Karl Gottlieb Bretschneider
Karl Gottlieb Bretschneider (* 11. Februar 1776 in Gersdorf im Erzgebirge; † 22. Januar 1848 in Gotha) war ein deutscher protestantischer Theologe und wichtiger Vertreter des Theologischen Rationalismus.
Leben
Als Sohn des Pfarrers Johann Gottlieb Bretschneider und seiner Frau Johanna Christina (geb. Küttner) geboren, verlor er bereits im 13. Lebensjahr seine Eltern. Daraufhin wurde er von seinem Onkel erzogen. 1794 immatrikulierte er sich an der Universität Leipzig. Im Anschluss an seine Studien nahm er 1797 eine Hauslehrersteller in Oberwiera an und kehrte 1802 in gleicher Funktion nach Leipzig zurück. 1804 promovierte und habilitierte er sich an der Universität Wittenberg, woraufhin er als Privatdozent Vorlesungen über Philosophie und Theologie hielt. Er entschloss sich aufgrund der unruhigen Kriegszeiten, eine kirchliche Laufbahn einzuschlagen, und lehnte daher 1809 eine Berufung an die Universität Königsberg ab. Stattdessen ging er als Pfarrer nach Schneeberg und Annaberg. 1816 kam er als Generalsuperintendent nach Gotha, wo er bis zu seinem Tode bedeutend literarisch tätig war.
Als Theologe vertrat er in seinen Schriften den Standpunkt des rationalen Supranaturalismus und beschäftigte sich neben der Dogmatik mit biblischer Philologie. Kirchenpolitisch bekämpfte er den Zwang zur Bekenntnisverpflichtung und nahm damit einen unionsfreundlichen Standpunkt ein. Als bedeutendstes Verdienst wird die Herausgabe der Werke Philipp Melanchthons in einem von ihm inaugurierten Corpus Reformatorum angesehen.<ref>Vgl. Hans Rudolf Guggisberg: Bretschneider, Karl Gottlieb. In: RGG3 Bd. 1, S. 1409</ref>
Bretschneider wurde am 19. Juli 1808 in die Freimaurerloge Zu den drei Reißbrettern in Altenburg aufgenommen; 1829 trat er der Loge Ernst zum Compaß in Gotha bei, der er bis zu seinem Lebensende angehörte.
Sein Sohn war der Jurist und Mathematiker Carl Anton Bretschneider.
Auszeichnungen
- Datei:D-SAX Sachsen-Ernestinischer Hausorden BAR.svg Herzoglich Sachsen-Ernestinischer Hausorden, Komtur I. Klasse (1. Januar 1845)<ref>Regierungs- und Intelligenzblatt für das Herzogtum Coburg 1845, Sp. 51/52</ref>
Werkauswahl
- Systematische Entwicklung aller in der Dogmatik vorkommenden Begriffe 1804
- Systematische Darstellung der Dogmatik und Moral der apocryphen Schriften des Alten Testaments I 1805
- Handbuch der Dogmatik der evangelischen-lutherischen Kirche 1814, 1838
- Probabilia de evangelii et epistolarum Joannis apostoli indole et origine 1820
- Predigten an Sonn- und Festtagen, Leipzig 1823
- Lex. Manuale Graeco - Latinum in libros NT 1824
- Heinrich und Antonio, oder Die Proselyten der römischen und der evangelischen Kirche., Gotha 1827
- Hg.: Neues Gothaisches Gesangbuch für die öffentliche Gottesverehrung und für die häusliche Andacht. Gotha 1828, der „Vorbericht“ von Bretschneider datiert vom 5. Oktober 1825
- Aphorismen über die Frage: ob evangelische Regierungen gegen den Rationalismus einzuschreiten haben? 1830
- Der Simonismus und das Christenthum: Oder beurtheilende Darstellung der Simonistischen Religion, ihres Verhältnisses zur christlichen Kirche und der Lage des Christenthums in unserer Zeit, Leipzig, Vogel, 1832.
- Die Grundlage des evangelischen Pietismus 1833
- Die Theologie und die Revolution, 1835
- Systematische Entwickelung aller in der Dogmatik vorkommenden Begriffe nach der evangelisch-lutherischen und reformierten Kirche und den wichtigsten dogmatischen Büchern ihrer Theologen., Leipzig 1841
- Clementine, oder, die Frommen und Altgläubigen unsrer Tage., Halle 1841
- Die religiöse Glaubenslehre nach der Vernunft der Offenbahrung 1843
- Die deutsche Reformation der Kirche nach ihrem Wesen und ihrem Werthe, Leipzig 1844
- Für die Deutschen Katholiken 1845
Literatur
- Axel Lange: Von der fortschreitenden Freiheit eines Christenmenschen: Glaube und moderne Welt bei Karl Gottlieb Bretschneider. Lang, Frankfurt am Main u. a. 1994, ISBN 3-631-47898-4.
- Karl Gottlieb Bretschneider, Horst Bretschneider: Aus meinem Leben: Selbstbiographie. Verlag J. G. Müller, Gotha 1851
- {{#if: Hagenbach | Hagenbach: }}{{#if: Bretschneider, Karl Gottlieb | Bretschneider, Karl Gottlieb | Karl Gottlieb Bretschneider }}. In: Realencyklopädie für protestantische Theologie und Kirche (RE). {{#if: | {{{Auflage}}} | 3 }}. Auflage. {{#if: 3 | Band 3, }} Hinrichs, Leipzig {{#switch: {{#if: | {{{Auflage}}} | 3 }}-3
|1- = 1854–1866 |1-1 |1-2 = 1854 |1-3 |1-4 = 1855 |1-5 |1-6 = 1856 |1-7 |1-8 = 1857 |1-9 |1-10 = 1858 |1-11 = 1859 |1-12 |1-13 = 1860 |1-14 = 1861 |1-15 |1-16 = 1862 |1-17 = 1863 |1-18 = 1864 |1-19 = 1865 |1-20 |1-21 = 1866 |1-22 = 1868 |2- = 1877–1888 |2-1 = 1877 |2-2 |2-3 = 1878 |2-4 |2-5 = 1879 |2-6 |2-7 = 1880 |2-8 |2-9 = 1881 |2-10 = 1882 |2-11 |2-12 = 1883 |2-13 |2-14 = 1884 |2-15 |2-16 = 1885 |2-17 = 1886 |2-18 = 1888 |3- = 1896–1913 |3-1 = 1896 |3-2 |3-3 = 1897 |3-4 |3-5 = 1898 |3-6 |3-7 = 1899 |3-8 = 1900 |3-9 |3-10 = 1901 |3-11 = 1902 |3-12 |3-13 = 1903 |3-14 |3-15 = 1904 |3-16 = 1905 |3-17 |3-18 = 1906 |3-19 = 1907 |3-20 |3-21 = 1908 |3-22 = 1909 |3-23 |3-24 = 1913 |#default = Unbekannte Auflage oder unbekannter Band! }}{{#if: 389 | , S. 389{{#if: 391 | {{#ifeq: 389 | 391 | | –391 }} }} }}.
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if: 603
|
| Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
}}{{#if: 119209136
| {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|119209136}}
| {{#if:
| Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
}}
| Vorlage:NDB – GND unzulässig
}}
| {{#if:
| {{#if:
| {{#ifeq: 690725 | 4526413
|
| Vorlage:NDB – 7= ist obsolet, jetzt SFZ=
}}
}}
| {{#ifeq: | 1
|
|
}}
}}
}}{{#if:
| {{#ifeq: 690725 | 11376103
|
| Vorlage:NDB – Werktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
}}
}}
}}{{#if:
| {{#if:
|
|
}}
}}
- {{ #if:Frank|Frank: |}}{{ #if:ADB:Bretschneider, Karl Gottlieb|{{ #if:Bretschneider, Karl Gottlieb|Bretschneider, Karl Gottlieb|Karl Gottlieb Bretschneider }}|{{#ifeq: {{#switch: 3
| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Bretschneider, Karl Gottlieb|Bretschneider, Karl Gottlieb|Karl Gottlieb Bretschneider }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 3 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 3 | 1={{ #expr: 319 + 16 }} | 2={{ #expr: 319 + 2 }} | 3={{ #expr: 319 + 2 }} | 4={{ #expr: 319 + 2 }} | 5={{ #expr: 319 + 2 }} | 6={{ #expr: 319 + 2 }} | 7={{ #expr: 319 + 2 }} | 8={{ #expr: 319 + 2 }} | 9={{#switch: 319 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 319 < 449 | {{ #expr: 319 + 2 }} | {{ #expr: 319 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 319 + 2 }} | 11={{ #expr: 319 + 2 }} | 12={{ #expr: 319 + 2 }} | 13={{ #expr: 319 + 2 }} | 14={{ #expr: 319 + 2 }} | 15={{ #expr: 319 + 2 }} | 16={{ #expr: 319 + 2 }} | 17={{ #expr: 319 + 2 }} | 18={{ #expr: 319 + 2 }} | 19={{ #expr: 319 + 2 }} | 20={{ #expr: 319 + 2 }} | 21={{ #expr: 319 + 2 }} | 22={{ #expr: 319 + 2 }} | 23={{ #expr: 319 + 2 }} | 24={{ #expr: 319 + 2 }} | 25={{ #expr: 319 + 2 }} | 26={{ #expr: 319 + 2 }} | 27={{ #expr: 319 + 2 }} | 28={{ #expr: 319 + 2 }} | 29={{ #expr: 319 + 2 }} | 30={{ #expr: 319 + 2 }} | 31={{ #expr: 319 + 2 }} | 32={{ #expr: 319 + 2 }} | 33={{ #expr: 319 + 2 }} | 34={{ #expr: 319 + 2 }} | 35={{ #expr: 319 + 2 }} | 36={{ #expr: 319 + 2 }} | 37={{ #expr: 319 + 2 }} | 38={{ #expr: 319 + 2 }} | 39={{ #expr: 319 + 2 }} | 40={{ #expr: 319 + 2 }} | 41={{ #expr: 319 + 2 }} | 42={{ #expr: 319 + 2 }} | 43={{ #expr: 319 + 2 }} | 44={{ #expr: 319 + 2 }} | 45={{ #expr: 319 + 6 }} | 46={{ #expr: 319 + 2 }} | 47={{ #expr: 319 + 2 }} | 48={{ #expr: 319 + 2 }} | 49={{ #expr: 319 + 2 }} | 50={{ #expr: 319 + 2 }} | 51={{ #expr: 319 + 2 }} | 52={{ #expr: 319 + 2 }} | 53={{ #expr: 319 + 2 }} | 54={{ #expr: 319 + 2 }} | 55={{ #expr: 319 + 3 }} | 56=319 | #default = 319 }} {{ #if:Bretschneider, Karl Gottlieb|Bretschneider, Karl Gottlieb|Karl Gottlieb Bretschneider }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 3, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 3 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 319{{ #if:320 | {{ #ifexpr: {{#switch: 3 | 1={{ #expr: 319 + 16 }} | 2={{ #expr: 319 + 2 }} | 3={{ #expr: 319 + 2 }} | 4={{ #expr: 319 + 2 }} | 5={{ #expr: 319 + 2 }} | 6={{ #expr: 319 + 2 }} | 7={{ #expr: 319 + 2 }} | 8={{ #expr: 319 + 2 }} | 9={{#switch: 319 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 319 < 449 | {{ #expr: 319 + 2 }} | {{ #expr: 319 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 319 + 2 }} | 11={{ #expr: 319 + 2 }} | 12={{ #expr: 319 + 2 }} | 13={{ #expr: 319 + 2 }} | 14={{ #expr: 319 + 2 }} | 15={{ #expr: 319 + 2 }} | 16={{ #expr: 319 + 2 }} | 17={{ #expr: 319 + 2 }} | 18={{ #expr: 319 + 2 }} | 19={{ #expr: 319 + 2 }} | 20={{ #expr: 319 + 2 }} | 21={{ #expr: 319 + 2 }} | 22={{ #expr: 319 + 2 }} | 23={{ #expr: 319 + 2 }} | 24={{ #expr: 319 + 2 }} | 25={{ #expr: 319 + 2 }} | 26={{ #expr: 319 + 2 }} | 27={{ #expr: 319 + 2 }} | 28={{ #expr: 319 + 2 }} | 29={{ #expr: 319 + 2 }} | 30={{ #expr: 319 + 2 }} | 31={{ #expr: 319 + 2 }} | 32={{ #expr: 319 + 2 }} | 33={{ #expr: 319 + 2 }} | 34={{ #expr: 319 + 2 }} | 35={{ #expr: 319 + 2 }} | 36={{ #expr: 319 + 2 }} | 37={{ #expr: 319 + 2 }} | 38={{ #expr: 319 + 2 }} | 39={{ #expr: 319 + 2 }} | 40={{ #expr: 319 + 2 }} | 41={{ #expr: 319 + 2 }} | 42={{ #expr: 319 + 2 }} | 43={{ #expr: 319 + 2 }} | 44={{ #expr: 319 + 2 }} | 45={{ #expr: 319 + 6 }} | 46={{ #expr: 319 + 2 }} | 47={{ #expr: 319 + 2 }} | 48={{ #expr: 319 + 2 }} | 49={{ #expr: 319 + 2 }} | 50={{ #expr: 319 + 2 }} | 51={{ #expr: 319 + 2 }} | 52={{ #expr: 319 + 2 }} | 53={{ #expr: 319 + 2 }} | 54={{ #expr: 319 + 2 }} | 55={{ #expr: 319 + 3 }} | 56=319 | #default = 319 }} != {{#switch: 3 | 1={{ #expr: 320 + 16 }} | 2={{ #expr: 320 + 2 }} | 3={{ #expr: 320 + 2 }} | 4={{ #expr: 320 + 2 }} | 5={{ #expr: 320 + 2 }} | 6={{ #expr: 320 + 2 }} | 7={{ #expr: 320 + 2 }} | 8={{ #expr: 320 + 2 }} | 9={{#switch: 320 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 320 < 449 | {{ #expr: 320 + 2 }} | {{ #expr: 320 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 320 + 2 }} | 11={{ #expr: 320 + 2 }} | 12={{ #expr: 320 + 2 }} | 13={{ #expr: 320 + 2 }} | 14={{ #expr: 320 + 2 }} | 15={{ #expr: 320 + 2 }} | 16={{ #expr: 320 + 2 }} | 17={{ #expr: 320 + 2 }} | 18={{ #expr: 320 + 2 }} | 19={{ #expr: 320 + 2 }} | 20={{ #expr: 320 + 2 }} | 21={{ #expr: 320 + 2 }} | 22={{ #expr: 320 + 2 }} | 23={{ #expr: 320 + 2 }} | 24={{ #expr: 320 + 2 }} | 25={{ #expr: 320 + 2 }} | 26={{ #expr: 320 + 2 }} | 27={{ #expr: 320 + 2 }} | 28={{ #expr: 320 + 2 }} | 29={{ #expr: 320 + 2 }} | 30={{ #expr: 320 + 2 }} | 31={{ #expr: 320 + 2 }} | 32={{ #expr: 320 + 2 }} | 33={{ #expr: 320 + 2 }} | 34={{ #expr: 320 + 2 }} | 35={{ #expr: 320 + 2 }} | 36={{ #expr: 320 + 2 }} | 37={{ #expr: 320 + 2 }} | 38={{ #expr: 320 + 2 }} | 39={{ #expr: 320 + 2 }} | 40={{ #expr: 320 + 2 }} | 41={{ #expr: 320 + 2 }} | 42={{ #expr: 320 + 2 }} | 43={{ #expr: 320 + 2 }} | 44={{ #expr: 320 + 2 }} | 45={{ #expr: 320 + 6 }} | 46={{ #expr: 320 + 2 }} | 47={{ #expr: 320 + 2 }} | 48={{ #expr: 320 + 2 }} | 49={{ #expr: 320 + 2 }} | 50={{ #expr: 320 + 2 }} | 51={{ #expr: 320 + 2 }} | 52={{ #expr: 320 + 2 }} | 53={{ #expr: 320 + 2 }} | 54={{ #expr: 320 + 2 }} | 55={{ #expr: 320 + 3 }} | 56=320 | #default = 320 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 3 | 1={{ #expr: 320 + 16 }} | 2={{ #expr: 320 + 2 }} | 3={{ #expr: 320 + 2 }} | 4={{ #expr: 320 + 2 }} | 5={{ #expr: 320 + 2 }} | 6={{ #expr: 320 + 2 }} | 7={{ #expr: 320 + 2 }} | 8={{ #expr: 320 + 2 }} | 9={{#switch: 320 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 320 < 449 | {{ #expr: 320 + 2 }} | {{ #expr: 320 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 320 + 2 }} | 11={{ #expr: 320 + 2 }} | 12={{ #expr: 320 + 2 }} | 13={{ #expr: 320 + 2 }} | 14={{ #expr: 320 + 2 }} | 15={{ #expr: 320 + 2 }} | 16={{ #expr: 320 + 2 }} | 17={{ #expr: 320 + 2 }} | 18={{ #expr: 320 + 2 }} | 19={{ #expr: 320 + 2 }} | 20={{ #expr: 320 + 2 }} | 21={{ #expr: 320 + 2 }} | 22={{ #expr: 320 + 2 }} | 23={{ #expr: 320 + 2 }} | 24={{ #expr: 320 + 2 }} | 25={{ #expr: 320 + 2 }} | 26={{ #expr: 320 + 2 }} | 27={{ #expr: 320 + 2 }} | 28={{ #expr: 320 + 2 }} | 29={{ #expr: 320 + 2 }} | 30={{ #expr: 320 + 2 }} | 31={{ #expr: 320 + 2 }} | 32={{ #expr: 320 + 2 }} | 33={{ #expr: 320 + 2 }} | 34={{ #expr: 320 + 2 }} | 35={{ #expr: 320 + 2 }} | 36={{ #expr: 320 + 2 }} | 37={{ #expr: 320 + 2 }} | 38={{ #expr: 320 + 2 }} | 39={{ #expr: 320 + 2 }} | 40={{ #expr: 320 + 2 }} | 41={{ #expr: 320 + 2 }} | 42={{ #expr: 320 + 2 }} | 43={{ #expr: 320 + 2 }} | 44={{ #expr: 320 + 2 }} | 45={{ #expr: 320 + 6 }} | 46={{ #expr: 320 + 2 }} | 47={{ #expr: 320 + 2 }} | 48={{ #expr: 320 + 2 }} | 49={{ #expr: 320 + 2 }} | 50={{ #expr: 320 + 2 }} | 51={{ #expr: 320 + 2 }} | 52={{ #expr: 320 + 2 }} | 53={{ #expr: 320 + 2 }} | 54={{ #expr: 320 + 2 }} | 55={{ #expr: 320 + 3 }} | 56=320 | #default = 320 }} = {{ #expr: {{#switch: 3 | 1={{ #expr: 319 + 16 }} | 2={{ #expr: 319 + 2 }} | 3={{ #expr: 319 + 2 }} | 4={{ #expr: 319 + 2 }} | 5={{ #expr: 319 + 2 }} | 6={{ #expr: 319 + 2 }} | 7={{ #expr: 319 + 2 }} | 8={{ #expr: 319 + 2 }} | 9={{#switch: 319 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 319 < 449 | {{ #expr: 319 + 2 }} | {{ #expr: 319 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 319 + 2 }} | 11={{ #expr: 319 + 2 }} | 12={{ #expr: 319 + 2 }} | 13={{ #expr: 319 + 2 }} | 14={{ #expr: 319 + 2 }} | 15={{ #expr: 319 + 2 }} | 16={{ #expr: 319 + 2 }} | 17={{ #expr: 319 + 2 }} | 18={{ #expr: 319 + 2 }} | 19={{ #expr: 319 + 2 }} | 20={{ #expr: 319 + 2 }} | 21={{ #expr: 319 + 2 }} | 22={{ #expr: 319 + 2 }} | 23={{ #expr: 319 + 2 }} | 24={{ #expr: 319 + 2 }} | 25={{ #expr: 319 + 2 }} | 26={{ #expr: 319 + 2 }} | 27={{ #expr: 319 + 2 }} | 28={{ #expr: 319 + 2 }} | 29={{ #expr: 319 + 2 }} | 30={{ #expr: 319 + 2 }} | 31={{ #expr: 319 + 2 }} | 32={{ #expr: 319 + 2 }} | 33={{ #expr: 319 + 2 }} | 34={{ #expr: 319 + 2 }} | 35={{ #expr: 319 + 2 }} | 36={{ #expr: 319 + 2 }} | 37={{ #expr: 319 + 2 }} | 38={{ #expr: 319 + 2 }} | 39={{ #expr: 319 + 2 }} | 40={{ #expr: 319 + 2 }} | 41={{ #expr: 319 + 2 }} | 42={{ #expr: 319 + 2 }} | 43={{ #expr: 319 + 2 }} | 44={{ #expr: 319 + 2 }} | 45={{ #expr: 319 + 6 }} | 46={{ #expr: 319 + 2 }} | 47={{ #expr: 319 + 2 }} | 48={{ #expr: 319 + 2 }} | 49={{ #expr: 319 + 2 }} | 50={{ #expr: 319 + 2 }} | 51={{ #expr: 319 + 2 }} | 52={{ #expr: 319 + 2 }} | 53={{ #expr: 319 + 2 }} | 54={{ #expr: 319 + 2 }} | 55={{ #expr: 319 + 3 }} | 56=319 | #default = 319 }} + 1 }} | f|–320}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Bretschneider, Karl Gottlieb||{{#ifeq:0|0|}}}}
- {{ #if:Eckehard Stöve|Eckehard Stöve: |}}{{ #if:Bretschneider, Karl Gottlieb|Bretschneider, Karl Gottlieb|Karl Gottlieb Bretschneider }}. In: Theologische Realenzyklopädie (TRE). Band 7, de Gruyter, Berlin / New York {{#switch: 7
| 1=1977 | 2=1978 | 3=1978 | 4=1979 | 5=1980 | 6=1980 | 7=1981 | 8=1981 | 9=1982 | 10=1982 | 11=1983 | 12=1984 | 13=1984 | 14=1985 | 15=1986 | 16=1987 | 17=1988 | 18=1989 | 19=1990 | 20=1990 | 21=1991 | 22=1992 | 23=1994 | 24=1994 | 25=1995 | 26=1996 | 27=1997 | 28=1997 | 29=1998 | 30=1999 | 31=2000 | 32=2001 | 33=2002 | 34=2002 | 35=2003 | 36=2004 | #default = }}, ISBN {{#switch: 7 | 1=3-11-006944-X | 2=3-11-007379-X | 3=3-11-007462-1 | 4=3-11-007714-0 | 5=3-11-007739-6 | 6=3-11-008115-6 | 7=3-11-008192-X | 8=3-11-008563-1 | 9=3-11-008573-9 | 10=3-11-008575-5 | 11=3-11-008577-1 | 12=3-11-008579-8 | 13=3-11-008581-X | 14=3-11-008583-6 | 15=3-11-008585-2 | 16=3-11-011159-4 | 17=3-11-011506-9 | 18=3-11-011613-8 | 19=3-11-012355-X | 20=3-11-012655-9 | 21=3-11-012952-3 | 22=3-11-013463-2 | 23=3-11-013852-2 | 24=3-11-014596-0 | 25=3-11-014712-2 | 26=3-11-015155-3 | 27=3-11-015435-8 | 28=3-11-015580-X | 29=3-11-016127-3 | 30=3-11-016243-1 | 31=3-11-016657-7 | 32=3-11-016712-3 | 33=3-11-017132-5 | 34=3-11-017388-3 | 35=3-11-017781-1 | 36=3-11-017842-7 | #default = falsche Bandangabe! }}, S. 186{{ #if:187 | {{ #ifexpr: 186 != 187 |–187|}} |}}{{ #if:| ({{{6}}})}}{{#if:}}{{#if:|, |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.
- {{#if: Friedrich Wilhelm Bautz|Friedrich Wilhelm Bautz: }}Bretschneider, Karl Gottlieb. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:1|. Band 1, Bautz, {{#switch:1
|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:745-746|, Sp. {{#iferror:{{#expr:745-746}}|745-746|{{#expr:1*745-746*0}}–{{#expr:-(0*745-746*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070613100320/http://www.bautz.de/bbkl/b/bretschneider_k_g.shtml%7C}}.{{#if: 1 | |{{#ifeq:||}}}}
- Franz Kössler: Personenlexikon von Lehrern des 19. Jahrhunderts. Universitätsbibliothek Gießen, Giessener Elektronische Bibliothek, 2008, (Preprint), Band 2: Baack – Buzello. (Online).
- Helmut Roob, Günter Scheffler: Bretschneider, Carl Gottlieb. In: Dies.: Gothaer Persönlichkeiten. Taschenlexikon. 2. Aufl., RhinoVerlag, Ilmenau 2006, ISBN 3-932081-37-4, S. 25f.
Weblinks
- }} Literatur von und über {{#invoke:WLink|getArticleBase}} im Katalog der {{#ifeq: Karl Gottlieb Bretschneider | Deutsche Nationalbibliothek | DNB | Deutschen Nationalbibliothek}}{{#ifeq: 0 | 0
| {{#if:
| Vorlage:DNB-Portal – veraltete Parametrisierung 3=
}}
}}
- {{#if:Vorlage:Str match||{{#if: Person||#default |Person=person/gnd|Institution=organization|Objekt=item}}/{{#if: 119209136|119209136|Pflichtangabe
2Identifier fehlt}} {{#ifeq:Person|Person|{{#if:| |Werke von und über }}}}{{#invoke:WLink|getArticleBase}}|Pflichtangabe1KategoriePerson,InstitutionoderObjektfehlt}} }}{{#if: |{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|0}}| in der Deutschen Digitalen Bibliothek|}}| in der Deutschen Digitalen Bibliothek}} - Karl Gottlieb Bretschneider im Internet Archive
Anmerkungen
<references />
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 119209136n8814580840183212 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119209136 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 119209136 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n88145808 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n88145808 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 40183212 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 40183212 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Bretschneider, Karl Gottlieb | {{#if: Carl G. Bretschneider, Carolus Gottlieb Bretschneiderus | {{#if: evangelischer Theologe | {{#if: 11. Februar 1776 | {{#if: Gersdorf | {{#if: 22. Januar 1848 | {{#if: Gotha || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Bretschneider, Karl Gottlieb
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Carl G. Bretschneider, Carolus Gottlieb Bretschneiderus
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | evangelischer Theologe
}} |
| GEBURTSDATUM | 11. Februar 1776
}} |
| GEBURTSORT | Gersdorf
}} |
| STERBEDATUM | 22. Januar 1848
}} |
| STERBEORT | Gotha
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/GND fehlt der NDB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:NDB/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:ADB/ohne Wikisource-Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BBKL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNB-Portal/ohne GND
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNB-Portal
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DDB
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Lutherischer Theologe (19. Jahrhundert)
- Generalsuperintendent (Sachsen-Gotha)
- Freimaurer (19. Jahrhundert)
- Freimaurer (Deutschland)
- Träger des Herzoglich Sachsen-Ernestinischen Hausordens (Komtur I. Klasse)
- Deutscher
- Geboren 1776
- Gestorben 1848
- Mann