symbol ♮ unbekannt
}}. Auch das Kreuz {{#switch:
| ♭ | b | flat = ♭ | 𝄫 | bb | doppel-b | doubleflat = Doppel-b | ♮ | aufloesung | natural = ♮ | ♯ | # | kreuz | sharp = ♯ | 𝄪 | ## | doppelkreuz | doublesharp = Doppelkreuz | ganze | wholenote | whole | semibrevis = Ganze Note | halbe | halfnote | half | minim = Halbe Note | viertel | quarternote | quarter | crotchet = Viertelnote | achtel | eighthnote | eighth | quaver = Achtelnote | sechzehntel | sixteenthnote | sixteenth | semiquaver = Sechzehntelnote | viertelpause | quarterrest | crotchetrest = Viertelpause | achtelpause | eighthrest | quaverrest = Achtelpause | violinschluessel | treble | trebleclef = Violinschlüssel | g-schluessel | gclef = G-Schlüssel | c-schluessel | cclef = C-Schlüssel | sopranschluessel | altschluessel | altoclef = Altschlüssel | tenorschluessel | tenorclef = Tenorschlüssel | bassschluessel | bassclef = Bassschlüssel | f-schluessel | fclef = F-Schlüssel | common-time = 4/4-Takt | allabreve | cut-time = alla breve | tonstufe | scale = Tonstufe 1 | #default =Vorlage:Musik – Symbol # unbekannt
}} entwickelte sich aus dem b durum.
Aufgrund einer Besonderheit der grafischen Markierung des Tonbuchstabens b bzw. B in der Funktion eines b quadratum in der bis ins 18. Jahrhundert verwendeten deutschen Orgeltabulatur hat sich im deutschsprachigen Raum für den Ganztonschritt über dem A das Tonsymbol h bzw. H etabliert, während der Tonbuchstabe B nur noch für den durch das b rotundum bezeichneten Halbtonschritt über dem A steht. Die gelegentlich vertretene Ansicht, das H hätte sich auf direktem Wege aus dem Notensymbol des b quadratum entwickelt, beruht auf einem Irrtum.<ref>Siehe hierzu u. a. das Beispiel aus Conrad Paumanns Fundamentum organisandi im Anhang des Lochamer Liederbuchs (1452) in Manfred Hermann Schmid: Notationskunde. Schrift und Komposition 900 – 1900. (= Bärenreiter Studienbücher Musik, Band 18). Bärenreiter-Verlag, Kassel 2012, ISBN 978-3-7618-2236-4, S. 223.</ref> {{#invoke:Vorlage:Siehe auch|f}}
Weblinks
Einzelnachweise
<references />