Notice: Unexpected clearActionName after getActionName already called in /var/www/html/includes/context/RequestContext.php on line 338
Butandiole – Wikipedia (Deutsch) – Lokale Kopie Zum Inhalt springen

Butandiole

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
(Weitergeleitet von Butandiol)

Butandiole (synonym auch Butylenglycole) sind kettenförmige organische Verbindungen aus vier Kohlenstoff- und acht Wasserstoffatomen sowie zwei Hydroxygruppen, somit Diole.

Je nach Anordnung der Hydroxygruppe unterscheidet man – unter Vernachlässigung der Stereochemie – vier Butandiole. 1,2-Butandiol und 1,3-Butandiol sind chiral und enthalten je ein Stereozentrum. Entsprechend gibt es zwei Stereoisomere: (R)-1,2-Butandiol und (S)-1,2-Butandiol sowie (R)-1,3-Butandiol und (S)-1,3-Butandiol. 2,3-Butandiol enthält zwei Stereozentren mit dem gleichen Substitutionsmuster, somit existieren drei Stereoisomere: (R,R)-2,3-Butandiol, (S,S)-2,3-Butandiol und meso-2,3-Butandiol.

Butandiole
Strukturformel 1,2-Butandiol Strukturformel 1,3-Butandiol Strukturformel 1,4-Butandiol Strukturformel 2,3-Butandiol Strukturformel
Name 1,2-Butandiol 1,3-Butandiol 1,4-Butandiol 2,3-Butandiol
Stereoisomere (R)-1,2-Butandiol
(S)-1,2-Butandiol
(R)-1,3-Butandiol
(S)-1,3-Butandiol
keine (R,R)-2,3-Butandiol
(S,S)-2,3-Butandiol
(R,S)-2,3-Butandiol
CAS-Nummer Vorlage:CASRN
Vorlage:CASRN (R)
Vorlage:CASRN (S)
Vorlage:CASRN
Vorlage:CASRN (R)
Vorlage:CASRN (S)
Vorlage:CASRN Vorlage:CASRN
Vorlage:CASRN (R,R)
Vorlage:CASRN (S,S)
Vorlage:CASRN (R,S)
PubChem {{#switch: 11429 0 | }} - = – valid|1|2=/^[1-9]%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?$/ 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}} }}{{#invoke:TemplatePar|check

all= 1= opt= 2= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}}{{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}}||{{#ifeq: 0 | 0 | }} }}

{{#switch: 7896 0 | }} - = – valid|1|2=/^[1-9]%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?$/ 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}} }}{{#invoke:TemplatePar|check

all= 1= opt= 2= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}}{{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}}||{{#ifeq: 0 | 0 | }} }}

{{#switch: 8064 0 | }} - = – valid|1|2=/^[1-9]%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?$/ 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}} }}{{#invoke:TemplatePar|check

all= 1= opt= 2= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}}{{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}}||{{#ifeq: 0 | 0 | }} }}

{{#switch: 262 0 | }} - = – valid|1|2=/^[1-9]%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?%d?$/ 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}} }}{{#invoke:TemplatePar|check

all= 1= opt= 2= 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PubChem}} template= Vorlage:PubChem format=

}}{{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}}||{{#ifeq: 0 | 0 | }} }}

ECHA-Infocard Vorlage:ECHA Vorlage:ECHA Vorlage:ECHA Vorlage:ECHA
Schmelzpunkt −114 °C<ref name="GESTIS-12" /> <−50 °C<ref name="GESTIS-13" /> 20 °C<ref name="GESTIS-14" /> 19 °C<ref name="GESTIS-23" />
Siedepunkt 192 °C<ref name="GESTIS-12" /> 207 °C<ref name="GESTIS-13" /> 230 °C<ref name="GESTIS-14" /> 180 °C<ref name="GESTIS-23" />
Dichte (20 °C) 1,01 g·cm−3<ref name="GESTIS-12" /> 1,01 g·cm−3<ref name="GESTIS-13" /> 1,02 g·cm−3<ref name="GESTIS-14" /> 1,01 g·cm−3<ref name="GESTIS-23" />
Flammpunkt 102 °C<ref name="GESTIS-12" /> 116 °C<ref name="GESTIS-13" /> ca. 130 °C<ref name="GESTIS-14" /> 85 °C<ref name="GESTIS-23" />
Toxikologische Daten Vorlage:ToxDaten Vorlage:ToxDaten Vorlage:ToxDaten Vorlage:ToxDaten

Die weiter denkbaren Butandiole 1,1-Butandiol und 2,2-Butandiol sind nach der Erlenmeyerregel als geminale Diole nicht stabil, da die Hydroxygruppen am gleichen C-Atom gebunden sind und daher zur Abspaltung von Wasser neigen.

Verwendung

Alle Butandiole dienen als Glycerinersatz und Lösungsmittel sowie zur Synthese von Kunststoffen und Epoxidharzen.

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:Butanediols|Butanediols|Butandiole}}|uselang=de}} Commons: {{#if:Butandiole|Butandiole|{{#if:Butanediols|Butanediols|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if: Butanediols

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|butanediols|9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

Einzelnachweise

<references> <ref name="GESTIS-12">Eintrag zu Vorlage:Linktext-Check in der GESTIS-Stoffdatenbank des IFA{{#if: 2019-08-07 | Vorlage:Abrufdatum }} (JavaScript erforderlich){{#invoke:TemplatePar|valid|ZVG|2=/^[1-9]%d%d%d%d?%d?$/ |cat={{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} |errNS=0 |template=Vorlage:GESTIS |format= |preview=1 }}{{#if: 584-03-2 | {{#invoke:TemplatePar|valid|CAS|2=/^[1-9]%d%d?%d?%d?%d?%d?%-%d%d%-%d$/ |cat={{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} |errNS=0 |template=Vorlage:GESTIS |format= |preview=1 }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all= ZVG= |opt= CAS= Name= Abruf= |cat={{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} |errNS=0 |template=Vorlage:GESTIS |format= |preview=1 }}</ref> <ref name="GESTIS-13">Eintrag zu Vorlage:Linktext-Check in der GESTIS-Stoffdatenbank des IFA{{#if: 2019-12-22 | Vorlage:Abrufdatum }} (JavaScript erforderlich){{#invoke:TemplatePar|valid|ZVG|2=/^[1-9]%d%d%d%d?%d?$/ |cat={{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} |errNS=0 |template=Vorlage:GESTIS |format= |preview=1 }}{{#if: | {{#invoke:TemplatePar|valid|CAS|2=/^[1-9]%d%d?%d?%d?%d?%d?%-%d%d%-%d$/ |cat={{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} |errNS=0 |template=Vorlage:GESTIS |format= |preview=1 }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all= ZVG= |opt= CAS= Name= Abruf= |cat={{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} |errNS=0 |template=Vorlage:GESTIS |format= |preview=1 }}</ref> <ref name="GESTIS-14">Eintrag zu Vorlage:Linktext-Check in der GESTIS-Stoffdatenbank des IFA{{#if: 2019-04-24 | Vorlage:Abrufdatum }} (JavaScript erforderlich){{#invoke:TemplatePar|valid|ZVG|2=/^[1-9]%d%d%d%d?%d?$/ |cat={{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} |errNS=0 |template=Vorlage:GESTIS |format= |preview=1 }}{{#if: 110-63-4 | {{#invoke:TemplatePar|valid|CAS|2=/^[1-9]%d%d?%d?%d?%d?%d?%-%d%d%-%d$/ |cat={{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} |errNS=0 |template=Vorlage:GESTIS |format= |preview=1 }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all= ZVG= |opt= CAS= Name= Abruf= |cat={{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} |errNS=0 |template=Vorlage:GESTIS |format= |preview=1 }}</ref> <ref name="GESTIS-23">Eintrag zu Vorlage:Linktext-Check in der GESTIS-Stoffdatenbank des IFA{{#if: 2018-05-29 | Vorlage:Abrufdatum }} (JavaScript erforderlich){{#invoke:TemplatePar|valid|ZVG|2=/^[1-9]%d%d%d%d?%d?$/ |cat={{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} |errNS=0 |template=Vorlage:GESTIS |format= |preview=1 }}{{#if: | {{#invoke:TemplatePar|valid|CAS|2=/^[1-9]%d%d?%d?%d?%d?%d?%-%d%d%-%d$/ |cat={{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} |errNS=0 |template=Vorlage:GESTIS |format= |preview=1 }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all= ZVG= |opt= CAS= Name= Abruf= |cat={{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:GESTIS}} |errNS=0 |template=Vorlage:GESTIS |format= |preview=1 }}</ref> <ref name="merck-23">Datenblatt Vorlage:Linktext-Check bei MerckVorlage:Abrufdatum</ref> </references>