Faustulus
Dallas Museum of Art
Faustulus (auch Faustus) ist eine Gestalt der römischen Mythologie. In allen Fassungen des Mythos um Faustulus ist er der Ziehvater des Zwillingspaares Romulus und Remus.<ref>Varro, De re rustica 2,1,9.</ref> Doch lassen sich verschiedene Erzähltraditionen unterscheiden, die je nach Zeitstellung der Tradition den Mythos in teils wichtigen Details variieren.
In der älteren Annalistik, die bezüglich der Sage durch Fabius Pictor vertreten wird und eine wichtige Quelle der erhaltenen Überlieferung späterer Zeit – etwa bei Dionysios von Halikarnassos – darstellt, war Faustulus der oberste Schweinehirte des in Alba Longa herrschenden Königs Amulius.<ref>Dionysios von Halikarnassos 1,79–83.</ref> Während Faustulus eines Tages in Alba weilte, kam die Nichte des Amulius und Tochter des Numitor, Ilia, mit den Kindern des Mars nieder und gebar die Zwillinge. Auf Befehl des Königs wurden die Kinder ausgesetzt, wovon Faustulus Kenntnis erhielt. Auf dem Weg zu seinem Haus auf dem Palatin traf er die Hirten, die die Zwillinge bei einer Wölfin gefunden hatten, und ließ sie sich übergeben samt der Wanne, in der die Kinder getragen wurden. Seine Frau, die in den älteren Fassungen namenlos blieb, hatte kurz zuvor eine Totgeburt zu beklagen und mit ihr zusammen zog er nun Romulus und Remus groß.<ref>Dionysios von Halikarnassos 1,79,9 f.; Plutarch, Romulus 6.</ref> Dem erwachsenen Romulus entdeckte er die ganze Geschichte seiner Herkunft,<ref>Dionysios von Halikarnassos 1,80,3 f.</ref> begab sich daraufhin samt Wanne nach Alba Longa, um seine Erzählung zu beweisen, wurde dort aber verhaftet und vor Amulius geführt.<ref>Dionysios von Halikarnassos 1,82,3 – 83,2; Plutarch, Romulus 8.</ref>
In der jüngeren Annalistik, die in der Erzähltradition vor allem des Gaius Licinius Macer steht, auf den sich die Origo gentis Romanae aus dem Corpus Aurelianum explizit beruft,<ref>Auctor Origo gentis Romanae 23,5; Dionysios von Halikarnassos 1,84 nennt die Gewährsmänner dieser Fassung einfach andere.</ref> war Faustulus ein Arkader, der als einer der Nachfahren aus dem Gefolge des Euandros auf dem Palatin wohnte. In dieser Fassung war Faustulus mit Acca Larentia verheiratet, deren Spitzname wegen ihres zuvor lockeren Lebenswandels lupa („Wölfin“) war.<ref>Dionysios von Halikarnassos 1,84,4; vgl. auch Titus Livius, Ab urbe condita 1,4,7.</ref> Er hatte einen Bruder Faustinus und dieser Faustinus war der oberste Hirte des Numitor. Numitor selbst übergab Faustulus die Zwillinge, um seine Enkelkinder zu retten, nachdem er sie gegen zwei andere Säuglinge ausgetauscht hatte. Der Bitte seines Bruders Faustinus folgend erzog Faustulus gemeinsam mit seiner Frau Acca Larentia das Zwillingspaar.<ref>Dionysios von Halikarnassos 1,84; Plutarch, Romulus 4,3.</ref> Als es zum Streit zwischen Romulus und Remus und deren jeweiligen Anhängern um die Stadtgründung kam, versuchte Faustulus zu vermitteln und warf sich zwischen die Kriegsparteien, wurde aber umgehend getötet.<ref>Dionysios von Halikarnassos 1,87; Plutarch, Romulus 10; Auctor Origo gentis Romanae 23,5.</ref> Laut Dionysios von Halikarnassos bezeichnete ein steinerner Löwe nahe der Rostra auf dem Forum Romanum das Grab des Faustulus, der am Ort seines Todes bestattet worden war.<ref>Dionysios von Halikarnassos 1,87,2.</ref> Sextus Pompeius Festus bringt sein Grab mit dem Lapis Niger auf dem Forum in Verbindung.<ref>Festus p. 177 a 32; erhalten ist lediglich ...stulum nutri..., was zu Fau]stulum nutri[cium eius („dessen Erzieher Faustulus“) ergänzt wird.</ref>
Neben diesen älteren Hauptsträngen der Überlieferung gab es als weitere Variante die Übergabe der Zwillinge direkt an Faustulus. Faustulus, eigentlich beauftragt die Zwillinge zu ertränken,<ref>Plutarch, Romulus 3.</ref> überließ sie jedoch seiner Frau Acca Larentia, die sie erzog.<ref>Auctor Origo gentis Romanae 21,1, der sich auf Valerius Antias beruft.</ref> Ab augusteischer Zeit setzt sich als gängigste Erzählung die Fassung durch, nach der Faustulus die ausgesetzten Zwillinge von einer Wölfin gesäugt auffand und gemeinsam mit seiner Frau erzog.<ref>Titus Livius, Ab urbe condita 1,4,6 f.; Ovid, Fasti 3,36–58; 4,854; 5,451–468 und häufiger</ref>
Literatur
- {{#if:Rudolf Peter|Rudolf Peter:|}} {{#if:|[[:s:{{{6}}}|{{#if:Faustulus|Faustulus|Faustulus}}]]|{{#if:Faustulus|Faustulus|Faustulus}}}}. In: Wilhelm Heinrich Roscher (Hrsg.): Ausführliches Lexikon der griechischen und römischen Mythologie. Band 1,2, Leipzig {{#switch: 1,2
| 1,1=1886 | 1,2=1890 | 2,1=1894 | 2,2=1897 | 3,1=1902 | 3,2=1909 | 4=1915 | 5=1924 | 6=1937 | #default = 1,2 }}{{#if:1461|, Sp. 1461{{#if:1469|{{#ifexpr:1461<>1469|{{#ifexpr: 1461+1=1469| f.|–1469}}}}|}}|}}{{#if:|, {{{Fundstelle}}}}} ([{{#switch: 1,2 | 1,1=https://www.archive.org/details/ausfhrlicheslexi11rosc/page/{{#if:1461%7C{{#ifexpr:993<=1461|{{#expr:floor((1461+1)/2)+2}}|{{#expr:floor((1461+1)/2)}}}}|n0}}/mode/1up | 1,2=https://www.archive.org/details/ausfhrlicheslexi12rosc/page/{{#if:1461%7Cn{{#expr:floor((1461-1433)/2)+4}}%7Cn1}}/mode/1up | 2,1=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0201rosc/page/{{#if:1461%7Cn{{#expr:floor((1461+27)/2)}}%7Cn5}}/mode/1up | 2,2=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0202rosc/page/{{#if:1461%7Cn{{#expr:floor((1461-1775)/2)+9}}%7Cn9}}/mode/1up | 3,1=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0301rosc/page/{{#if:1461%7C{{#expr:floor((1461+1)/2) {{#ifexpr:54<1461 and 1461 <=142|+2}} {{#ifexpr:142<1461 and 1461 <=374|+4}} {{#ifexpr:374<1461 and 1461 <=426|+6}} {{#ifexpr:426<1461 and 1461 <=526|+8}} {{#ifexpr:526<1461 and 1461 <=974|+10}} {{#ifexpr:974<1461 and 1461 <=1570|+8}} {{#ifexpr:1570<1461 |+10}} }}|n5}}/mode/1up | 3,2=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle0302rosc/page/{{#if:1461%7Cn{{#expr:floor((1461-1663)/2)+7}}%7Cn5}}/mode/1up | 4=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle04roscuoft/page/{{#if:1461%7Cn{{#expr:floor((1461+11)/2)}}%7Cn3}}/mode/1up | 5=https://www.archive.org/details/ausfhrlichesle05rosc/page/{{#if:1461%7Cn{{#expr:floor((1461+11)/2)}}%7Cn3}}/mode/1up | 6=https://www.archive.org/details/roscher1/Roscher67UZSuppl/page/{{#if:1461%7Cn{{#expr:floor((1461+5)/2)+1}}%7Cn0}}/mode/1up | #default = 1,2 }} Digitalisat]).{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:Roscher |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Roscher |format=@@@ |1=1=+ |2=2=N>0 |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=Fundstelle=*}}{{#switch: 1,2 | 1,1 | 1,2 | 2,1 | 2,2 | 3,1 | 3,2 | 4 | 5 | 6= | #default = Vorlage:Roscher: Ungültige Bandnummer. }}
- {{ #if:Georg Wissowa|Georg Wissowa: |}}{{ #if:RE:Faustulus|{{ #if:Faustulus|Faustulus|Faustulus }}.|{{ #if:Faustulus|Faustulus|Faustulus }}.}} In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). {{#switch: VI,2
| S I | Suppl. I = Supplementband I | S II | Suppl. II = Supplementband II | S III | Suppl. III = Supplementband III | S IV | Suppl. IV = Supplementband IV | S V | Suppl. V = Supplementband V | S VI | Suppl. VI = Supplementband VI | S VII | Suppl. VII = Supplementband VII | S VIII | Suppl. VIII = Supplementband VIII | S IX | Suppl. IX = Supplementband IX | S X | Suppl. X = Supplementband X | S XI | Suppl. XI = Supplementband XI | S XII | Suppl. XII = Supplementband XII | S XIII | Suppl. XIII = Supplementband XIII | S XIV | Suppl. XIV = Supplementband XIV | S XV | Suppl. XV = Supplementband XV | R=Registerband | #default = Band VI,2 }}, Stuttgart {{#switch: VI,2 | I,1=1893 | I,2=1894 | II,1=1895 | II,2=1896 | III,1=1897 | III,2=1899 | IV,1=1900 | IV,2=1901 | V,1=1903 | V,2=1905 | VI,1=1907 | VI,2=1909 | VII,1=1910 | VII,2=1912 | VIII,1=1912 | VIII,2=1913 | IX,1=1914 | IX,2=1916 | X,1=1918 | X,2=1919 | XI,1=1921 | XI,2=1922 | XII,1=1924 | XII,2=1925 | XIII,1=1926 | XIII,2=1927 | XIV,1=1928 | XIV,2=1930 | XV,1=1931 | XV,2=1932 | XVI,1=1933 | XVI,2=1935 | XVII,1=1936 | XVII,2=1937 | XVIII,1=1939 | XVIII,2=1942 | XVIII,3=1949 | XVIII,4=1949 | XIX,1=1937 | XIX,2=1938 | XX,1=1941 | XX,2=1950 | XXI,1=1951 | XXI,2=1952 | XXII,1=1953 | XXII,2=1954 | XXIII,1=1957 | XXIII,2=1959 | XXIV=1963
| I A,1=1914 | I A,2=1920 | II A,1=1921 | II A,2=1923 | III A,1=1927 | III A,2=1929 | IV A,1=1931 | IV A,2=1932 | V A,1=1934 | V A,2=1934 | VI A,1=1936 | VI A,2=1937 | VII A,1=1939 | VII A,2=1948 | VIII A,1=1955 | VIII A,2=1958 | IX A,1=1961 | IX A,2=1967 | X A=1972
| Suppl. I=1903 | Suppl. II=1913 | Suppl. III=1918 | Suppl. IV=1924 | Suppl. V=1931 | Suppl. VI=1935 | Suppl. VII=1940 | Suppl. VIII=1956 | Suppl. IX=1962 | Suppl. X=1965 | Suppl. XI=1968 | Suppl. XII=1970 | Suppl. XIII=1973 | Suppl. XIV=1974 | Suppl. XV=1978
|S I=1903 |S II=1913 |S III=1918 |S IV=1924 |S V=1931 |S VI=1935 |S VII=1940 |S VIII=1956 |S IX=1962 |S X=1965 |S XI=1968 |S XII=1970 |S XIII=1973 |S XIV=1974 |S XV=1978 |R=1980
| #default = 1893ff. }}{{#if:2090|, {{#ifeq: VI,2|R|S.|Sp.}} 2090{{#if:2091|{{#ifexpr:2090<>2091|{{#ifexpr: 2090+1=2091| f{{#if:|.}}|–2091}}}} |}}|}}{{#if:|, |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:RE |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:RE |format=@@@ |1=1=+ |2=2=N>0 |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=7=* |8=Fundstelle=*}}{{#if:VI,2|{{#switch: VI,2 | I,1 | I,2 | II,1 | II,2 | III,1 | III,2 | IV,1 | IV,2 | V,1 | V,2 | VI,1 | VI,2 | VII,1 | VII,2 | VIII,1 | VIII,2 | IX,1 | IX,2 | X,1 | X,2 | XI,1 | XI,2 | XII,1 | XII,2 | XIII,1 | XIII,2 | XIV,1 | XIV,2 | XV,1 | XV,2 | XVI,1 | XVI,2 | XVII,1 | XVII,2 | XVIII,1 | XVIII,2 | XVIII,3 | XVIII,4 | XIX,1 | XIX,2 | XX,1 | XX,2 | XXI,1 | XXI,2 | XXII,1 | XXII,2 | XXIII,1 | XXIII,2 | XXIV
| I A,1 | I A,2 | II A,1 | II A,2 | III A,1 | III A,2 | IV A,1 | IV A,2 | V A,1 | V A,2 | VI A,1 | VI A,2 | VII A,1 | VII A,2 | VIII A,1 | VIII A,2 | IX A,1 | IX A,2 | X A
| Suppl. I | Suppl. II | Suppl. III | Suppl. IV | Suppl. V | Suppl. VI | Suppl. VII | Suppl. VIII | Suppl. IX | Suppl. X | Suppl. XI | Suppl. XII | Suppl. XIII | Suppl. XIV | Suppl. XV
|S I |S II |S III |S IV |S V |S VI |S VII |S VIII |S IX |S X |S XI |S XII |S XIII |S XIV |S XV |R= | #default = Vorlage:RE: Ungültige Bandnummer. }}|}}
- Siri Walt: Der Historiker C. Licinius Macer. Einleitung, Fragmente, Kommentar. Teubner, Stuttgart 1997, ISBN 3-519-07652-7, S. 148–169.
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if: Faustulus
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|faustulus|9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
Anmerkungen
<references />