Zum Inhalt springen

Friedrich II. (Pfalz)

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Pfalzgraf friedrich 1546.jpg
Friedrich II. von der Pfalz, Gemälde von Hans Besser, 1546
Datei:Duerer Pfalzgraf Friedrich.jpg
Zeichnung von Albrecht Dürer, 1523

Friedrich II., der Weise (* 9. Dezember 1482 auf Burg Winzingen bei Neustadt an der Weinstraße; † 26. Februar 1556 in Alzey), aus der Familie der Wittelsbacher war Pfalzgraf und Kurfürst der Pfalz von 1544 bis 1556.

Leben

Friedrich war der vierte Sohn von Kurfürst Philipp dem Aufrichtigen von der Pfalz und Margarete von Bayern-Landshut.

Er wuchs in Heidelberg auf und wurde 1501 nach dem Tod seiner Mutter zur Kavalierstour an den habsburgisch-burgundischen Hof in den Niederlanden zu Philipp dem Schönen geschickt. Mit diesem bereiste er Frankreich und Spanien, bis ihn der Vater 1504 wegen des Landshuter Erbfolgekriegs zurückrief. Nach dem Friedensschluss stellte er sich in den Dienst des Habsburger Kaiserhauses, folgte Philipps Vater – Philipp der Schöne war 1506 unerwartet verstorben – Maximilian 1508 im Krieg gegen Venedig. 1516 wurde er als Ritter in den Orden vom Goldenen Vlies aufgenommen. 1519 bewog er seinen Bruder, Kurfürst Ludwig V., für die Wahl von Philipps Sohn Karl zum deutschen König zu stimmen, was ihm später den Titel eines Reichsverwesers einbrachte.

Von 1505 bis 1522 war er Vormund seiner Neffen Ottheinrich und Philipp in dem als Folge des Landshuter Erbfolgekriegs gegründeten Fürstentum Pfalz-Neuburg. Nach dem Tod seines Vaters war er Statthalter der Oberpfalz. In dieser Funktion verlegte er die Regierungskanzlei von Amberg nach Neumarkt. Dort ließ er das 1520 abgebrannte Schloss im Renaissance-Stil neu errichten.<ref name="ZUM"/> 1543 zog die Regierung wieder zurück nach Amberg, wo Friedrich II. in den folgenden Jahren die kurfürstliche Regierungskanzlei errichten ließ.

1529 war Friedrich der Befehlshaber eines Ersatzheeres gegen die Osmanen vor Wien, wo sich auch die militärische Begabung und der Mut seines Neffen Philipp zeigte. Erst nach den Abzug der Osmanen im Oktober kam er von Krems nach Wien. 1532 kämpfte er wieder im Türkischen Krieg in Ungarn.<ref name="ZUM">Die Pfalzgrafen und Kurfüsten bei Rhein: Friedrich II., der Weise. In: Zentrale für Unterrichtsmedien im Internet e. V., abgerufen am 23. Juli 2024</ref>

Nach der Zeit als Feldherr von Ferdinand I. von Habsburg erfüllte er verschiedene diplomatische Aufgaben in Rom, Madrid und Paris und wurde am 16. März 1544 Nachfolger seines Bruders Ludwig und damit Pfalzgraf bei Rhein sowie Kurfürst des Heiligen Römischen Reiches Deutscher Nation. Er führte, nachdem sich seine Untertanen im Dezember 1545 zum neuen Glauben bekannt hatten, die Reformation erst 1546<ref>Johann Friedrich Hautz: Geschichte der Universität Heidelberg. J. Schneider, Mannheim 1864, Band 1, S. 455.</ref> unter Vorbereitung durch Paulus Fagius<ref>Christian Gottlieb Jöcher: Allgemeines Gelehrten-Lexikon. Leipzig 1750 f., Band 2, Sp. 501 f.</ref> offiziell in der Kurpfalz ein und wurde deshalb 1546 vom Kaiser geächtet. Daraufhin unterwarf er sich dem Kaiser völlig und rettete damit seinem Haus Besitzungen und Kurwürde. Mit Billigung von Papst Julius III. hob er nach 1551 mehrere Klöster in seinem Land auf und nutzte das Klostergut zur Förderung der Universität Heidelberg. Deren später von Ottheinrich weitergeführte Reform hatte er bereits 1546 begonnen (etwa mit der Einrichtung einer Gesamtburse, an der Schüler in einem Collegium principis auf die Universität vorbereitet wurden<ref>Rolf Heyers: Dr. Georg Marius, genannt Mayer von Würzburg (1533–1606). (Zahn-)Medizinische Dissertation Würzburg 1957, S. 5 f. und 14 f.</ref>).

Er ist in der Heiliggeistkirche in Heidelberg begraben. Nachfolger wurde sein Neffe Ottheinrich.

Heirat

Am 29. September 1535 heiratete er in Heidelberg die 15-jährige Prinzessin Dorothea von Dänemark und Norwegen, Tochter von König Christian II. von Dänemark und dessen Gattin Isabella von Spanien, einer Tochter König Philipps des Schönen. Die Hochzeitsfeierlichkeiten auf dem Heidelberger Schloss wurden von Peter Harer in einem ausführlichen Gedicht beschrieben.<ref>Text und Kommentar: Marc Rosenberg: Quellen zur Geschichte des Heidelberger Schlosses. Heidelberg 1882, S. 92ff. (online in der UB Heidelberg: Link).</ref> Die Ehe blieb kinderlos.

Pfalzgraf Friedrich verfolgte zeitlebens den Erbanspruch seiner Gattin auf den dänischen und norwegischen Thron und spielte mit dem Gedanken einer nordischen Königskrone.<ref name="ZUM"/>

Sonstiges

Er gründete 1546 in Heidelberg eine Lehranstalt, aus der später das heutige Kurfürst-Friedrich-Gymnasium wurde.

Einzelnachweise

<references />

Literatur

  • Herbert Rädle (Hrsg.): Der Reichsfürst und sein Kaiser. Eine Lebensbeschreibung des Pfalzgrafen Friedrich II. (1482–1556). Neumarkt/Oberpfalz : Historischer Verein Neumarkt 1998, ISBN 3-00-002428-X.
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 528
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 118535714
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|118535714}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 48235 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 48235 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Friedrich II. der Weise|Friedrich II. der Weise|Friedrich II. (Pfalz) }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 7 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 7 | 1={{ #expr: 603 + 16 }} | 2={{ #expr: 603 + 2 }} | 3={{ #expr: 603 + 2 }} | 4={{ #expr: 603 + 2 }} | 5={{ #expr: 603 + 2 }} | 6={{ #expr: 603 + 2 }} | 7={{ #expr: 603 + 2 }} | 8={{ #expr: 603 + 2 }} | 9={{#switch: 603 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 603 < 449 | {{ #expr: 603 + 2 }} | {{ #expr: 603 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 603 + 2 }} | 11={{ #expr: 603 + 2 }} | 12={{ #expr: 603 + 2 }} | 13={{ #expr: 603 + 2 }} | 14={{ #expr: 603 + 2 }} | 15={{ #expr: 603 + 2 }} | 16={{ #expr: 603 + 2 }} | 17={{ #expr: 603 + 2 }} | 18={{ #expr: 603 + 2 }} | 19={{ #expr: 603 + 2 }} | 20={{ #expr: 603 + 2 }} | 21={{ #expr: 603 + 2 }} | 22={{ #expr: 603 + 2 }} | 23={{ #expr: 603 + 2 }} | 24={{ #expr: 603 + 2 }} | 25={{ #expr: 603 + 2 }} | 26={{ #expr: 603 + 2 }} | 27={{ #expr: 603 + 2 }} | 28={{ #expr: 603 + 2 }} | 29={{ #expr: 603 + 2 }} | 30={{ #expr: 603 + 2 }} | 31={{ #expr: 603 + 2 }} | 32={{ #expr: 603 + 2 }} | 33={{ #expr: 603 + 2 }} | 34={{ #expr: 603 + 2 }} | 35={{ #expr: 603 + 2 }} | 36={{ #expr: 603 + 2 }} | 37={{ #expr: 603 + 2 }} | 38={{ #expr: 603 + 2 }} | 39={{ #expr: 603 + 2 }} | 40={{ #expr: 603 + 2 }} | 41={{ #expr: 603 + 2 }} | 42={{ #expr: 603 + 2 }} | 43={{ #expr: 603 + 2 }} | 44={{ #expr: 603 + 2 }} | 45={{ #expr: 603 + 6 }} | 46={{ #expr: 603 + 2 }} | 47={{ #expr: 603 + 2 }} | 48={{ #expr: 603 + 2 }} | 49={{ #expr: 603 + 2 }} | 50={{ #expr: 603 + 2 }} | 51={{ #expr: 603 + 2 }} | 52={{ #expr: 603 + 2 }} | 53={{ #expr: 603 + 2 }} | 54={{ #expr: 603 + 2 }} | 55={{ #expr: 603 + 3 }} | 56=603 | #default = 603 }} {{ #if:Friedrich II. der Weise|Friedrich II. der Weise|Friedrich II. (Pfalz) }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 7, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 7 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 603{{ #if:606 | {{ #ifexpr: {{#switch: 7 | 1={{ #expr: 603 + 16 }} | 2={{ #expr: 603 + 2 }} | 3={{ #expr: 603 + 2 }} | 4={{ #expr: 603 + 2 }} | 5={{ #expr: 603 + 2 }} | 6={{ #expr: 603 + 2 }} | 7={{ #expr: 603 + 2 }} | 8={{ #expr: 603 + 2 }} | 9={{#switch: 603 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 603 < 449 | {{ #expr: 603 + 2 }} | {{ #expr: 603 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 603 + 2 }} | 11={{ #expr: 603 + 2 }} | 12={{ #expr: 603 + 2 }} | 13={{ #expr: 603 + 2 }} | 14={{ #expr: 603 + 2 }} | 15={{ #expr: 603 + 2 }} | 16={{ #expr: 603 + 2 }} | 17={{ #expr: 603 + 2 }} | 18={{ #expr: 603 + 2 }} | 19={{ #expr: 603 + 2 }} | 20={{ #expr: 603 + 2 }} | 21={{ #expr: 603 + 2 }} | 22={{ #expr: 603 + 2 }} | 23={{ #expr: 603 + 2 }} | 24={{ #expr: 603 + 2 }} | 25={{ #expr: 603 + 2 }} | 26={{ #expr: 603 + 2 }} | 27={{ #expr: 603 + 2 }} | 28={{ #expr: 603 + 2 }} | 29={{ #expr: 603 + 2 }} | 30={{ #expr: 603 + 2 }} | 31={{ #expr: 603 + 2 }} | 32={{ #expr: 603 + 2 }} | 33={{ #expr: 603 + 2 }} | 34={{ #expr: 603 + 2 }} | 35={{ #expr: 603 + 2 }} | 36={{ #expr: 603 + 2 }} | 37={{ #expr: 603 + 2 }} | 38={{ #expr: 603 + 2 }} | 39={{ #expr: 603 + 2 }} | 40={{ #expr: 603 + 2 }} | 41={{ #expr: 603 + 2 }} | 42={{ #expr: 603 + 2 }} | 43={{ #expr: 603 + 2 }} | 44={{ #expr: 603 + 2 }} | 45={{ #expr: 603 + 6 }} | 46={{ #expr: 603 + 2 }} | 47={{ #expr: 603 + 2 }} | 48={{ #expr: 603 + 2 }} | 49={{ #expr: 603 + 2 }} | 50={{ #expr: 603 + 2 }} | 51={{ #expr: 603 + 2 }} | 52={{ #expr: 603 + 2 }} | 53={{ #expr: 603 + 2 }} | 54={{ #expr: 603 + 2 }} | 55={{ #expr: 603 + 3 }} | 56=603 | #default = 603 }} != {{#switch: 7 | 1={{ #expr: 606 + 16 }} | 2={{ #expr: 606 + 2 }} | 3={{ #expr: 606 + 2 }} | 4={{ #expr: 606 + 2 }} | 5={{ #expr: 606 + 2 }} | 6={{ #expr: 606 + 2 }} | 7={{ #expr: 606 + 2 }} | 8={{ #expr: 606 + 2 }} | 9={{#switch: 606 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 606 < 449 | {{ #expr: 606 + 2 }} | {{ #expr: 606 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 606 + 2 }} | 11={{ #expr: 606 + 2 }} | 12={{ #expr: 606 + 2 }} | 13={{ #expr: 606 + 2 }} | 14={{ #expr: 606 + 2 }} | 15={{ #expr: 606 + 2 }} | 16={{ #expr: 606 + 2 }} | 17={{ #expr: 606 + 2 }} | 18={{ #expr: 606 + 2 }} | 19={{ #expr: 606 + 2 }} | 20={{ #expr: 606 + 2 }} | 21={{ #expr: 606 + 2 }} | 22={{ #expr: 606 + 2 }} | 23={{ #expr: 606 + 2 }} | 24={{ #expr: 606 + 2 }} | 25={{ #expr: 606 + 2 }} | 26={{ #expr: 606 + 2 }} | 27={{ #expr: 606 + 2 }} | 28={{ #expr: 606 + 2 }} | 29={{ #expr: 606 + 2 }} | 30={{ #expr: 606 + 2 }} | 31={{ #expr: 606 + 2 }} | 32={{ #expr: 606 + 2 }} | 33={{ #expr: 606 + 2 }} | 34={{ #expr: 606 + 2 }} | 35={{ #expr: 606 + 2 }} | 36={{ #expr: 606 + 2 }} | 37={{ #expr: 606 + 2 }} | 38={{ #expr: 606 + 2 }} | 39={{ #expr: 606 + 2 }} | 40={{ #expr: 606 + 2 }} | 41={{ #expr: 606 + 2 }} | 42={{ #expr: 606 + 2 }} | 43={{ #expr: 606 + 2 }} | 44={{ #expr: 606 + 2 }} | 45={{ #expr: 606 + 6 }} | 46={{ #expr: 606 + 2 }} | 47={{ #expr: 606 + 2 }} | 48={{ #expr: 606 + 2 }} | 49={{ #expr: 606 + 2 }} | 50={{ #expr: 606 + 2 }} | 51={{ #expr: 606 + 2 }} | 52={{ #expr: 606 + 2 }} | 53={{ #expr: 606 + 2 }} | 54={{ #expr: 606 + 2 }} | 55={{ #expr: 606 + 3 }} | 56=606 | #default = 606 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 7 | 1={{ #expr: 606 + 16 }} | 2={{ #expr: 606 + 2 }} | 3={{ #expr: 606 + 2 }} | 4={{ #expr: 606 + 2 }} | 5={{ #expr: 606 + 2 }} | 6={{ #expr: 606 + 2 }} | 7={{ #expr: 606 + 2 }} | 8={{ #expr: 606 + 2 }} | 9={{#switch: 606 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 606 < 449 | {{ #expr: 606 + 2 }} | {{ #expr: 606 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 606 + 2 }} | 11={{ #expr: 606 + 2 }} | 12={{ #expr: 606 + 2 }} | 13={{ #expr: 606 + 2 }} | 14={{ #expr: 606 + 2 }} | 15={{ #expr: 606 + 2 }} | 16={{ #expr: 606 + 2 }} | 17={{ #expr: 606 + 2 }} | 18={{ #expr: 606 + 2 }} | 19={{ #expr: 606 + 2 }} | 20={{ #expr: 606 + 2 }} | 21={{ #expr: 606 + 2 }} | 22={{ #expr: 606 + 2 }} | 23={{ #expr: 606 + 2 }} | 24={{ #expr: 606 + 2 }} | 25={{ #expr: 606 + 2 }} | 26={{ #expr: 606 + 2 }} | 27={{ #expr: 606 + 2 }} | 28={{ #expr: 606 + 2 }} | 29={{ #expr: 606 + 2 }} | 30={{ #expr: 606 + 2 }} | 31={{ #expr: 606 + 2 }} | 32={{ #expr: 606 + 2 }} | 33={{ #expr: 606 + 2 }} | 34={{ #expr: 606 + 2 }} | 35={{ #expr: 606 + 2 }} | 36={{ #expr: 606 + 2 }} | 37={{ #expr: 606 + 2 }} | 38={{ #expr: 606 + 2 }} | 39={{ #expr: 606 + 2 }} | 40={{ #expr: 606 + 2 }} | 41={{ #expr: 606 + 2 }} | 42={{ #expr: 606 + 2 }} | 43={{ #expr: 606 + 2 }} | 44={{ #expr: 606 + 2 }} | 45={{ #expr: 606 + 6 }} | 46={{ #expr: 606 + 2 }} | 47={{ #expr: 606 + 2 }} | 48={{ #expr: 606 + 2 }} | 49={{ #expr: 606 + 2 }} | 50={{ #expr: 606 + 2 }} | 51={{ #expr: 606 + 2 }} | 52={{ #expr: 606 + 2 }} | 53={{ #expr: 606 + 2 }} | 54={{ #expr: 606 + 2 }} | 55={{ #expr: 606 + 3 }} | 56=606 | #default = 606 }} = {{ #expr: {{#switch: 7 | 1={{ #expr: 603 + 16 }} | 2={{ #expr: 603 + 2 }} | 3={{ #expr: 603 + 2 }} | 4={{ #expr: 603 + 2 }} | 5={{ #expr: 603 + 2 }} | 6={{ #expr: 603 + 2 }} | 7={{ #expr: 603 + 2 }} | 8={{ #expr: 603 + 2 }} | 9={{#switch: 603 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 603 < 449 | {{ #expr: 603 + 2 }} | {{ #expr: 603 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 603 + 2 }} | 11={{ #expr: 603 + 2 }} | 12={{ #expr: 603 + 2 }} | 13={{ #expr: 603 + 2 }} | 14={{ #expr: 603 + 2 }} | 15={{ #expr: 603 + 2 }} | 16={{ #expr: 603 + 2 }} | 17={{ #expr: 603 + 2 }} | 18={{ #expr: 603 + 2 }} | 19={{ #expr: 603 + 2 }} | 20={{ #expr: 603 + 2 }} | 21={{ #expr: 603 + 2 }} | 22={{ #expr: 603 + 2 }} | 23={{ #expr: 603 + 2 }} | 24={{ #expr: 603 + 2 }} | 25={{ #expr: 603 + 2 }} | 26={{ #expr: 603 + 2 }} | 27={{ #expr: 603 + 2 }} | 28={{ #expr: 603 + 2 }} | 29={{ #expr: 603 + 2 }} | 30={{ #expr: 603 + 2 }} | 31={{ #expr: 603 + 2 }} | 32={{ #expr: 603 + 2 }} | 33={{ #expr: 603 + 2 }} | 34={{ #expr: 603 + 2 }} | 35={{ #expr: 603 + 2 }} | 36={{ #expr: 603 + 2 }} | 37={{ #expr: 603 + 2 }} | 38={{ #expr: 603 + 2 }} | 39={{ #expr: 603 + 2 }} | 40={{ #expr: 603 + 2 }} | 41={{ #expr: 603 + 2 }} | 42={{ #expr: 603 + 2 }} | 43={{ #expr: 603 + 2 }} | 44={{ #expr: 603 + 2 }} | 45={{ #expr: 603 + 6 }} | 46={{ #expr: 603 + 2 }} | 47={{ #expr: 603 + 2 }} | 48={{ #expr: 603 + 2 }} | 49={{ #expr: 603 + 2 }} | 50={{ #expr: 603 + 2 }} | 51={{ #expr: 603 + 2 }} | 52={{ #expr: 603 + 2 }} | 53={{ #expr: 603 + 2 }} | 54={{ #expr: 603 + 2 }} | 55={{ #expr: 603 + 3 }} | 56=603 | #default = 603 }} + 1 }} | f|–606}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Friedrich II. der Weise||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Rolf Heyers: Dr. Georg Marius, genannt Mayer von Würzburg (1533–1606). (Zahn-)Medizinische Dissertation Würzburg 1957, S. 5–14, passim.
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:Frederick II, Elector Palatine|Frederick II, Elector Palatine|Friedrich II. (Pfalz)}}|uselang=de}} Commons: {{#if:Friedrich II. (Pfalz)|Friedrich II. (Pfalz)|{{#if:Frederick II, Elector Palatine|Frederick II, Elector Palatine|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if: 00

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if: Frederick II, Elector Palatine

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|frederick ii, elector palatine|9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

  • Gemälde in der Porträtgalerie Bayern des Hauses der Bayerischen Geschichte:
    • Bildnis und Biografie Friedrichs II. des Weisen von der Pfalz (Gemälde von Hans Wertinger, 1515)
    • Bildnis des Kurfürsten Friedrich II. des Weisen von der Pfalz (2.) (Gemälde von Barthel Beham, 1533)
    • Bildnis des Kurfürsten Friedrich II. des Weisen von der Pfalz (3.) (Gemälde von Hans Besser, 1546)
    • Bildnis des Kurfürsten Friedrich II. des Weisen von der Pfalz und seiner Gemahlin Dorothea von Dänemark (um 1600, posthum, nur im Index)
  • {{#if: W.W.|W.W.: }}Friedrich II., Kurfürst von der Pfalz{{#if: | ({{{Jahr}}}).|.}} Eintrag in der Datenbank des Oberpfälzer Kulturbundes (derzeit nicht erreichbar)

Vorlage:Personenleiste

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118535714n20010358208179078 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118535714 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118535714 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n2001035820 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n2001035820 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 8179078 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 8179078 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Friedrich II. | {{#if: Friedrich der Weise; Friedrich II. von Neumarkt | {{#if: Kurfürst von der Pfalz | {{#if: 9. Dezember 1482 | {{#if: Burg Winzingen | {{#if: 26. Februar 1556 | {{#if: Alzey |

Vorlage:Wikidata-Registrierung