Zum Inhalt springen

John Hadley

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:John Hadley.jpg
John Hadley

John Hadley (* 16. April 1682 in Barnet, Hertfordshire; † 14. Februar 1744 ebenda) war ein englischer Astronom und Mathematiker.

Leben und Wirken

John Hadley war das älteste der sechs Kinder von George Hadley und Katherine Fitzjames. Sein jüngerer Bruder George Hadley wurde ein bekannter Meteorologe und entdeckte die Hadley-Zellen der atmosphärischen Zirkulation.

Er fand Methoden zum Schleifen asphärischer Teleskopspiegel, wodurch er 1721 das erste leistungsfähige Newton-Teleskop bauen konnte. Mit seinem präzisen 15-cm-Parabolspiegel erwies es sich einem gleich großen Linsenteleskop als überlegen. Er baute aber auch Gregory-Teleskope.

Im Jahr 1731 erfand er den Oktanten, den Vorläufer des Sextanten. In der Navigation und als Gerät zur Messung von Sternhöhen ersetzte er bald den bis dahin verwendeten Davis-Quadranten. Sowohl am Bau des Teleskops als auch des zuerst „Quadrant“ genannten Oktanten waren seine Brüder George (1685–1768) und Henry (* 1687) beteiligt.

Hadley heiratete 1734 Elizabeth Hodges. Sie hatten ein Kind, den 1738 geborenen Sohn John. Sein gleichnamiger Neffe John Hadley (1731–1764), Sohn des Henry, war Chemiker und Arzt sowie Mitglied der Royal Society ab 1758.

Ehrungen

Am 21. März 1717 wurde Hadley als Mitglied („Fellow“) in die Royal Society gewählt.<ref>{{#switch: {{#invoke:Str|left|NA7954&pos=2|2}}

     | NA          = {{#if:  | 
             {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}
               | Eintrag zu {{{Linktext}}} im Archiv der Royal Society, London
               |https://catalogues.royalsociety.org/CalmView/Record.aspx?src=CalmView.Persons&id=NA7954&pos=2&pos=1
               }}| Eintrag zu Hadley; John (1682–1744) im Archiv der Royal Society, London}}
     | #default   = {{#if:  | 
             {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}
               |{{{Linktext}}} im Archiv der Royal Society, London
               |https://catalogues.royalsociety.org/CalmView/Record.aspx?src=CalmView.Catalog&id=NA7954&pos=2&pos=1 }}
     | Dokument NA7954&pos=2 im Archiv der Royal Society, London}}

}}</ref>

Nach ihm sind der Mons Hadley, der Mons Hadley Delta und die Hadley-Rille auf dem Mond benannt, in deren unmittelbarer Nähe die Mondlandefähre von Apollo 15 landete. Im Grahamland in der Antarktis ist das Hadley Upland nach ihm benannt.

Literatur

  • E. G. R. Taylor: The mathematical practitioners of Hanoverian England 1714–1840. Cambridge 1966.

Einzelnachweise

<references />

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:John Hadley (mathematician)|John Hadley (mathematician)|John Hadley}}|uselang=de}} Commons: {{#if:John Hadley|John Hadley|{{#if:John Hadley (mathematician)|John Hadley (mathematician)|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if: John Hadley (mathematician)

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|john hadley (mathematician)|9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

| bio = Biographies | cur = Curves | ex = Extras | ht = HistTopics | misc = Miscellaneous | soc = Societies | #default = Biographies }}/Hadley/ John Hadley.] In: {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}{{#if: |, {{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}}} (englisch).

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 14225486Xnr20020218747326235 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 14225486X | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 14225486X | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: nr2002021874 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: nr2002021874 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 7326235 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 7326235 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Hadley, John | {{#if: | {{#if: englischer Astronom und Mathematiker | {{#if: 16. April 1682 | {{#if: Barnet, Hertfordshire | {{#if: 14. Februar 1744 | {{#if: Barnet, Hertfordshire |

Vorlage:Wikidata-Registrierung