Zum Inhalt springen

Mark Schwaner

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Mark bzw. Markus Schwaner (* 1639 in Zittau; † 22. September 1713 in London) war ein deutscher Quäker und Mitarbeiter von George Fox.

1639 wurde Schwaner in Zittau geboren, wo er das städtische Gymnasium besuchte und in Leipzig studierte. Anschließend lebte er in Holland und England, wo er sich als vermutlich erster Deutscher dem Quäkertum anschloss. Als er 1675 seine Heimatstadt Zittau besuchte, wurde er gefangen genommen, gefoltert und der Inquisition vorgeführt. Schwaner ist der einzige deutsche Quäker, der von der lutherischen Inquisition vernommen und verurteilt wurde. Nach Abbüßen seiner Haftstrafe musste Schwaner Zittau und Kursachsen verlassen und begab sich zurück nach England.

Seitdem nannte er sich Marc Swanner (oder Swaner). In London wurde er als Sprachtalent den Quäkern beim Verfassen und Drucklegen ihrer Schriften nützlich, er arbeitete viele Jahre für William Penn und für George Fox. 1679 wurde er als „corrector of the Press of all friends Books“ bezeichnet. Damit trug er editorische Verantwortung für alle zu diesem Zeitpunkt in den Druck gegebenen Quäkerschriften. Er verstarb in London am 22. September 1713.

Literatur

  • Johann Benedict Carpzov: Analecta Fastorum Zittaviensium. Zittau 1716
  • Beyträge zur Oberlausitzischen Kirchengeschichte. Von Markus Schwanern. In: Lausizische Monatsschrift oder Beyträge zur natürlichen ökonomischen und politischen Geschichte der Ober- und Niederlausiz. Band 1, 1791, S. 110–112 (Digitalisat).
  • Christian Adolph Pescheck: Marcus Schwaner, ein Quäker. Eine merkwürdige Inquisitionsgeschichte aus der Oberlausitz, vom Jahre 1676. In: Zeitschrift für die historische Theologie. Band 2, 1832, S. 271–282.
  • Günther Rautenstrauch: Der Quacker Marcus Schwaner – Zittaus verstoßener Sohn. Eine Kriminalgroteske aus dem konfessionellen Zeitalter. In: Oberlausitzer Heimatblätter. Band 5, 2005, S. 2–14.
  • Claus Bernet: Inquisitionsprotokolle als Fachprosatext. Ein Fallbeispiel aus Zittau 1676. In: Fachprosaforschung – Grenzüberschreitungen. Band 4/5, 2008/2009, S. 149–166.
  • Claus Bernet: „Ich erkenne nicht, daß ich verführet bin“ Die Inquisition des Zittauers Markus Schwaner 1676. In: Neues Lausitzisches Magazin. Zeitschrift der Oberlausitzischen Gesellschaft der Wissenschaften e.V. Band 13, 2010, S. 71–86.
  • Claus Bernet: Marc Swanner (1639-1713): The man behind Fox and Penn. In: Quaker History. Band 99, Heft 2, 2010, S. 20–36.
  • {{#if: Claus Bernet|Claus Bernet: }}Mark Schwaner. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:33, Sp. 1210–1217|. Band 33, Sp. 1210–1217, Bautz, {{#switch:33, Sp. 1210–1217

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:|, Sp. {{#iferror:{{#expr:{{{spalten}}}}}|{{{spalten}}}|{{#expr:1*{{{spalten}}}*0}}–{{#expr:-(0*{{{spalten}}}*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:|}}.{{#if: 33, Sp. 1210–1217 | |{{#ifeq:||}}}}

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 143190555164132378 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 143190555 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 143190555 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 164132378 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 164132378 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Schwaner, Mark | {{#if: Schwaner, Markus; Swanner, Marc; Swaner, Marc | {{#if: deutscher Quäker | {{#if: 1639 | {{#if: Zittau | {{#if: 22. September 1713 | {{#if: London |

Vorlage:Wikidata-Registrierung