Morbio Inferiore
Vorlage:Infobox Ort in der Schweiz Morbio Inferiore ist eine politische Gemeinde und ein Dorf im Schweizer Kanton Tessin. Es gehört zum Kreis Balerna und zum Bezirk Mendrisio.
Geographie
Die Gemeinde liegt auf 342 m ü. M. im Mendrisiotto.
Die Nachbargemeinden sind im Norden Castel San Pietro, Breggia, im Osten Vacallo, im Süden Chiasso und im Westen Balerna.
Geschichte
Eine erste Erwähnung findet das Dorf im Jahre 1148 unter dem damaligen Namen Morbio Subteriori. In den Jahren 1851, 1913 und 1920 entdeckte man in Morbio Inferiore römische und prähistorische Gräber, 1920 bei Boffalora die Überreste einer römischen Villa und römischer Thermen.
Gemeindefusion
Am 25. November 2007 scheiterte eine Fusionsvorlage in den Gemeinden Chiasso, Morbio Inferiore und Vacallo.
Bevölkerung
<timeline> Colors=
id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:750 height:300 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:5000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:250 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
bar:1600 text: 1600 bar:1683 text: 1683 bar:1769 text: 1769 bar:1808 text: 1808 bar:1850 text: 1850 bar:1870 text: 1870 bar:1888 text: 1888 bar:1900 text: 1900 bar:1910 text: 1910 bar:1920 text: 1920 bar:1930 text: 1930 bar:1941 text: 1941 bar:1950 text: 1950 bar:1960 text: 1960 bar:1970 text: 1970 bar:1980 text: 1980 bar:1990 text: 1990 bar:2000 text: 2000 bar:2010 text: 2010 bar:2020 text: 2020 bar:2023 text: 2023 bar:2024 text: 2024
PlotData=
color:barra width:23 align:left bar:1600 from:0 till: 500 bar:1683 from:0 till: 341 bar:1769 from:0 till: 434 bar:1808 from:0 till: 479 bar:1850 from:0 till: 700 bar:1870 from:0 till: 705 bar:1888 from:0 till: 800 bar:1900 from:0 till: 911 bar:1910 from:0 till: 1058 bar:1920 from:0 till: 978 bar:1930 from:0 till: 1053 bar:1941 from:0 till: 1053 bar:1950 from:0 till: 1255 bar:1960 from:0 till: 1682 bar:1970 from:0 till: 2260 bar:1980 from:0 till: 3097 bar:1990 from:0 till: 3752 bar:2000 from:0 till: 4105 bar:2010 from:0 till: 4506 bar:2020 from:0 till: 4441 bar:2023 from:0 till: 4419 bar:2024 from:0 till: 4412
PlotData=
bar:1600 at: 500 fontsize:S text: 500 shift:(-8,5) bar:1683 at: 341 fontsize:S text: 341 shift:(-8,5) bar:1769 at: 434 fontsize:S text: 434 shift:(-8,5) bar:1808 at: 479 fontsize:S text: 479 shift:(-8,5) bar:1850 at: 700 fontsize:S text: 700 shift:(-8,5) bar:1870 at: 705 fontsize:S text: 705 shift:(-8,5) bar:1888 at: 800 fontsize:S text: 800 shift:(-8,5) bar:1900 at: 911 fontsize:S text: 911 shift:(-8,5) bar:1910 at: 1058 fontsize:S text: 1058 shift:(-11,5) bar:1920 at: 978 fontsize:S text: 978 shift:(-8,5) bar:1930 at: 1053 fontsize:S text: 1053 shift:(-11,5) bar:1941 at: 1053 fontsize:S text: 1053 shift:(-11,5) bar:1950 at: 1255 fontsize:S text: 1255 shift:(-11,5) bar:1960 at: 1682 fontsize:S text: 1682 shift:(-11,5) bar:1970 at: 2260 fontsize:S text: 2260 shift:(-11,5) bar:1980 at: 3097 fontsize:S text: 3097 shift:(-11,5) bar:1990 at: 3752 fontsize:S text: 3752 shift:(-11,5) bar:2000 at: 4105 fontsize:S text: 4105 shift:(-12,5) bar:2010 at: 4506 fontsize:S text: 4506 shift:(-11,5) bar:2020 at: 4441 fontsize:S text: 4441 shift:(-11,5) bar:2023 at: 4419 fontsize:S text: 4419 shift:(-11,5) bar:2024 at: 4412 fontsize:S text: 4412 shift:(-11,5)
TextData=
fontsize:S pos:(20,20) text:"Quelle: Bundesamt für Statistik: Volkszählungsdaten"
</timeline>Einwohnerzahlen: Volkszählungsdaten<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:Martin Schuler|Martin Schuler: }}{{#if:|{{#if:Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850}}]{{#if:CSV; 34 KB| (CSV; 34 KB)}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850}}}}]}}{{#if:CSV; 34 KB| (CSV; 34 KB{{#if:Bundesamt für Statistik, Neuchâtel2023-06-16{{#if: 2025-04-20 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}}%7C%7C}}}}{{#if:Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Cantone Ticino – L’effettivo della popolazione a livello locale prima del 1850|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: Bundesamt für Statistik, Neuchâtel| Bundesamt für Statistik, Neuchâtel{{#if: 2023-06-16|,|{{#if: 2025-04-20 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: 2023-06-16| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|2023-06-16|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|2023-06-16|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=2023-06-16|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2025-04-20 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2025-04-20 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:2023-06-16Bundesamt für Statistik, Neuchâtel|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:344392||(?)}}}}}}{{#if: 2025-04-20|;}}}}{{#if: 2025-04-20| {{#if:2023-06-16Bundesamt für Statistik, Neuchâtel{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2025-04-20 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2025-04-20|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2025-04-20|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:Bundesamt für Statistik, Neuchâtel2023-06-16{{#if: 2025-04-20 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if:CSV; 34 KB | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: 2023-06-16{{#if: 2025-04-20 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.bfs.admin.ch/asset/de/24306914 }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref><ref>Vorlage:Internetquelle</ref>
Sehenswürdigkeiten
{{#invoke:Vorlage:Siehe auch|f}}
Sakrale Bauten
- Hauptsehenswürdigkeit ist die Basilika Santa Maria dei Miracoli<ref>Santa Maria dei Miracoli</ref><ref name="Martinoli">Simona Martinoli und andere: Guida d’arte della Svizzera italiana. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte. Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, ISBN 978-88-7713-482-0, S. 470–473.</ref>
- Kirche San Giorgio<ref name="Martinoli" /><ref>Kirche San Giorgio in portal.dnb.de (abgerufen am: 11. Juni 2016.)</ref>
Zivilbauten:
- Mittelschule (1972/1977), Architekt: Mario Botta und Gigante des Bildhauers Pierino Selmoni<ref name="Martinoli" /><ref>Mittelschule</ref>
- Villa Valsangiacomo (archäologische Fundstelle)<ref name="Martinoli" /><ref>Villa Valsangiacomo (archäologische Fundstelle)</ref><ref>Clara Agustoni: La villa romana di Morbio Inferiore. (italienisch) auf e-periodica.ch (abgerufen am 15. Januar 2017).</ref>
Sonstiges:
- zwei romanische Sarkophage<ref name="Martinoli" />
Paläontologischer Park:
- Naturpark Gole della Breggia<ref>Naturpark Gole della Breggia</ref><ref>Parco delle Gole della Breggia</ref>
Kultur
- Museum der katholischen Pfarrei<ref>Museum der Katholischen Pfarrei</ref>
- Corale Santa Maria dei Miracoli<ref>Corale Santa Maria dei Miracoli</ref>
- Civica Filarmonica Morbio Inferiore<ref>Civica Filarmonica Morbio Inferiore</ref>
- Amici parco della Breggia<ref>Amici parco della Breggia</ref>
- Associazione culturale ArtinScena<ref>Associazione culturale ArtinScena</ref>
- Associazione Settembre Organistico<ref>Vorlage:Webarchiv</ref>
Sport
- Società federale di ginnastica (Schweizerischer Turnverband), Sezione Morbio Inferiore<ref>Società federale di ginnastica</ref><ref>Società federale ginnastica (Schweizerischer Turnverband) Sezione Morbio Inferiore</ref>
- Società di pallavolo Morbio Inferiore<ref>Società di pallavolo Morbio Inferiore</ref>
- Società di scopa Mulinello della Breggia<ref>Società di scopa Mulinello della Breggia</ref>
Persönlichkeiten
Literatur
- Bernhard Anderes: Morbio Inferiore. In: Guida d'Arte della Svizzera Italiana. Edizioni Trelingue, Porza-Lugano 1980, S. 376–379.
- Vorlage:HLS
- Giuseppe Martinola (Hrsg.): Morbio Inferiore. In: Invito al Mendrisiotto. Lions Club del Mendrisiotto, Bellinzona 1965, S. 47–50; ders.: Inventario d’arte del Mendrisiotto. Band I. Edizioni dello Stato, Bellinzona 1975, S. 350–381, 490–497.
- Simona Martinoli u. a.: Morbio Inferiore. In: Guida d’arte della Svizzera italiana. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte. Edizioni Casagrande, Bellinzona 2007, S. 470–472.
- Siro Ortelli: Consoli e municipi nell’antica Morbio Sotto. 1975.
- Celestino Trezzini: Morbio Inferiore. In: Historisch-Biographisches Lexikon der Schweiz. Band 5: Maillard – Saint Didier. Attinger, Neuenburg 1929, S. 158, 159 (Digitalisat).
Weblinks
- Offizielle Website der Gemeinde Morbio Inferiore
- Amt für Statistik des Kantons Tessin: Morbio Inferiore (italienisch)
- Morbio Inferiore: Kulturgüterinventar des Kantons Tessin
Einzelnachweise
<references responsive />
- Seiten mit nicht-numerischen formatnum-Argumenten
- Wikipedia:Maximale Seitengröße durch Vorlageneinbindungen überschritten
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Ort im Kanton Tessin
- Schweizer Gemeinde
- Ersterwähnung 1198