Zum Inhalt springen

Humoreske (Schumann)

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Die Humoreske op. 20 in B-Dur ist ein 1839 komponiertes und Julie von Webenau gewidmetes Klavierwerk von Robert Schumann. Schumann gab Jean Pauls Humor als Inspirationsquelle an, wobei in der Musik keine direkten programmatischen Bezüge zu Jean Pauls Werk nachzuweisen sind.

Aufbau

Das Werk besteht aus etwa sieben attacca ineinander übergehenden Abschnitten, die ungewöhnlicherweise fast ausnahmslos auf die Tonarten B-Dur/g-Moll gestellt sind, charakterlich aber stark kontrastieren:

  1. „Einfach“ (B-Dur, 4/4 Takt, M. M. {{#switch: quarter
| ♭
| b
| flat = ♭
| 𝄫
| bb
| doppel-b
| doubleflat = Doppel-b
| ♮
| aufloesung
| natural = ♮
| ♯
| #
| kreuz
| sharp = ♯
| 𝄪
| ##
| doppelkreuz
| doublesharp = Doppelkreuz
| ganze
| wholenote
| whole
| semibrevis = Ganze Note
| halbe
| halfnote
| half
| minim = Halbe Note
| viertel
| quarternote
| quarter
| crotchet = Viertelnote 
| achtel
| eighthnote
| eighth
| quaver = Achtelnote
| sechzehntel
| sixteenthnote
| sixteenth
| semiquaver = Sechzehntelnote
| viertelpause
| quarterrest
| crotchetrest = Viertelpause
| achtelpause
| eighthrest
| quaverrest = Achtelpause
| violinschluessel
| treble
| trebleclef = Violinschlüssel
| g-schluessel
| gclef = G-Schlüssel
| c-schluessel
| cclef = C-Schlüssel
| sopranschluessel
| altschluessel
| altoclef = Altschlüssel
| tenorschluessel
| tenorclef = Tenorschlüssel
| bassschluessel
| bassclef = Bassschlüssel
| f-schluessel
| fclef = F-Schlüssel
| common-time = 4/4-Takt
| allabreve
| cut-time = alla breve
| tonstufe
| scale = Tonstufe 1
| #default =Vorlage:Musik – Symbol quarter unbekannt

}} = 80)
– „Sehr rasch und leicht“ (B-Dur, 2/4 Takt, M. M. {{#switch: quarter

| ♭
| b
| flat = ♭
| 𝄫
| bb
| doppel-b
| doubleflat = Doppel-b
| ♮
| aufloesung
| natural = ♮
| ♯
| #
| kreuz
| sharp = ♯
| 𝄪
| ##
| doppelkreuz
| doublesharp = Doppelkreuz
| ganze
| wholenote
| whole
| semibrevis = Ganze Note
| halbe
| halfnote
| half
| minim = Halbe Note
| viertel
| quarternote
| quarter
| crotchet = Viertelnote 
| achtel
| eighthnote
| eighth
| quaver = Achtelnote
| sechzehntel
| sixteenthnote
| sixteenth
| semiquaver = Sechzehntelnote
| viertelpause
| quarterrest
| crotchetrest = Viertelpause
| achtelpause
| eighthrest
| quaverrest = Achtelpause
| violinschluessel
| treble
| trebleclef = Violinschlüssel
| g-schluessel
| gclef = G-Schlüssel
| c-schluessel
| cclef = C-Schlüssel
| sopranschluessel
| altschluessel
| altoclef = Altschlüssel
| tenorschluessel
| tenorclef = Tenorschlüssel
| bassschluessel
| bassclef = Bassschlüssel
| f-schluessel
| fclef = F-Schlüssel
| common-time = 4/4-Takt
| allabreve
| cut-time = alla breve
| tonstufe
| scale = Tonstufe 1
| #default =Vorlage:Musik – Symbol quarter unbekannt

}} = 138)
– „Noch rascher“ (g-Moll)
– „Erstes Tempo“ Wie im Anfang (B-Dur, 4/4 Takt)

  1. „Hastig“ (g-Moll, 2/4 Takt, M. M. {{#switch: quarter
| ♭
| b
| flat = ♭
| 𝄫
| bb
| doppel-b
| doubleflat = Doppel-b
| ♮
| aufloesung
| natural = ♮
| ♯
| #
| kreuz
| sharp = ♯
| 𝄪
| ##
| doppelkreuz
| doublesharp = Doppelkreuz
| ganze
| wholenote
| whole
| semibrevis = Ganze Note
| halbe
| halfnote
| half
| minim = Halbe Note
| viertel
| quarternote
| quarter
| crotchet = Viertelnote 
| achtel
| eighthnote
| eighth
| quaver = Achtelnote
| sechzehntel
| sixteenthnote
| sixteenth
| semiquaver = Sechzehntelnote
| viertelpause
| quarterrest
| crotchetrest = Viertelpause
| achtelpause
| eighthrest
| quaverrest = Achtelpause
| violinschluessel
| treble
| trebleclef = Violinschlüssel
| g-schluessel
| gclef = G-Schlüssel
| c-schluessel
| cclef = C-Schlüssel
| sopranschluessel
| altschluessel
| altoclef = Altschlüssel
| tenorschluessel
| tenorclef = Tenorschlüssel
| bassschluessel
| bassclef = Bassschlüssel
| f-schluessel
| fclef = F-Schlüssel
| common-time = 4/4-Takt
| allabreve
| cut-time = alla breve
| tonstufe
| scale = Tonstufe 1
| #default =Vorlage:Musik – Symbol quarter unbekannt

}} = 126)
– „Nach und nach immer lebhafter und stärker“ (d-Moll)
– „Wie vorher“ Adagio

  1. „Einfach und zart“ (g-Moll, 4/4 Takt, M. M. {{#switch: quarter
| ♭
| b
| flat = ♭
| 𝄫
| bb
| doppel-b
| doubleflat = Doppel-b
| ♮
| aufloesung
| natural = ♮
| ♯
| #
| kreuz
| sharp = ♯
| 𝄪
| ##
| doppelkreuz
| doublesharp = Doppelkreuz
| ganze
| wholenote
| whole
| semibrevis = Ganze Note
| halbe
| halfnote
| half
| minim = Halbe Note
| viertel
| quarternote
| quarter
| crotchet = Viertelnote 
| achtel
| eighthnote
| eighth
| quaver = Achtelnote
| sechzehntel
| sixteenthnote
| sixteenth
| semiquaver = Sechzehntelnote
| viertelpause
| quarterrest
| crotchetrest = Viertelpause
| achtelpause
| eighthrest
| quaverrest = Achtelpause
| violinschluessel
| treble
| trebleclef = Violinschlüssel
| g-schluessel
| gclef = G-Schlüssel
| c-schluessel
| cclef = C-Schlüssel
| sopranschluessel
| altschluessel
| altoclef = Altschlüssel
| tenorschluessel
| tenorclef = Tenorschlüssel
| bassschluessel
| bassclef = Bassschlüssel
| f-schluessel
| fclef = F-Schlüssel
| common-time = 4/4-Takt
| allabreve
| cut-time = alla breve
| tonstufe
| scale = Tonstufe 1
| #default =Vorlage:Musik – Symbol quarter unbekannt

}} = 100)
– „Intermezzo“ (B-Dur, 2/4 Takt, M. M. {{#switch: quarter

| ♭
| b
| flat = ♭
| 𝄫
| bb
| doppel-b
| doubleflat = Doppel-b
| ♮
| aufloesung
| natural = ♮
| ♯
| #
| kreuz
| sharp = ♯
| 𝄪
| ##
| doppelkreuz
| doublesharp = Doppelkreuz
| ganze
| wholenote
| whole
| semibrevis = Ganze Note
| halbe
| halfnote
| half
| minim = Halbe Note
| viertel
| quarternote
| quarter
| crotchet = Viertelnote 
| achtel
| eighthnote
| eighth
| quaver = Achtelnote
| sechzehntel
| sixteenthnote
| sixteenth
| semiquaver = Sechzehntelnote
| viertelpause
| quarterrest
| crotchetrest = Viertelpause
| achtelpause
| eighthrest
| quaverrest = Achtelpause
| violinschluessel
| treble
| trebleclef = Violinschlüssel
| g-schluessel
| gclef = G-Schlüssel
| c-schluessel
| cclef = C-Schlüssel
| sopranschluessel
| altschluessel
| altoclef = Altschlüssel
| tenorschluessel
| tenorclef = Tenorschlüssel
| bassschluessel
| bassclef = Bassschlüssel
| f-schluessel
| fclef = F-Schlüssel
| common-time = 4/4-Takt
| allabreve
| cut-time = alla breve
| tonstufe
| scale = Tonstufe 1
| #default =Vorlage:Musik – Symbol quarter unbekannt

}} = 100)

  1. „Innig“ (B-Dur, 4/4 Takt, M. M. {{#switch: quarter
| ♭
| b
| flat = ♭
| 𝄫
| bb
| doppel-b
| doubleflat = Doppel-b
| ♮
| aufloesung
| natural = ♮
| ♯
| #
| kreuz
| sharp = ♯
| 𝄪
| ##
| doppelkreuz
| doublesharp = Doppelkreuz
| ganze
| wholenote
| whole
| semibrevis = Ganze Note
| halbe
| halfnote
| half
| minim = Halbe Note
| viertel
| quarternote
| quarter
| crotchet = Viertelnote 
| achtel
| eighthnote
| eighth
| quaver = Achtelnote
| sechzehntel
| sixteenthnote
| sixteenth
| semiquaver = Sechzehntelnote
| viertelpause
| quarterrest
| crotchetrest = Viertelpause
| achtelpause
| eighthrest
| quaverrest = Achtelpause
| violinschluessel
| treble
| trebleclef = Violinschlüssel
| g-schluessel
| gclef = G-Schlüssel
| c-schluessel
| cclef = C-Schlüssel
| sopranschluessel
| altschluessel
| altoclef = Altschlüssel
| tenorschluessel
| tenorclef = Tenorschlüssel
| bassschluessel
| bassclef = Bassschlüssel
| f-schluessel
| fclef = F-Schlüssel
| common-time = 4/4-Takt
| allabreve
| cut-time = alla breve
| tonstufe
| scale = Tonstufe 1
| #default =Vorlage:Musik – Symbol quarter unbekannt

}} = 116)
– „Schneller“ (Tempo I)

  1. „Sehr lebhaft“ (g-Moll/B-Dur, 2/4 Takt, M. M. {{#switch: halfnote
| ♭
| b
| flat = ♭
| 𝄫
| bb
| doppel-b
| doubleflat = Doppel-b
| ♮
| aufloesung
| natural = ♮
| ♯
| #
| kreuz
| sharp = ♯
| 𝄪
| ##
| doppelkreuz
| doublesharp = Doppelkreuz
| ganze
| wholenote
| whole
| semibrevis = Ganze Note
| halbe
| halfnote
| half
| minim = Halbe Note
| viertel
| quarternote
| quarter
| crotchet = Viertelnote 
| achtel
| eighthnote
| eighth
| quaver = Achtelnote
| sechzehntel
| sixteenthnote
| sixteenth
| semiquaver = Sechzehntelnote
| viertelpause
| quarterrest
| crotchetrest = Viertelpause
| achtelpause
| eighthrest
| quaverrest = Achtelpause
| violinschluessel
| treble
| trebleclef = Violinschlüssel
| g-schluessel
| gclef = G-Schlüssel
| c-schluessel
| cclef = C-Schlüssel
| sopranschluessel
| altschluessel
| altoclef = Altschlüssel
| tenorschluessel
| tenorclef = Tenorschlüssel
| bassschluessel
| bassclef = Bassschlüssel
| f-schluessel
| fclef = F-Schlüssel
| common-time = 4/4-Takt
| allabreve
| cut-time = alla breve
| tonstufe
| scale = Tonstufe 1
| #default =Vorlage:Musik – Symbol halfnote unbekannt

}} = 76)
– „Immer lebhafter“ Stretto

  1. „Mit einigem Pomp“ (c-Moll, 4/4 Takt, M. M. {{#switch: quarter
| ♭
| b
| flat = ♭
| 𝄫
| bb
| doppel-b
| doubleflat = Doppel-b
| ♮
| aufloesung
| natural = ♮
| ♯
| #
| kreuz
| sharp = ♯
| 𝄪
| ##
| doppelkreuz
| doublesharp = Doppelkreuz
| ganze
| wholenote
| whole
| semibrevis = Ganze Note
| halbe
| halfnote
| half
| minim = Halbe Note
| viertel
| quarternote
| quarter
| crotchet = Viertelnote 
| achtel
| eighthnote
| eighth
| quaver = Achtelnote
| sechzehntel
| sixteenthnote
| sixteenth
| semiquaver = Sechzehntelnote
| viertelpause
| quarterrest
| crotchetrest = Viertelpause
| achtelpause
| eighthrest
| quaverrest = Achtelpause
| violinschluessel
| treble
| trebleclef = Violinschlüssel
| g-schluessel
| gclef = G-Schlüssel
| c-schluessel
| cclef = C-Schlüssel
| sopranschluessel
| altschluessel
| altoclef = Altschlüssel
| tenorschluessel
| tenorclef = Tenorschlüssel
| bassschluessel
| bassclef = Bassschlüssel
| f-schluessel
| fclef = F-Schlüssel
| common-time = 4/4-Takt
| allabreve
| cut-time = alla breve
| tonstufe
| scale = Tonstufe 1
| #default =Vorlage:Musik – Symbol quarter unbekannt

}} = 92)

  1. „Zum Beschluss“ (B-Dur, 4/4 Takt, M. M. {{#switch: quarter
| ♭
| b
| flat = ♭
| 𝄫
| bb
| doppel-b
| doubleflat = Doppel-b
| ♮
| aufloesung
| natural = ♮
| ♯
| #
| kreuz
| sharp = ♯
| 𝄪
| ##
| doppelkreuz
| doublesharp = Doppelkreuz
| ganze
| wholenote
| whole
| semibrevis = Ganze Note
| halbe
| halfnote
| half
| minim = Halbe Note
| viertel
| quarternote
| quarter
| crotchet = Viertelnote 
| achtel
| eighthnote
| eighth
| quaver = Achtelnote
| sechzehntel
| sixteenthnote
| sixteenth
| semiquaver = Sechzehntelnote
| viertelpause
| quarterrest
| crotchetrest = Viertelpause
| achtelpause
| eighthrest
| quaverrest = Achtelpause
| violinschluessel
| treble
| trebleclef = Violinschlüssel
| g-schluessel
| gclef = G-Schlüssel
| c-schluessel
| cclef = C-Schlüssel
| sopranschluessel
| altschluessel
| altoclef = Altschlüssel
| tenorschluessel
| tenorclef = Tenorschlüssel
| bassschluessel
| bassclef = Bassschlüssel
| f-schluessel
| fclef = F-Schlüssel
| common-time = 4/4-Takt
| allabreve
| cut-time = alla breve
| tonstufe
| scale = Tonstufe 1
| #default =Vorlage:Musik – Symbol quarter unbekannt

}} = 112) Allegro

Diese Einteilung ist allerdings vom Komponisten nicht ausdrücklich angezeigt.

Quellen

  • Robert Schumann: Sämtliche Klavierwerke, Band IV, Breitkopf & Härtel, Wiesbaden 1988, S. 1–29.

Literatur

  • Bernhard R. Appel, Robert Schumanns „Humoreske“ für Klavier op. 20. Zum musikalischen Humor in der ersten Hälfte des 19. Jahrhunderts unter besonderer Berücksichtigung des Formproblems, Dissertation, maschr., Saarbrücken 1981
  • Schumann-Handbuch, hrsg. von Ulrich Tadday, Stuttgart 2006, S. 251

Weblinks

  • Humoreske{{#if:|, [[scores:{{{id2}}}|{{{cname2}}}]]}}{{#if:|, [[scores:{{{id3}}}|{{{cname3}}}]]}}{{#if:|, [[scores:{{{id4}}}|{{{cname4}}}]]}}{{#if:|, [[scores:{{{id5}}}|{{{cname5}}}]]}}{{#if:|, [[scores:{{{id6}}}|{{{cname6}}}]]}}{{#if:|, [[scores:{{{id7}}}|{{{cname7}}}]]}}{{#if:|, [[scores:{{{id8}}}|{{{cname8}}}]]}}{{#if:|, [[scores:{{{id9}}}|{{{cname9}}}]]}}{{#if:|, [[scores:{{{id10}}}|{{{cname10}}}]]}}: Noten und Audiodateien im International Music Score Library Project
  • Irmgard Knechtges-Obrecht: Robert Schumann op. 20 bei Schumann-Portal.de