Constantin Dobrogeanu-Gherea
Constantin Dobrogeanu-Gherea (* 21. Mai 1855 in Slawjanka, Gouvernement Jekaterinoslaw, Russisches Kaiserreich, heute Ukraine; † 7. Mai 1920 in Bukarest) war ein rumänischer marxistischer Philosoph, Kunsttheoretiker, Literaturkritiker und Politiker.
Leben und Wirken
Dobrogeanu-Gherea kam als Solomon Katz in einer jüdisch-ukrainischen Familie zur Welt. Er machte in Charkiw das Abitur, betrieb dann aber in Slawjanka eine Zeit lang eine Schmiede und arbeitete auch später in Rumänien und auch in der Schweiz als Schmied oder Schlosser.
Später ging er nach Rumänien und gilt dort als der wichtigste Vordenker des Marxismus im 19. Jahrhundert. Er gehört zu der Generation von Ion Luca Caragiale, Mihai Eminescu und Titu Maiorescu.
Sein Hauptwerk Neoiobăgia („Die neue Leibeigenschaft“, 1910) befasst sich mit den halbfeudalen Lebensverhältnissen der rumänischen Bauern.
Werke
- Politische Philosophie
- Robia şi socializmul („Die Sklaverei und der Sozialismus“, 1884).
- Karl Marx şi economiştii noştri („Karl Marx und unsere Nationalökonomen“, 1884).
- Ce vor socialiştii români („Was wollen die rumänischen Sozialisten“, 1886).
- Concepţia materialistă a istoriei („Die materialistische Geschichtsauffassung“, 1892 – Digitalisat).
- Anarhia cugetării („Die Anarchie des Denkens“, 1892).
- Din ideile fundamentale ale socialismului ştiinţific („Aus den grundlegenden Ideen des wissenschaftlichen Sozialismus“, 1906 – Digitalisat).
- Neoiobăgia („Die neue Leibeigenschaft“, 1910 – Digitalisat).
- Socialismul în ţările înapoiate („Der Sozialismus in den rückständigen Ländern“, 1911).
- Kunsttheorie und Literaturkritik
- Asupra criticei („Über die Kritik“, 1890).
- Tendenţionalismul şi tezismul în artă („Die Tendenz und die Ideologie in der Kunst“, 1890).
- Personalitatea şi morala în artă („Die Persönlichkeit und die Moral in der Kunst“, 1891).
- Artiştii cetăţeni („Die Bürgerkünstler“, 1891).
- Cauza pesimismului în literatură şi viaţă („Die Ursache des Pessimismus in der Literatur und im Leben“, 1891).
- Idealurile sociale şi arta („Die sozialen Ideale und die Kunst“, 1893–1894).
- Arta pentru artă şi arta cu tendinţă („Kunst für Kunst und engagierte Kunst“, 1894).
- Materialismul economic şi literatura („Der ökonomische Materialismus und die Literatur“, 1896).
- Gesammelte Werke
- Opere complete. Acht Bände. Ed. Politică, Bukarest 1976–1983.
Literatur
- Dionisie Ghermani: Dobrogeanu-Gherea, Constantin. In: Mathias Bernath, Felix von Schroeder (Hrsg.): Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas. Band 1. Oldenbourg, München 1974, S. 414 f.
- Michael Shafir: „Romania’s Marx“ and the National Question. Constantin Dobrogeanu-Gherea. In: History of Political Thought. Band 5, Nr. 2, 1984, S. 295–314, {{#invoke:JSTOR|f|1=26212487}}{{#if:
| {{#ifeq: 0 | 0
| }}
}}
- Leo Trotzki: Die Balkankriege 1912–1913. Arbeiterpresse-Verlag, Essen 1996, ISBN 3-88634-058-9.
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if: Constantin Dobrogeanu Gherea
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|constantin dobrogeanu gherea|9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
- {{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:Leon Volovici|Leon Volovici: }}{{#if:|{{#if:Dobrogeanu-Gherea, Constantin|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Dobrogeanu-Gherea, Constantin}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://encyclopedia.yivo.org/article/2393%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Dobrogeanu-Gherea, Constantin}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://encyclopedia.yivo.org/article/2393}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Dobrogeanu-Gherea, Constantin}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe{{#if: 2025-12-13 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://encyclopedia.yivo.org/article/2393%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://encyclopedia.yivo.org/article/2393}}%7C%7C}}}}{{#if:Dobrogeanu-Gherea, Constantin|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Dobrogeanu-Gherea, Constantin|lines=0}}||}}}}{{#if: YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-12-13 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}||,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-12-13 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-12-13 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:933619||(?)}}}}}}{{#if: 2025-12-13|;}}}}{{#if: 2025-12-13| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-12-13 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-12-13|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-12-13|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe{{#if: 2025-12-13 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2025-12-13 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}||1}} }}|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://encyclopedia.yivo.org/article/2393 | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://encyclopedia.yivo.org/article/2393 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://encyclopedia.yivo.org/article/2393}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://encyclopedia.yivo.org/article/2393 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://encyclopedia.yivo.org/article/2393 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://encyclopedia.yivo.org/article/2393}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://encyclopedia.yivo.org/article/2393 }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://encyclopedia.yivo.org/article/2393 | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://encyclopedia.yivo.org/article/2393 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://encyclopedia.yivo.org/article/2393}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://encyclopedia.yivo.org/article/2393 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://encyclopedia.yivo.org/article/2393 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://encyclopedia.yivo.org/article/2393}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://encyclopedia.yivo.org/article/2393 }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 129698636n/50/5989376437881 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 129698636 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 129698636 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/50/59893 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/50/59893 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 76437881 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 76437881 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Dobrogeanu-Gherea, Constantin | {{#if: Cass, Constantin (wirklicher Name); Katz, Solomon (Geburtsname); Кац, Соломон Абрамович (ukrainisch); Kaz, Solomon Abramowytsch (deutsche Transkription); Kac, Solomon Abramovyč (wissenschaftliche Transliteration); Katz, Michail Nikitič; Jinks, Robert (Tarnname); Gherea, Ion (Pseudonym); Grahus, Caius (Pseudonym) | {{#if: rumänischer marxistischer Philosoph, Kunsttheoretiker, Literaturkritiker und Politiker | {{#if: 21. Mai 1855 | {{#if: Slawjanka, Gouvernement Jekaterinoslaw, heute Ukraine | {{#if: 7. Mai 1920 | {{#if: Bukarest || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Dobrogeanu-Gherea, Constantin
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Cass, Constantin (wirklicher Name); Katz, Solomon (Geburtsname); Кац, Соломон Абрамович (ukrainisch); Kaz, Solomon Abramowytsch (deutsche Transkription); Kac, Solomon Abramovyč (wissenschaftliche Transliteration); Katz, Michail Nikitič; Jinks, Robert (Tarnname); Gherea, Ion (Pseudonym); Grahus, Caius (Pseudonym)
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | rumänischer marxistischer Philosoph, Kunsttheoretiker, Literaturkritiker und Politiker
}} |
| GEBURTSDATUM | 21. Mai 1855
}} |
| GEBURTSORT | Slawjanka, Gouvernement Jekaterinoslaw, heute Ukraine
}} |
| STERBEDATUM | 7. Mai 1920
}} |
| STERBEORT | Bukarest
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:JSTOR
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Marxistischer Philosoph
- Kunstwissenschaftler
- Literaturkritiker
- Autor
- Person (Königreich Rumänien)
- Person (Gouvernement Jekaterinoslaw)
- Rumäne
- Geboren 1855
- Gestorben 1920
- Mann