Zum Inhalt springen

Ferdinand Kobell

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Schlotterbeck nach Hauber Ferdinand Kobell 1806.jpg
Ferdinand Kobell (1806), gestochen von Wilhelm Friedrich Schlotterbeck, nach Joseph Hauber

Ferdinand Kobell (* 7. Juni 1740 in Mannheim; † 1. Februar 1799 in München) war ein deutscher Landschaftsmaler, Kupferstecher und Radierer.

Leben

Die Familie Kobell stammte aus Hessen. Ferdinand war ein Enkel von Johann Heinrich Kobell, Gewürzkrämer in Frankfurt am Main. Seine Eltern waren Balthasar Kobell († 1762), Einnehmer, dann Rat der Hofkammer in Mannheim, und Maria Franziska Mezinger (1718–1762). Ein Onkel, der Kunsthändler Johann Heinrich Kobell, wanderte 1755 nach Rotterdam aus.

Ferdinand studierte in Heidelberg Rechtswissenschaften. 1760 wurde er Sekretär der Hofkammer. Er wechselte aber zur Malerei, wurde vom Staatsdienst befreit und erhielt ein Stipendium an der Mannheimer Zeichnungsakademie. 1764 wurde er Theaterdekorationsmaler. Im selben Jahr heiratete er die Hofratstochter Maria Anna Lederer (1744–1820)<ref>Königlich-Baierische(r) Polizey-Anzeiger von München. 29. Oktober 1820, S. 710.</ref>. Zu den sieben Kindern des Paars zählten der Landschafts-, Tier- und Schlachtenmaler Wilhelm von Kobell (1766–1853), Egid von Kobell (1772–1847), Mitglied des bayerischen Staatsrats, und Franz von Kobell (1779–1850), Generalsekretär des bayerischen Ministeriums des Innern. 1766 wurde Ferdinand Kabinettsmaler. Zur weiteren Ausbildung begab er sich 1768 für 18 Monate nach Paris. Sein Bruder Franz (1749–1822) wurde Landschaftszeichner. 1794 siedelte Ferdinand, dessen Landesherr Karl Theodor von der Pfalz seit 1777 auch Kurfürst von Bayern war, nach München über. 1798 wurde er Direktor der kurpfalzbayerischen Gemäldegalerie, die 1795 aus Düsseldorf nach Mannheim verbracht worden war. Doch schon ein Jahr später starb er im Alter von 58 Jahren in München.

Grabstätte

Datei:Grab-Franz-von-Kobell-Alter-Suedlicher-Friedhof-Muenchen.jpg
Grab von Ferdinand Kobell auf dem Alten Südlichen Friedhof in München

Die Grabstätte von Ferdinand Kobell befindet sich auf dem Alten Südlichen Friedhof in München (Mauer Rechts Platz 215/216 bei Gräberfeld 10, {{Coordinate{{#ifeq:|y|Simple|Complex}}|NS=48/7/43.20/N|EW=11/33/53.60/E|type=landmark|region=DE-BY|globe=|dim=|elevation=|pop=|lw=|name={{#invoke:Coordinates/kml|kmlTitle|1=Grab von Ferdinand Kobell}}|article=|text=Standort|sortkey=|tooltip=|tooltipformat=|map=|mapsize=|maplevel=|maptype=|maplabel=|maplayer=|mapcaption=}}{{#if:|{{#switch:5

|1 = Gradzahl-Fehler: {{#iferror:{{{1}}}
 | NS: {{{1}}}
 |
}} {{#iferror:
 | EW: 
 |
}}{{#switch:0
 |0|6|14= 
}}
|2 = nicht im Bereich von {{{1}}}{{#switch:0
 |0|6|14=
}}
|3  = {{#switch: {{{type}}}
 |country|state|adm1st|adm2nd|city|isle|airport|mountain|waterbody|forest|landmark=
 |example={{#if:
  | 
  | falscher Wert ›example‹ im Artikelnamensraum 
 }}
 |#default= {{#ifeq:{{{type}}}|
  | kein Wert
  | falscher Wert ›{{{type}}}‹
 }} in type-Parameter{{#switch:0
  |0|6|14= 
 }}
}} {{#if: {{{rg}}}
 |
 | region-Parameter fehlt{{#if:
  | 6
  | 
 }}
}} {{#iferror: {{{elevation}}}
 | {{{elevation}}}{{#switch:0
  |0|6|14= 
 }}
 |
}} {{#iferror: {{{pop}}}
 | {{{pop}}}{{#switch:0
  |0|6|14= 
 }}
 |
}}
|5 = unbenannte Parameter 1:{{{1}}}{{#if:|, 2:}}{{#if:|, 3:}}{{#if:|, 4:}} {{#if:|usw.}}{{#switch:0
 |0|6|14= 
}}
|8 = Parameter name fehlt in Fließtextkoordinate{{#switch:0
 |0|6|14= 
}}
|10= überflüssige Parameter
|#default=coordinates error

}}}}).<ref>Kobell, Ferdinand in: Max Joseph Hufnagel, Berühmte Tote im Südlichen Friedhof zu München, 4. Auflage, 1983, ISBN 3-924078-00-9, Seite 42, Nr. 29</ref><ref>Reiner Kaltenegger, Gräber des Alten Südfriedhofs München - Inschriften - Biographien , 1. Auflage 2019, PDF-Ausgabe, S. 631</ref> In dem Grab liegen weitere Verwandte der Familie Kobell:

sowie der Maler Georg Johann Christian Urlaub (1845–1914).

Werk

Datei:Alte Bruecke in Heidelberg von Ferdinand Kobell 1784.jpg
Alte Brücke in Heidelberg (1784).
Datei:Ferdinand Kobell 003.jpg
Mainbrücke in Aschaffenburg (1786), München.

Kobells Gemälde, meist in Berchems Manier gemalt, zeichnen sich durch effektvolle Behandlung und durch Leichtigkeit der Darstellung aus. Von seinen etwa 300 Radierungen gab Frauenholz in Nürnberg 1809 eine Sammlung heraus unter dem Titel „Œuvre complet de F. K.“. 178 Blätter erschienen bei Kugler in Stuttgart 1842. Das Verzeichnis seiner Arbeiten verfasste Stephan von Stengel (Nürnberg 1822).

In der Staatlichen Gemäldesammlung Aschaffenburg (Schloss Johannisburg) ist ein Aschaffenburg-Zyklus Kobells, bestehend aus Landschaftsbildern und Stadtansichten dauernd ausgestellt. Innerhalb dieses Bilderzyklus ergibt sich aus sechs Ölgemälden, die von unterschiedlichen Stockwerken und Fenstern des Schlosses Johannisburg aus gemalt sind, gewissermaßen ein 300-Grad-Panorama der Fluss- und Spessartlandschaft um Aschaffenburg. Es sind dies die Gemälde mit den Inventarnummern 6585 (Titel: „Blick vom Aschaffenburger Schloss auf Marstall und Mainbrücke“), 9802 („Mainbrücke bei Aschaffenburg“), 6544 („Blick von Aschaffenburg auf Schloss Schönbusch“), 6545 („Blick vom Aschaffenburger Schloss mainabwärts“), 6587 („Blick vom Schloss in Aschaffenburg auf die Stadt gegen Norden“) und 6546 („Blick von Aschaffenburg nach Goldbach“). Auf den Panoramacharakter dieser sechs Gemälde wird allerdings im Katalog nicht eigens hingewiesen. Auch erschließt sich der enge Zusammenhang dieser Gemälde dem Betrachter nicht auf den ersten Blick, weil sie an unterschiedlichen Wänden bzw. nicht in der entsprechenden Aneinanderreihung aufgehängt sind. Zum Aschaffenburg-Zyklus, der laut Eduard Coudenhove-Erthal ursprünglich aus 15 Gemälden bestand, zählen weiterhin die Gemälde mit den Inventarnummern 6586 (Titel: „Oberer See im „Schönen Busch“ bei Aschaffenburg“), 9803 („Das Schloss in Aschaffenburg“) und 9807 („Blick auf Aschaffenburg von Osten“), das die Stadt und ihre Umgebung vom Godelsberg aus darstellt. Zwei große Gebirgslandschaften befinden sich im Kabinett im Kaiserappartement der Neuen Residenz in Bamberg.

Literatur

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Kobell, Ferdinand|Kobell, Ferdinand|Ferdinand Kobell }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 16 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 16 | 1={{ #expr: 350 + 16 }} | 2={{ #expr: 350 + 2 }} | 3={{ #expr: 350 + 2 }} | 4={{ #expr: 350 + 2 }} | 5={{ #expr: 350 + 2 }} | 6={{ #expr: 350 + 2 }} | 7={{ #expr: 350 + 2 }} | 8={{ #expr: 350 + 2 }} | 9={{#switch: 350 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 350 < 449 | {{ #expr: 350 + 2 }} | {{ #expr: 350 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 350 + 2 }} | 11={{ #expr: 350 + 2 }} | 12={{ #expr: 350 + 2 }} | 13={{ #expr: 350 + 2 }} | 14={{ #expr: 350 + 2 }} | 15={{ #expr: 350 + 2 }} | 16={{ #expr: 350 + 2 }} | 17={{ #expr: 350 + 2 }} | 18={{ #expr: 350 + 2 }} | 19={{ #expr: 350 + 2 }} | 20={{ #expr: 350 + 2 }} | 21={{ #expr: 350 + 2 }} | 22={{ #expr: 350 + 2 }} | 23={{ #expr: 350 + 2 }} | 24={{ #expr: 350 + 2 }} | 25={{ #expr: 350 + 2 }} | 26={{ #expr: 350 + 2 }} | 27={{ #expr: 350 + 2 }} | 28={{ #expr: 350 + 2 }} | 29={{ #expr: 350 + 2 }} | 30={{ #expr: 350 + 2 }} | 31={{ #expr: 350 + 2 }} | 32={{ #expr: 350 + 2 }} | 33={{ #expr: 350 + 2 }} | 34={{ #expr: 350 + 2 }} | 35={{ #expr: 350 + 2 }} | 36={{ #expr: 350 + 2 }} | 37={{ #expr: 350 + 2 }} | 38={{ #expr: 350 + 2 }} | 39={{ #expr: 350 + 2 }} | 40={{ #expr: 350 + 2 }} | 41={{ #expr: 350 + 2 }} | 42={{ #expr: 350 + 2 }} | 43={{ #expr: 350 + 2 }} | 44={{ #expr: 350 + 2 }} | 45={{ #expr: 350 + 6 }} | 46={{ #expr: 350 + 2 }} | 47={{ #expr: 350 + 2 }} | 48={{ #expr: 350 + 2 }} | 49={{ #expr: 350 + 2 }} | 50={{ #expr: 350 + 2 }} | 51={{ #expr: 350 + 2 }} | 52={{ #expr: 350 + 2 }} | 53={{ #expr: 350 + 2 }} | 54={{ #expr: 350 + 2 }} | 55={{ #expr: 350 + 3 }} | 56=350 | #default = 350 }} {{ #if:Kobell, Ferdinand|Kobell, Ferdinand|Ferdinand Kobell }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 16, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 16 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 350{{ #if:355 | {{ #ifexpr: {{#switch: 16 | 1={{ #expr: 350 + 16 }} | 2={{ #expr: 350 + 2 }} | 3={{ #expr: 350 + 2 }} | 4={{ #expr: 350 + 2 }} | 5={{ #expr: 350 + 2 }} | 6={{ #expr: 350 + 2 }} | 7={{ #expr: 350 + 2 }} | 8={{ #expr: 350 + 2 }} | 9={{#switch: 350 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 350 < 449 | {{ #expr: 350 + 2 }} | {{ #expr: 350 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 350 + 2 }} | 11={{ #expr: 350 + 2 }} | 12={{ #expr: 350 + 2 }} | 13={{ #expr: 350 + 2 }} | 14={{ #expr: 350 + 2 }} | 15={{ #expr: 350 + 2 }} | 16={{ #expr: 350 + 2 }} | 17={{ #expr: 350 + 2 }} | 18={{ #expr: 350 + 2 }} | 19={{ #expr: 350 + 2 }} | 20={{ #expr: 350 + 2 }} | 21={{ #expr: 350 + 2 }} | 22={{ #expr: 350 + 2 }} | 23={{ #expr: 350 + 2 }} | 24={{ #expr: 350 + 2 }} | 25={{ #expr: 350 + 2 }} | 26={{ #expr: 350 + 2 }} | 27={{ #expr: 350 + 2 }} | 28={{ #expr: 350 + 2 }} | 29={{ #expr: 350 + 2 }} | 30={{ #expr: 350 + 2 }} | 31={{ #expr: 350 + 2 }} | 32={{ #expr: 350 + 2 }} | 33={{ #expr: 350 + 2 }} | 34={{ #expr: 350 + 2 }} | 35={{ #expr: 350 + 2 }} | 36={{ #expr: 350 + 2 }} | 37={{ #expr: 350 + 2 }} | 38={{ #expr: 350 + 2 }} | 39={{ #expr: 350 + 2 }} | 40={{ #expr: 350 + 2 }} | 41={{ #expr: 350 + 2 }} | 42={{ #expr: 350 + 2 }} | 43={{ #expr: 350 + 2 }} | 44={{ #expr: 350 + 2 }} | 45={{ #expr: 350 + 6 }} | 46={{ #expr: 350 + 2 }} | 47={{ #expr: 350 + 2 }} | 48={{ #expr: 350 + 2 }} | 49={{ #expr: 350 + 2 }} | 50={{ #expr: 350 + 2 }} | 51={{ #expr: 350 + 2 }} | 52={{ #expr: 350 + 2 }} | 53={{ #expr: 350 + 2 }} | 54={{ #expr: 350 + 2 }} | 55={{ #expr: 350 + 3 }} | 56=350 | #default = 350 }} != {{#switch: 16 | 1={{ #expr: 355 + 16 }} | 2={{ #expr: 355 + 2 }} | 3={{ #expr: 355 + 2 }} | 4={{ #expr: 355 + 2 }} | 5={{ #expr: 355 + 2 }} | 6={{ #expr: 355 + 2 }} | 7={{ #expr: 355 + 2 }} | 8={{ #expr: 355 + 2 }} | 9={{#switch: 355 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 355 < 449 | {{ #expr: 355 + 2 }} | {{ #expr: 355 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 355 + 2 }} | 11={{ #expr: 355 + 2 }} | 12={{ #expr: 355 + 2 }} | 13={{ #expr: 355 + 2 }} | 14={{ #expr: 355 + 2 }} | 15={{ #expr: 355 + 2 }} | 16={{ #expr: 355 + 2 }} | 17={{ #expr: 355 + 2 }} | 18={{ #expr: 355 + 2 }} | 19={{ #expr: 355 + 2 }} | 20={{ #expr: 355 + 2 }} | 21={{ #expr: 355 + 2 }} | 22={{ #expr: 355 + 2 }} | 23={{ #expr: 355 + 2 }} | 24={{ #expr: 355 + 2 }} | 25={{ #expr: 355 + 2 }} | 26={{ #expr: 355 + 2 }} | 27={{ #expr: 355 + 2 }} | 28={{ #expr: 355 + 2 }} | 29={{ #expr: 355 + 2 }} | 30={{ #expr: 355 + 2 }} | 31={{ #expr: 355 + 2 }} | 32={{ #expr: 355 + 2 }} | 33={{ #expr: 355 + 2 }} | 34={{ #expr: 355 + 2 }} | 35={{ #expr: 355 + 2 }} | 36={{ #expr: 355 + 2 }} | 37={{ #expr: 355 + 2 }} | 38={{ #expr: 355 + 2 }} | 39={{ #expr: 355 + 2 }} | 40={{ #expr: 355 + 2 }} | 41={{ #expr: 355 + 2 }} | 42={{ #expr: 355 + 2 }} | 43={{ #expr: 355 + 2 }} | 44={{ #expr: 355 + 2 }} | 45={{ #expr: 355 + 6 }} | 46={{ #expr: 355 + 2 }} | 47={{ #expr: 355 + 2 }} | 48={{ #expr: 355 + 2 }} | 49={{ #expr: 355 + 2 }} | 50={{ #expr: 355 + 2 }} | 51={{ #expr: 355 + 2 }} | 52={{ #expr: 355 + 2 }} | 53={{ #expr: 355 + 2 }} | 54={{ #expr: 355 + 2 }} | 55={{ #expr: 355 + 3 }} | 56=355 | #default = 355 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 16 | 1={{ #expr: 355 + 16 }} | 2={{ #expr: 355 + 2 }} | 3={{ #expr: 355 + 2 }} | 4={{ #expr: 355 + 2 }} | 5={{ #expr: 355 + 2 }} | 6={{ #expr: 355 + 2 }} | 7={{ #expr: 355 + 2 }} | 8={{ #expr: 355 + 2 }} | 9={{#switch: 355 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 355 < 449 | {{ #expr: 355 + 2 }} | {{ #expr: 355 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 355 + 2 }} | 11={{ #expr: 355 + 2 }} | 12={{ #expr: 355 + 2 }} | 13={{ #expr: 355 + 2 }} | 14={{ #expr: 355 + 2 }} | 15={{ #expr: 355 + 2 }} | 16={{ #expr: 355 + 2 }} | 17={{ #expr: 355 + 2 }} | 18={{ #expr: 355 + 2 }} | 19={{ #expr: 355 + 2 }} | 20={{ #expr: 355 + 2 }} | 21={{ #expr: 355 + 2 }} | 22={{ #expr: 355 + 2 }} | 23={{ #expr: 355 + 2 }} | 24={{ #expr: 355 + 2 }} | 25={{ #expr: 355 + 2 }} | 26={{ #expr: 355 + 2 }} | 27={{ #expr: 355 + 2 }} | 28={{ #expr: 355 + 2 }} | 29={{ #expr: 355 + 2 }} | 30={{ #expr: 355 + 2 }} | 31={{ #expr: 355 + 2 }} | 32={{ #expr: 355 + 2 }} | 33={{ #expr: 355 + 2 }} | 34={{ #expr: 355 + 2 }} | 35={{ #expr: 355 + 2 }} | 36={{ #expr: 355 + 2 }} | 37={{ #expr: 355 + 2 }} | 38={{ #expr: 355 + 2 }} | 39={{ #expr: 355 + 2 }} | 40={{ #expr: 355 + 2 }} | 41={{ #expr: 355 + 2 }} | 42={{ #expr: 355 + 2 }} | 43={{ #expr: 355 + 2 }} | 44={{ #expr: 355 + 2 }} | 45={{ #expr: 355 + 6 }} | 46={{ #expr: 355 + 2 }} | 47={{ #expr: 355 + 2 }} | 48={{ #expr: 355 + 2 }} | 49={{ #expr: 355 + 2 }} | 50={{ #expr: 355 + 2 }} | 51={{ #expr: 355 + 2 }} | 52={{ #expr: 355 + 2 }} | 53={{ #expr: 355 + 2 }} | 54={{ #expr: 355 + 2 }} | 55={{ #expr: 355 + 3 }} | 56=355 | #default = 355 }} = {{ #expr: {{#switch: 16 | 1={{ #expr: 350 + 16 }} | 2={{ #expr: 350 + 2 }} | 3={{ #expr: 350 + 2 }} | 4={{ #expr: 350 + 2 }} | 5={{ #expr: 350 + 2 }} | 6={{ #expr: 350 + 2 }} | 7={{ #expr: 350 + 2 }} | 8={{ #expr: 350 + 2 }} | 9={{#switch: 350 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 350 < 449 | {{ #expr: 350 + 2 }} | {{ #expr: 350 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 350 + 2 }} | 11={{ #expr: 350 + 2 }} | 12={{ #expr: 350 + 2 }} | 13={{ #expr: 350 + 2 }} | 14={{ #expr: 350 + 2 }} | 15={{ #expr: 350 + 2 }} | 16={{ #expr: 350 + 2 }} | 17={{ #expr: 350 + 2 }} | 18={{ #expr: 350 + 2 }} | 19={{ #expr: 350 + 2 }} | 20={{ #expr: 350 + 2 }} | 21={{ #expr: 350 + 2 }} | 22={{ #expr: 350 + 2 }} | 23={{ #expr: 350 + 2 }} | 24={{ #expr: 350 + 2 }} | 25={{ #expr: 350 + 2 }} | 26={{ #expr: 350 + 2 }} | 27={{ #expr: 350 + 2 }} | 28={{ #expr: 350 + 2 }} | 29={{ #expr: 350 + 2 }} | 30={{ #expr: 350 + 2 }} | 31={{ #expr: 350 + 2 }} | 32={{ #expr: 350 + 2 }} | 33={{ #expr: 350 + 2 }} | 34={{ #expr: 350 + 2 }} | 35={{ #expr: 350 + 2 }} | 36={{ #expr: 350 + 2 }} | 37={{ #expr: 350 + 2 }} | 38={{ #expr: 350 + 2 }} | 39={{ #expr: 350 + 2 }} | 40={{ #expr: 350 + 2 }} | 41={{ #expr: 350 + 2 }} | 42={{ #expr: 350 + 2 }} | 43={{ #expr: 350 + 2 }} | 44={{ #expr: 350 + 2 }} | 45={{ #expr: 350 + 6 }} | 46={{ #expr: 350 + 2 }} | 47={{ #expr: 350 + 2 }} | 48={{ #expr: 350 + 2 }} | 49={{ #expr: 350 + 2 }} | 50={{ #expr: 350 + 2 }} | 51={{ #expr: 350 + 2 }} | 52={{ #expr: 350 + 2 }} | 53={{ #expr: 350 + 2 }} | 54={{ #expr: 350 + 2 }} | 55={{ #expr: 350 + 3 }} | 56=350 | #default = 350 }} + 1 }} | f|–355}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Kobell, Ferdinand||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Joseph August Beringer: Ferdinand Kobell: eine Studie über sein Leben und Schaffen. Hahn, Mannheim 1909.
  • Ausstellung Ferdinand, Franz u. Wilhelm Kobell – Handzeichnungen, Aquarelle und Graphik. Städtisches Schlossmuseum, Mannheim 1931.
  • Dorothee Schweizer: Die Graphik von Ferdinand Kobell. Diss. Tübingen 1962.
  • Margret Biedermann: Ferdinand Kobell: 1740–1799; das malerische und zeichnerische Werk. Galerie Margret Biedermann, München 1973.
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 236
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 118777572
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|118777572}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 467011 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 467011 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

  • Brigitte Schad: Aschaffenburg im Spiegel alter Graphik. Stadt- und Stiftsarchiv, Aschaffenburg 1990.

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Ferdinand Kobell}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

Einzelnachweise

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118777572n/96/7997732267401 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118777572 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118777572 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/96/79977 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/96/79977 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 32267401 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 32267401 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Kobell, Ferdinand | {{#if: | {{#if: deutscher Maler und Kupferstecher | {{#if: 7. Juni 1740 | {{#if: Mannheim | {{#if: 1. Februar 1799 | {{#if: München |

Vorlage:Wikidata-Registrierung