Zum Inhalt springen

Friedrich Ritschl

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:FriedrichRitschlAHohneck1844.jpg
Friedrich Ritschl (Stich von Adolf Hohneck, 1844)

Friedrich Wilhelm Ritschl (* 6. April 1806 in Großvargula, Fürstentum Erfurt; † 9. November 1876 in Leipzig) war ein deutscher Altphilologe in Halle, Breslau, Bonn und Leipzig. Er gilt als Begründer der Bonner Schule der Klassischen Philologie, die sich vornehmlich der Textkritik widmete. Er erforschte die Grundlagen des Altlatein und verfasste eine kaum überschaubare Fülle an Arbeiten über die Sprachen, die Kultur und die Dichter der Antike.

Leben

Friedrich Ritschl, Cousin des Theologen Albrecht Ritschl, war Sohn eines evangelischen Pfarrers. Seine Vorfahren entstammten dem ursprünglich böhmischen Rittergeschlecht Ritschl von Hartenbach. Er besuchte die Gymnasien in Erfurt<ref>{{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}</ref> und Wittenberg und studierte ab 1825 Philologie an der Universität Leipzig, wo er im Corps Lusatia aktiv war.<ref>Kösener Corpslisten 1960, 3/227</ref> 1826 wechselte er an die Friedrichs-Universität Halle. Sie promovierte ihn 1829 zum Dr. phil.<ref>Dissertation: Commentationis de Agathonis vita, arte et tragoediarum reliquiis particula.</ref> Mit 27 Jahren wurde er als Professor an die Schlesische Friedrich-Wilhelms-Universität berufen. Für ihn prägend war eine längere Studienreise nach Italien 1836/37, auf der er über die Philologie hinausgehend einen ganzheitlichen Zugang zur Kultur, Kunst und Sprache der Antike fand. Im Frühjahr 1839 ging er an die Rheinische Friedrich-Wilhelms-Universität.

Dort lehrte er fast 26 Jahre lang Klassische Philologie. 1846/47 amtierte er als Rektor der Universität. Er dominierte die philologische Fakultät, die er nominell gemeinsam mit Friedrich Gottlieb Welcker führte. Als Nachfolger von Welcker übernahm er 1854 die Universitäts-Bibliothek. Im selben Jahr wurde er zum korrespondierenden Mitglied der Göttinger Akademie der Wissenschaften gewählt.<ref>Holger Krahnke: Die Mitglieder der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen 1751–2001 (= Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, Philologisch-Historische Klasse. Folge 3, Bd. 246 = Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften in Göttingen, Mathematisch-Physikalische Klasse. Folge 3, Bd. 50). Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2001, ISBN 3-525-82516-1, S. 202.</ref> Mit Otto Jahn leitete er bis 1861 das Akademische Kunstmuseum Bonn. Der gute Ruf seiner Seminare zog viele Studenten an, die später selbst berühmte Gelehrte wurden. 1867 wurde Ritschl in die Académie des Inscriptions et Belles-Lettres und 1868 in die American Academy of Arts and Sciences gewählt.

Zu seinen hervorragenden Schülern in Bonn und später in Leipzig gehörten u. a Otto Benndorf, Jacob Bernays, Franz Bücheler, Georg Curtius, Wolfgang Hubner, Wilhelm Ihne, Franz Emil Jungmann, Karl Heinrich Keck, Ottokar Lorenz, Friedrich Nietzsche, Otto Ribbeck, August Schleicher, Heinrich Stürenburg, Johannes Vahlen, Diederich Volkmann und Ernst Windisch.

Nach Konflikten mit Otto Jahn und Friedrich Gottlieb Welcker, was als „Bonner Philologenkrieg“ in die Universitätsgeschichte der Bonner Universität einging und zum Politikum hinsichtlich der Berufungsverhandlungen um seine Nachfolge wurde<ref>Paul Egon Hübinger: Heinrich von Sybel und der Bonner Philologenkrieg. In: Historisches Jahrbuch 83 (1964), S. 164–216.</ref>, verließ er 1865 das preußische Bonn und nahm im Königreich Sachsen eine Professur an der Universität Leipzig an. Sein wohl bekanntester Student, in Bonn sowie in Leipzig, war Friedrich Nietzsche, dessen akademische Laufbahn er besonders förderte und dem er zur ersten Professur in Basel verhalf. Friedrich Ritschl lehrte in Leipzig noch bis 1875 und starb dort im Alter von 70 Jahren. Er wurde im Ehrengrab der Universität Leipzig in der V. Abteilung des Neuen Johannisfriedhofs beerdigt.

Der Chirurg und Ordinarius Werner Wachsmuth<ref>Walter Habel (Hrsg.): Wer ist wer? Das deutsche Who’s who. 24. Ausgabe. Schmidt-Römhild, Lübeck 1985, ISBN 3-7950-2005-0, S. 1293.</ref> war sein Urenkel.

Seine Sammlung von rund 6000 Dissertationen zu altertumswissenschaftlichen Themen kam 1878 als Schenkung an die Cambridge University Library und bildet dort die Ritschl Collection.<ref>Fabian-Handbuch der Historischen Buchbestände online</ref>

Schriften (Auswahl)

  • Die Alexandrinischen Bibliotheken unter den ersten Ptolemäern und die Sammlung der Homerischen Gedichte durch Pisistratus nach Anleitung eines plautischen Scholions; Breslau 1838
  • Priscae Latinitatis monumenta epigraphica. Tabulae Lithographicae; 1862; Nachdruck 1968, ISBN 3-11-001417-3.
  • Priscae Latinitatis epigraphicae supplementa quinque; 1862–1864; Nachdruck 1970, ISBN 3-11-001423-8.
  • Opuscula philologica; 5 Bde., 1867–1879 (unter Mithilfe von Alfred Fleckeisen)
  • Zur Geschichte des lateinischen Alphabets, Georgi, Bonn 1869 Digitalisat der HAAB Weimar
  • Plautus; 4 Bde., 1871–1894
  • Rheinisches Museum für Philologie. Zeitschrift für klassische Philologie; hg. v. F. W. Ritschl [von 1842–1869], J. D. Sauerländer’s Verlag, Frankfurt a. M.

Literatur

  • Eugène Benoist: Frédéric Ritschel. In: Revue de philologie, de littérature et d’histoire anciennes 1, 1, 1877, S. 91–100.
  • Ernst Bickel: Friedrich Ritschl und der Humanismus in Bonn. Ein Beitrag zur Neugestaltung der höheren Schule in der Nord-Rheinprovinz. Verlag Scheur, Bonn 1946.
  • {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
   | {{#if: 652
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 118745441
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|118745441}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 87515 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 87515 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

  • Johanna Kinne: Die Klassische Archäologie und ihre Professoren an der Universität Breslau im 19. Jahrhundert. Eine Dokumentation, Neisse Verlag, Dresden 2010, ISBN 978-3-940310-68-2, S. 131–155.
  • Otto Ribbeck: Friedrich Wilhelm Ritschl. Ein Beitrag zur Geschichte der Philologie. Leipzig 1879–1881 (Nachdruck: Zeller, Osnabrück 1969) Online
  • {{ #if:Otto Ribbeck|Otto Ribbeck: |}}{{ #if:ADB:Ritschl, Friedrich|{{ #if:Ritschl, Friedrich Wilhelm|Ritschl, Friedrich Wilhelm|Friedrich Ritschl }}|{{#ifeq: {{#switch: 28

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Ritschl, Friedrich Wilhelm|Ritschl, Friedrich Wilhelm|Friedrich Ritschl }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 28 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 28 | 1={{ #expr: 653 + 16 }} | 2={{ #expr: 653 + 2 }} | 3={{ #expr: 653 + 2 }} | 4={{ #expr: 653 + 2 }} | 5={{ #expr: 653 + 2 }} | 6={{ #expr: 653 + 2 }} | 7={{ #expr: 653 + 2 }} | 8={{ #expr: 653 + 2 }} | 9={{#switch: 653 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 653 < 449 | {{ #expr: 653 + 2 }} | {{ #expr: 653 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 653 + 2 }} | 11={{ #expr: 653 + 2 }} | 12={{ #expr: 653 + 2 }} | 13={{ #expr: 653 + 2 }} | 14={{ #expr: 653 + 2 }} | 15={{ #expr: 653 + 2 }} | 16={{ #expr: 653 + 2 }} | 17={{ #expr: 653 + 2 }} | 18={{ #expr: 653 + 2 }} | 19={{ #expr: 653 + 2 }} | 20={{ #expr: 653 + 2 }} | 21={{ #expr: 653 + 2 }} | 22={{ #expr: 653 + 2 }} | 23={{ #expr: 653 + 2 }} | 24={{ #expr: 653 + 2 }} | 25={{ #expr: 653 + 2 }} | 26={{ #expr: 653 + 2 }} | 27={{ #expr: 653 + 2 }} | 28={{ #expr: 653 + 2 }} | 29={{ #expr: 653 + 2 }} | 30={{ #expr: 653 + 2 }} | 31={{ #expr: 653 + 2 }} | 32={{ #expr: 653 + 2 }} | 33={{ #expr: 653 + 2 }} | 34={{ #expr: 653 + 2 }} | 35={{ #expr: 653 + 2 }} | 36={{ #expr: 653 + 2 }} | 37={{ #expr: 653 + 2 }} | 38={{ #expr: 653 + 2 }} | 39={{ #expr: 653 + 2 }} | 40={{ #expr: 653 + 2 }} | 41={{ #expr: 653 + 2 }} | 42={{ #expr: 653 + 2 }} | 43={{ #expr: 653 + 2 }} | 44={{ #expr: 653 + 2 }} | 45={{ #expr: 653 + 6 }} | 46={{ #expr: 653 + 2 }} | 47={{ #expr: 653 + 2 }} | 48={{ #expr: 653 + 2 }} | 49={{ #expr: 653 + 2 }} | 50={{ #expr: 653 + 2 }} | 51={{ #expr: 653 + 2 }} | 52={{ #expr: 653 + 2 }} | 53={{ #expr: 653 + 2 }} | 54={{ #expr: 653 + 2 }} | 55={{ #expr: 653 + 3 }} | 56=653 | #default = 653 }} {{ #if:Ritschl, Friedrich Wilhelm|Ritschl, Friedrich Wilhelm|Friedrich Ritschl }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 28, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 28 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 653{{ #if:661 | {{ #ifexpr: {{#switch: 28 | 1={{ #expr: 653 + 16 }} | 2={{ #expr: 653 + 2 }} | 3={{ #expr: 653 + 2 }} | 4={{ #expr: 653 + 2 }} | 5={{ #expr: 653 + 2 }} | 6={{ #expr: 653 + 2 }} | 7={{ #expr: 653 + 2 }} | 8={{ #expr: 653 + 2 }} | 9={{#switch: 653 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 653 < 449 | {{ #expr: 653 + 2 }} | {{ #expr: 653 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 653 + 2 }} | 11={{ #expr: 653 + 2 }} | 12={{ #expr: 653 + 2 }} | 13={{ #expr: 653 + 2 }} | 14={{ #expr: 653 + 2 }} | 15={{ #expr: 653 + 2 }} | 16={{ #expr: 653 + 2 }} | 17={{ #expr: 653 + 2 }} | 18={{ #expr: 653 + 2 }} | 19={{ #expr: 653 + 2 }} | 20={{ #expr: 653 + 2 }} | 21={{ #expr: 653 + 2 }} | 22={{ #expr: 653 + 2 }} | 23={{ #expr: 653 + 2 }} | 24={{ #expr: 653 + 2 }} | 25={{ #expr: 653 + 2 }} | 26={{ #expr: 653 + 2 }} | 27={{ #expr: 653 + 2 }} | 28={{ #expr: 653 + 2 }} | 29={{ #expr: 653 + 2 }} | 30={{ #expr: 653 + 2 }} | 31={{ #expr: 653 + 2 }} | 32={{ #expr: 653 + 2 }} | 33={{ #expr: 653 + 2 }} | 34={{ #expr: 653 + 2 }} | 35={{ #expr: 653 + 2 }} | 36={{ #expr: 653 + 2 }} | 37={{ #expr: 653 + 2 }} | 38={{ #expr: 653 + 2 }} | 39={{ #expr: 653 + 2 }} | 40={{ #expr: 653 + 2 }} | 41={{ #expr: 653 + 2 }} | 42={{ #expr: 653 + 2 }} | 43={{ #expr: 653 + 2 }} | 44={{ #expr: 653 + 2 }} | 45={{ #expr: 653 + 6 }} | 46={{ #expr: 653 + 2 }} | 47={{ #expr: 653 + 2 }} | 48={{ #expr: 653 + 2 }} | 49={{ #expr: 653 + 2 }} | 50={{ #expr: 653 + 2 }} | 51={{ #expr: 653 + 2 }} | 52={{ #expr: 653 + 2 }} | 53={{ #expr: 653 + 2 }} | 54={{ #expr: 653 + 2 }} | 55={{ #expr: 653 + 3 }} | 56=653 | #default = 653 }} != {{#switch: 28 | 1={{ #expr: 661 + 16 }} | 2={{ #expr: 661 + 2 }} | 3={{ #expr: 661 + 2 }} | 4={{ #expr: 661 + 2 }} | 5={{ #expr: 661 + 2 }} | 6={{ #expr: 661 + 2 }} | 7={{ #expr: 661 + 2 }} | 8={{ #expr: 661 + 2 }} | 9={{#switch: 661 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 661 < 449 | {{ #expr: 661 + 2 }} | {{ #expr: 661 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 661 + 2 }} | 11={{ #expr: 661 + 2 }} | 12={{ #expr: 661 + 2 }} | 13={{ #expr: 661 + 2 }} | 14={{ #expr: 661 + 2 }} | 15={{ #expr: 661 + 2 }} | 16={{ #expr: 661 + 2 }} | 17={{ #expr: 661 + 2 }} | 18={{ #expr: 661 + 2 }} | 19={{ #expr: 661 + 2 }} | 20={{ #expr: 661 + 2 }} | 21={{ #expr: 661 + 2 }} | 22={{ #expr: 661 + 2 }} | 23={{ #expr: 661 + 2 }} | 24={{ #expr: 661 + 2 }} | 25={{ #expr: 661 + 2 }} | 26={{ #expr: 661 + 2 }} | 27={{ #expr: 661 + 2 }} | 28={{ #expr: 661 + 2 }} | 29={{ #expr: 661 + 2 }} | 30={{ #expr: 661 + 2 }} | 31={{ #expr: 661 + 2 }} | 32={{ #expr: 661 + 2 }} | 33={{ #expr: 661 + 2 }} | 34={{ #expr: 661 + 2 }} | 35={{ #expr: 661 + 2 }} | 36={{ #expr: 661 + 2 }} | 37={{ #expr: 661 + 2 }} | 38={{ #expr: 661 + 2 }} | 39={{ #expr: 661 + 2 }} | 40={{ #expr: 661 + 2 }} | 41={{ #expr: 661 + 2 }} | 42={{ #expr: 661 + 2 }} | 43={{ #expr: 661 + 2 }} | 44={{ #expr: 661 + 2 }} | 45={{ #expr: 661 + 6 }} | 46={{ #expr: 661 + 2 }} | 47={{ #expr: 661 + 2 }} | 48={{ #expr: 661 + 2 }} | 49={{ #expr: 661 + 2 }} | 50={{ #expr: 661 + 2 }} | 51={{ #expr: 661 + 2 }} | 52={{ #expr: 661 + 2 }} | 53={{ #expr: 661 + 2 }} | 54={{ #expr: 661 + 2 }} | 55={{ #expr: 661 + 3 }} | 56=661 | #default = 661 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 28 | 1={{ #expr: 661 + 16 }} | 2={{ #expr: 661 + 2 }} | 3={{ #expr: 661 + 2 }} | 4={{ #expr: 661 + 2 }} | 5={{ #expr: 661 + 2 }} | 6={{ #expr: 661 + 2 }} | 7={{ #expr: 661 + 2 }} | 8={{ #expr: 661 + 2 }} | 9={{#switch: 661 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 661 < 449 | {{ #expr: 661 + 2 }} | {{ #expr: 661 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 661 + 2 }} | 11={{ #expr: 661 + 2 }} | 12={{ #expr: 661 + 2 }} | 13={{ #expr: 661 + 2 }} | 14={{ #expr: 661 + 2 }} | 15={{ #expr: 661 + 2 }} | 16={{ #expr: 661 + 2 }} | 17={{ #expr: 661 + 2 }} | 18={{ #expr: 661 + 2 }} | 19={{ #expr: 661 + 2 }} | 20={{ #expr: 661 + 2 }} | 21={{ #expr: 661 + 2 }} | 22={{ #expr: 661 + 2 }} | 23={{ #expr: 661 + 2 }} | 24={{ #expr: 661 + 2 }} | 25={{ #expr: 661 + 2 }} | 26={{ #expr: 661 + 2 }} | 27={{ #expr: 661 + 2 }} | 28={{ #expr: 661 + 2 }} | 29={{ #expr: 661 + 2 }} | 30={{ #expr: 661 + 2 }} | 31={{ #expr: 661 + 2 }} | 32={{ #expr: 661 + 2 }} | 33={{ #expr: 661 + 2 }} | 34={{ #expr: 661 + 2 }} | 35={{ #expr: 661 + 2 }} | 36={{ #expr: 661 + 2 }} | 37={{ #expr: 661 + 2 }} | 38={{ #expr: 661 + 2 }} | 39={{ #expr: 661 + 2 }} | 40={{ #expr: 661 + 2 }} | 41={{ #expr: 661 + 2 }} | 42={{ #expr: 661 + 2 }} | 43={{ #expr: 661 + 2 }} | 44={{ #expr: 661 + 2 }} | 45={{ #expr: 661 + 6 }} | 46={{ #expr: 661 + 2 }} | 47={{ #expr: 661 + 2 }} | 48={{ #expr: 661 + 2 }} | 49={{ #expr: 661 + 2 }} | 50={{ #expr: 661 + 2 }} | 51={{ #expr: 661 + 2 }} | 52={{ #expr: 661 + 2 }} | 53={{ #expr: 661 + 2 }} | 54={{ #expr: 661 + 2 }} | 55={{ #expr: 661 + 3 }} | 56=661 | #default = 661 }} = {{ #expr: {{#switch: 28 | 1={{ #expr: 653 + 16 }} | 2={{ #expr: 653 + 2 }} | 3={{ #expr: 653 + 2 }} | 4={{ #expr: 653 + 2 }} | 5={{ #expr: 653 + 2 }} | 6={{ #expr: 653 + 2 }} | 7={{ #expr: 653 + 2 }} | 8={{ #expr: 653 + 2 }} | 9={{#switch: 653 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 653 < 449 | {{ #expr: 653 + 2 }} | {{ #expr: 653 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 653 + 2 }} | 11={{ #expr: 653 + 2 }} | 12={{ #expr: 653 + 2 }} | 13={{ #expr: 653 + 2 }} | 14={{ #expr: 653 + 2 }} | 15={{ #expr: 653 + 2 }} | 16={{ #expr: 653 + 2 }} | 17={{ #expr: 653 + 2 }} | 18={{ #expr: 653 + 2 }} | 19={{ #expr: 653 + 2 }} | 20={{ #expr: 653 + 2 }} | 21={{ #expr: 653 + 2 }} | 22={{ #expr: 653 + 2 }} | 23={{ #expr: 653 + 2 }} | 24={{ #expr: 653 + 2 }} | 25={{ #expr: 653 + 2 }} | 26={{ #expr: 653 + 2 }} | 27={{ #expr: 653 + 2 }} | 28={{ #expr: 653 + 2 }} | 29={{ #expr: 653 + 2 }} | 30={{ #expr: 653 + 2 }} | 31={{ #expr: 653 + 2 }} | 32={{ #expr: 653 + 2 }} | 33={{ #expr: 653 + 2 }} | 34={{ #expr: 653 + 2 }} | 35={{ #expr: 653 + 2 }} | 36={{ #expr: 653 + 2 }} | 37={{ #expr: 653 + 2 }} | 38={{ #expr: 653 + 2 }} | 39={{ #expr: 653 + 2 }} | 40={{ #expr: 653 + 2 }} | 41={{ #expr: 653 + 2 }} | 42={{ #expr: 653 + 2 }} | 43={{ #expr: 653 + 2 }} | 44={{ #expr: 653 + 2 }} | 45={{ #expr: 653 + 6 }} | 46={{ #expr: 653 + 2 }} | 47={{ #expr: 653 + 2 }} | 48={{ #expr: 653 + 2 }} | 49={{ #expr: 653 + 2 }} | 50={{ #expr: 653 + 2 }} | 51={{ #expr: 653 + 2 }} | 52={{ #expr: 653 + 2 }} | 53={{ #expr: 653 + 2 }} | 54={{ #expr: 653 + 2 }} | 55={{ #expr: 653 + 3 }} | 56=653 | #default = 653 }} + 1 }} | f|–661}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Ritschl, Friedrich||{{#ifeq:0|0|}}}}

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:Friedrich Wilhelm Ritschl|Friedrich Wilhelm Ritschl|Friedrich Ritschl}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:Friedrich Wilhelm Ritschl|Friedrich Wilhelm Ritschl|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if: Friedrich Wilhelm Ritschl

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|friedrich wilhelm ritschl|9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

[[s:{{#if:|{{{lang}}}:}}{{#if:Friedrich Ritschl|Friedrich Ritschl|Friedrich Ritschl}}|Wikisource: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:Friedrich Ritschl|Friedrich Ritschl|Friedrich Ritschl}}}}]]{{#switch: 1

|1|= – Quellen und Volltexte |0|-= |X|x= |#default= –

}}{{#if: | ({{#invoke:Multilingual|format|{{{lang}}}|slang=!|shift=m}}) }}

{{#invoke:TemplatePar|check

  |opt= 1= 2= lang= suffix=
  |template=Vorlage:Wikisource
  |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
  }}
| {{#if: 
    | Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
  }}

}}

| W = Wintersemester  | S = Sommersemester  | #default = }}W}}{{#if: |{{#if:W| |}}bis {{#switch: 1876 | W = Wintersemester  | S = Sommersemester  | #default = }}{{{6}}}}})|}} | {{#ifeq: ritschl_f | Leipzig | Übersicht der Lehrveranstaltungen von Friedrich Ritschl an der Universität Leipzig {{#if: W|({{#if: W|{{#switch: 1866 | W = Wintersemester  | S = Sommersemester  | #default = }}W}}{{#if: |{{#if:W| |}}bis {{#switch: 1876 | W = Wintersemester  | S = Sommersemester  | #default = }}{{{6}}}}})|}} | Übersicht der Lehrveranstaltungen von Friedrich Ritschl an der Universität Leipzig {{#if: 18661876|({{#if: 1866|{{#switch: S | W = Wintersemester  | S = Sommersemester  | #default = }}1866}}{{#if: 1876|{{#if:1866| |}}bis {{#switch: W | W = Wintersemester  | S = Sommersemester  | #default = }}1876}})|}} }} }}

Einzelnachweise

<references />

<templatestyles src="BoxenVerschmelzen/styles.css" />

{{#if:Navigationsleiste Klassische Philologie in Breslau |{{safesubst:#ifeq:0|10| {{#switch: Friedrich Ritschl |Navigationsleiste|NaviBlock|0=|#default= Vorlage:Templatetransclusioncheck Vorlage:Dokumentation/ruler }}}}Vorlage:Klappleiste/Anfang {{#if:

|

Erster Lehrstuhl: Johann Gottlob Theaenus Schneider (1811–1815) | Franz Passow (1815–1833) | Friedrich Ritschl (1833–1839) | Friedrich Haase (1840–1867) | August Reifferscheid (1868–1885) | Wilhelm Studemund (1885–1889) | Richard Foerster (1890–1898) | Eduard Norden (1898–1906) | Paul Wendland (1906–1909) | Alfred Gercke (1909–1922) | Ludolf Malten (1922–1945)

Zweiter Lehrstuhl: Ludwig Friedrich Heindorf (1811–1816) | Karl Ernst Christoph Schneider (1816–1856) | Johannes Vahlen (1856–1858)

Dritter Lehrstuhl: Joseph Julius Athanasius Ambrosch (1834–1856) | August Rossbach (1856–1898) | Richard Foerster (1898–1920)

Vierter Lehrstuhl (bis 1862 Extraordinariat): Wilhelm Wagner (1845–1857) | Rudolf Westphal (1857–1862) | Martin Hertz (1862–1893) | Friedrich Marx (1893–1896) | Franz Skutsch (1896–1912) | Wilhelm Kroll (1913–1935) | Hans Drexler (1935–1940) | Wilhelm Süß (1940–1945)

Etatmäßiges Extraordinariat: Richard Foerster (1873–1875) | Arthur Ludwich (1876–1878) | Georg Kaibel (1879–1881) | Konrad Zacher (1881–1907) | Konrat Ziegler (1909–1920)

 |

Erster Lehrstuhl: Johann Gottlob Theaenus Schneider (1811–1815) | Franz Passow (1815–1833) | Friedrich Ritschl (1833–1839) | Friedrich Haase (1840–1867) | August Reifferscheid (1868–1885) | Wilhelm Studemund (1885–1889) | Richard Foerster (1890–1898) | Eduard Norden (1898–1906) | Paul Wendland (1906–1909) | Alfred Gercke (1909–1922) | Ludolf Malten (1922–1945)

Zweiter Lehrstuhl: Ludwig Friedrich Heindorf (1811–1816) | Karl Ernst Christoph Schneider (1816–1856) | Johannes Vahlen (1856–1858)

Dritter Lehrstuhl: Joseph Julius Athanasius Ambrosch (1834–1856) | August Rossbach (1856–1898) | Richard Foerster (1898–1920)

Vierter Lehrstuhl (bis 1862 Extraordinariat): Wilhelm Wagner (1845–1857) | Rudolf Westphal (1857–1862) | Martin Hertz (1862–1893) | Friedrich Marx (1893–1896) | Franz Skutsch (1896–1912) | Wilhelm Kroll (1913–1935) | Hans Drexler (1935–1940) | Wilhelm Süß (1940–1945)

Etatmäßiges Extraordinariat: Richard Foerster (1873–1875) | Arthur Ludwich (1876–1878) | Georg Kaibel (1879–1881) | Konrad Zacher (1881–1907) | Konrat Ziegler (1909–1920) }} Vorlage:Klappleiste/Ende}}{{#if:Navigationsleiste Klassische Philologie in Bonn |{{safesubst:#ifeq:0|10| {{#switch: Friedrich Ritschl |Navigationsleiste|NaviBlock|0=|#default= Vorlage:Templatetransclusioncheck Vorlage:Dokumentation/ruler }}}}Vorlage:Klappleiste/Anfang {{#if: Siegel der Universität Bonn

|

Erster Lehrstuhl: Karl Friedrich Heinrich (1818–1838) | Ludwig Schopen (1840–1867) | Friedrich Heimsoeth (1865–1877) | Eduard Lübbert (1881–1889) | Anton Elter (1890–1925) | Christian Jensen (1926–1938) | Hans Herter (1938–1967) | Hartmut Erbse (1968–1984) | Thomas A. Schmitz (seit 2003)

Zweiter Lehrstuhl: August Ferdinand Naeke (1818–1838) | Friedrich Ritschl (1839–1865) | Hermann Usener (1866–1902) | August Brinkmann (1902–1923) | Georg Luck (1962–1972) | Willy Schetter (1972–1992)

Dritter Lehrstuhl: Friedrich Gottlieb Welcker (1819–1861) | Otto Jahn (1855–1869) | Franz Bücheler (1870–1906) | Friedrich Marx (1906–1927) | Ernst Bickel (1928–1948) | Wolfgang Schmid (1950–1978) | Otto Zwierlein (1979–2004) | Dorothee Gall (2005–2019) | Gernot Michael Müller (seit 2019)

 |

Erster Lehrstuhl: Karl Friedrich Heinrich (1818–1838) | Ludwig Schopen (1840–1867) | Friedrich Heimsoeth (1865–1877) | Eduard Lübbert (1881–1889) | Anton Elter (1890–1925) | Christian Jensen (1926–1938) | Hans Herter (1938–1967) | Hartmut Erbse (1968–1984) | Thomas A. Schmitz (seit 2003)

Zweiter Lehrstuhl: August Ferdinand Naeke (1818–1838) | Friedrich Ritschl (1839–1865) | Hermann Usener (1866–1902) | August Brinkmann (1902–1923) | Georg Luck (1962–1972) | Willy Schetter (1972–1992)

Dritter Lehrstuhl: Friedrich Gottlieb Welcker (1819–1861) | Otto Jahn (1855–1869) | Franz Bücheler (1870–1906) | Friedrich Marx (1906–1927) | Ernst Bickel (1928–1948) | Wolfgang Schmid (1950–1978) | Otto Zwierlein (1979–2004) | Dorothee Gall (2005–2019) | Gernot Michael Müller (seit 2019) }} Vorlage:Klappleiste/Ende}}{{#if:Navigationsleiste Klassische Philologie in Leipzig |{{safesubst:#ifeq:0|10| {{#switch: Friedrich Ritschl |Navigationsleiste|NaviBlock|0=|#default= Vorlage:Templatetransclusioncheck Vorlage:Dokumentation/ruler }}}}Vorlage:Klappleiste/Anfang {{#if: Siegel der Universität Leipzig

|

Erster Lehrstuhl (ab 1985 Gräzistik): Johann Friedrich Christ (1739–1756) | Johann August Ernesti (1756–1770) | August Wilhelm Ernesti (1770–1801) | Gottfried Hermann (1803–1848) | Reinhold Klotz (1849–1870) | Ludwig Lange (1871–1885) | Curt Wachsmuth (1886–1905) | Erich Bethe (1906–1931) | Jürgen Werner (1985–1996) | Kurt Sier (1996–2021) | Oliver Schelske (seit 2023)

Zweiter Lehrstuhl (seit 1974 Latinistik): Friedrich Wolfgang Reiz (1782–1785) | Christian Daniel Beck (1785–1819) | Friedrich August Wilhelm Spohn (1819–1824) | Christian Daniel Beck (1825–1832) | Anton Westermann (1834–1865) | Friedrich Ritschl (1865–1876) | Otto Ribbeck (1877–1898) | Friedrich Marx (1899–1906) | Richard Heinze (1906–1929) | Friedrich Klingner (1930–1947) | Franz Dornseiff (1948–1960) | Walter Hofmann (1974–1990) | Ekkehard Stärk (1992–2001) | Marcus Deufert (seit 2003)

Dritter Lehrstuhl: Otto Jahn (1847–1850) | Gregor Wilhelm Nitzsch (1852–1861) | Georg Curtius (1862–1885) | Erwin Rohde (1886)

Vierter Lehrstuhl: Justus Hermann Lipsius (1877–1914) | Bruno Keil (1914–1916) | Alfred Körte (1917–1934) | Wolfgang Schadewaldt (1934–1941) | Karl Reinhardt (1942–1946)

 |

Erster Lehrstuhl (ab 1985 Gräzistik): Johann Friedrich Christ (1739–1756) | Johann August Ernesti (1756–1770) | August Wilhelm Ernesti (1770–1801) | Gottfried Hermann (1803–1848) | Reinhold Klotz (1849–1870) | Ludwig Lange (1871–1885) | Curt Wachsmuth (1886–1905) | Erich Bethe (1906–1931) | Jürgen Werner (1985–1996) | Kurt Sier (1996–2021) | Oliver Schelske (seit 2023)

Zweiter Lehrstuhl (seit 1974 Latinistik): Friedrich Wolfgang Reiz (1782–1785) | Christian Daniel Beck (1785–1819) | Friedrich August Wilhelm Spohn (1819–1824) | Christian Daniel Beck (1825–1832) | Anton Westermann (1834–1865) | Friedrich Ritschl (1865–1876) | Otto Ribbeck (1877–1898) | Friedrich Marx (1899–1906) | Richard Heinze (1906–1929) | Friedrich Klingner (1930–1947) | Franz Dornseiff (1948–1960) | Walter Hofmann (1974–1990) | Ekkehard Stärk (1992–2001) | Marcus Deufert (seit 2003)

Dritter Lehrstuhl: Otto Jahn (1847–1850) | Gregor Wilhelm Nitzsch (1852–1861) | Georg Curtius (1862–1885) | Erwin Rohde (1886)

Vierter Lehrstuhl: Justus Hermann Lipsius (1877–1914) | Bruno Keil (1914–1916) | Alfred Körte (1917–1934) | Wolfgang Schadewaldt (1934–1941) | Karl Reinhardt (1942–1946) }}

Vorlage:Klappleiste/Ende}}{{#if:|{{{{{4}}}}}}}{{#if:|{{{{{5}}}}}}}{{#if:|{{{{{6}}}}}}}{{#if:|{{{{{7}}}}}}}{{#if:|{{{{{8}}}}}}}{{#if:|{{{{{9}}}}}}}{{#if:|{{{{{10}}}}}}}{{#if:|{{{{{11}}}}}}}{{#if:|{{{{{12}}}}}}}{{#if:|{{{{{13}}}}}}}{{#if:|{{{{{14}}}}}}}{{#if:|{{{{{15}}}}}}}{{#if:|{{{{{16}}}}}}}{{#if:|{{{{{17}}}}}}}{{#if:|{{{{{18}}}}}}}{{#if:|{{{{{19}}}}}}}{{#if:|{{{{{20}}}}}}}{{#if:|
Zu viele Navigationsleisten (>20)
}}

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118745441n8600014730332195 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118745441 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118745441 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n86000147 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n86000147 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 30332195 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 30332195 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Ritschl, Friedrich | {{#if: Ritschl, Friedrich Wilhelm (vollständiger Name) | {{#if: deutscher Altphilologe in Halle, Breslau, Bonn und Leipzig | {{#if: 6. April 1806 | {{#if: Großvargula, Fürstentum Erfurt | {{#if: 9. November 1876 | {{#if: Leipzig |

Vorlage:Wikidata-Registrierung