Centonisation
Centonisation, (von lat. cento ‚Flickwerk‘) ist die Bezeichnung für ein musikalisches Kompositionsverfahren, bei der eine Melodie aus bekannten melodischen Formeln oder Versatzstücken bereits vorhandener Melodien zusammengefügt wird. Die Cento-Technik gilt als grundlegend für Teile des Repertoires des Gregorianischen Chorals<ref>Vorlage:MGG2</ref> wie auch des byzantinischen Gesangs der Ostkirche<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:Stefan Engels|Stefan Engels: }}{{#if:|{{#if:Liturgische Gesänge der byzantinischen Kirche|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Liturgische Gesänge der byzantinischen Kirche}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Liturgische Gesänge der byzantinischen Kirche}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Liturgische Gesänge der byzantinischen Kirche}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:www.plus.ac.atUniversität Salzburg20219{{#if: 2025-11-11 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:de|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf}}%7C%7C}}}}{{#if:Liturgische Gesänge der byzantinischen Kirche|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Liturgische Gesänge der byzantinischen Kirche|lines=0}}||}}}}{{#if: www.plus.ac.at| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=www.plus.ac.at}}}}{{#if: Universität Salzburg| Universität Salzburg{{#if: 20219|,|{{#if: 2025-11-11 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: 2021| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2021|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|2021|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2021|class=Zitationswartung}} }}{{#if: 9|,|{{#if: 2025-11-11 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: 9| S. 9{{#if: |,|{{#if: 2025-11-11 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:92021Universität Salzburg|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:1043324||(?)}}}}}}{{#if: 2025-11-11|;}}}}{{#if: 2025-11-11| {{#if:92021Universität Salzburg{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-11-11 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-11-11|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-11-11|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:de|1}}}}|{{#if:www.plus.ac.atUniversität Salzburg20219{{#if: 2025-11-11 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|de|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: 20219{{#if: 2025-11-11 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}de|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.plus.ac.at/wp-content/uploads/2021/02/544335.pdf }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref>.
Die Centonisation beschränkt sich nicht nur auf die Melodik, sondern auch auf die Textierung liturgischer Gesänge, analog zum literaturwissenschaftlichen Begriff Cento. Die Kompilation von Texten aus unterschiedlichen Quellen, insbesondere von Bibelversen, die im Original nicht unmittelbar aufeinanderfolgen oder aus verschiedenen Büchern der Bibel stammen, war im Mittelalter allgemein üblich.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>
Im engeren Sinn wird die Bezeichnung für gregorianische Melodien verwendet, deren Teilabschnitte unterschiedlichen Modi angehören. Centonisation in diesem Sinn gehört neben der Modulation zu den Techniken, in denen sich zeigt, dass sich gregorianische Gesänge in das theoretisch geschlossene System der Tonarten oft nicht eindeutig einordnen lassen.<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref>
Siehe auch
Einzelnachweise
<references> </references>
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Melodielehre