Odoaker
Odoaker,<ref>Zu den Namensvarianten vgl. auch {{ #if:Maria Assunta Nagl|Maria Assunta Nagl: |}}{{ #if:|{{ #if:Odoacer|Odoacer|Odoaker }}.|{{ #if:Odoacer|Odoacer|Odoaker }}.}} In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). {{#switch: XVII,2 | S I | Suppl. I = Supplementband I | S II | Suppl. II = Supplementband II | S III | Suppl. III = Supplementband III | S IV | Suppl. IV = Supplementband IV | S V | Suppl. V = Supplementband V | S VI | Suppl. VI = Supplementband VI | S VII | Suppl. VII = Supplementband VII | S VIII | Suppl. VIII = Supplementband VIII | S IX | Suppl. IX = Supplementband IX | S X | Suppl. X = Supplementband X | S XI | Suppl. XI = Supplementband XI | S XII | Suppl. XII = Supplementband XII | S XIII | Suppl. XIII = Supplementband XIII | S XIV | Suppl. XIV = Supplementband XIV | S XV | Suppl. XV = Supplementband XV | R=Registerband | #default = Band XVII,2 }}, Stuttgart {{#switch: XVII,2 | I,1=1893 | I,2=1894 | II,1=1895 | II,2=1896 | III,1=1897 | III,2=1899 | IV,1=1900 | IV,2=1901 | V,1=1903 | V,2=1905 | VI,1=1907 | VI,2=1909 | VII,1=1910 | VII,2=1912 | VIII,1=1912 | VIII,2=1913 | IX,1=1914 | IX,2=1916 | X,1=1918 | X,2=1919 | XI,1=1921 | XI,2=1922 | XII,1=1924 | XII,2=1925 | XIII,1=1926 | XIII,2=1927 | XIV,1=1928 | XIV,2=1930 | XV,1=1931 | XV,2=1932 | XVI,1=1933 | XVI,2=1935 | XVII,1=1936 | XVII,2=1937 | XVIII,1=1939 | XVIII,2=1942 | XVIII,3=1949 | XVIII,4=1949 | XIX,1=1937 | XIX,2=1938 | XX,1=1941 | XX,2=1950 | XXI,1=1951 | XXI,2=1952 | XXII,1=1953 | XXII,2=1954 | XXIII,1=1957 | XXIII,2=1959 | XXIV=1963
| I A,1=1914 | I A,2=1920 | II A,1=1921 | II A,2=1923 | III A,1=1927 | III A,2=1929 | IV A,1=1931 | IV A,2=1932 | V A,1=1934 | V A,2=1934 | VI A,1=1936 | VI A,2=1937 | VII A,1=1939 | VII A,2=1948 | VIII A,1=1955 | VIII A,2=1958 | IX A,1=1961 | IX A,2=1967 | X A=1972
| Suppl. I=1903 | Suppl. II=1913 | Suppl. III=1918 | Suppl. IV=1924 | Suppl. V=1931 | Suppl. VI=1935 | Suppl. VII=1940 | Suppl. VIII=1956 | Suppl. IX=1962 | Suppl. X=1965 | Suppl. XI=1968 | Suppl. XII=1970 | Suppl. XIII=1973 | Suppl. XIV=1974 | Suppl. XV=1978
|S I=1903 |S II=1913 |S III=1918 |S IV=1924 |S V=1931 |S VI=1935 |S VII=1940 |S VIII=1956 |S IX=1962 |S X=1965 |S XI=1968 |S XII=1970 |S XIII=1973 |S XIV=1974 |S XV=1978 |R=1980
| #default = 1893ff. }}{{#if:1888|, {{#ifeq: XVII,2|R|S.|Sp.}} 1888{{#if:1896|{{#ifexpr:1888<>1896|{{#ifexpr: 1888+1=1896| f{{#if:hier Sp. 1888Digitalisat|.}}|–1896}}}} |}}|}}{{#if:hier Sp. 1888|, hier Sp. 1888|}}{{#if: Digitalisat| (Digitalisat)}}.{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:RE |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:RE |format=@@@ |1=1=+ |2=2=N>0 |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=7=* |8=Fundstelle=*}}{{#if:XVII,2|{{#switch: XVII,2 | I,1 | I,2 | II,1 | II,2 | III,1 | III,2 | IV,1 | IV,2 | V,1 | V,2 | VI,1 | VI,2 | VII,1 | VII,2 | VIII,1 | VIII,2 | IX,1 | IX,2 | X,1 | X,2 | XI,1 | XI,2 | XII,1 | XII,2 | XIII,1 | XIII,2 | XIV,1 | XIV,2 | XV,1 | XV,2 | XVI,1 | XVI,2 | XVII,1 | XVII,2 | XVIII,1 | XVIII,2 | XVIII,3 | XVIII,4 | XIX,1 | XIX,2 | XX,1 | XX,2 | XXI,1 | XXI,2 | XXII,1 | XXII,2 | XXIII,1 | XXIII,2 | XXIV
| I A,1 | I A,2 | II A,1 | II A,2 | III A,1 | III A,2 | IV A,1 | IV A,2 | V A,1 | V A,2 | VI A,1 | VI A,2 | VII A,1 | VII A,2 | VIII A,1 | VIII A,2 | IX A,1 | IX A,2 | X A
| Suppl. I | Suppl. II | Suppl. III | Suppl. IV | Suppl. V | Suppl. VI | Suppl. VII | Suppl. VIII | Suppl. IX | Suppl. X | Suppl. XI | Suppl. XII | Suppl. XIII | Suppl. XIV | Suppl. XV
|S I |S II |S III |S IV |S V |S VI |S VII |S VIII |S IX |S X |S XI |S XII |S XIII |S XIV |S XV |R= | #default = Vorlage:RE: Ungültige Bandnummer. }}|}}</ref> auch Odowakar oder Odovakar, in althochdeutschen Glossen Otacher<ref>Moritz Schönfeld: Wörterbuch der Altgermanischen Personen und Völkernamen. Heidelberg 1911. S. 174 ff.; Hermann Reichert: Lexikon der Altgermanischen Namen. Böhlau, Wien 1987. S. 999 ff.</ref> und im Hildebrandslied in der Form Otachre,<ref>Vgl. z. B. Das Hildebrandlied. in: Walther Haug, Benedikt Konrad Vollmann: Frühe deutsche und lateinische Literatur in Deutschland. 800-1150. Frankfurt am Main 1991, S. 9–15, hier S. 10 (V. 18 u. 25).</ref> lateinisch Flavius Odovacer, Odovacar oder Odovacrius,<ref>AE 1967, 00007, auf seinen Münzen der abgekürzte Name Fl. Odovac, Odovacar rex in einer Urkunde aus dem Jahr 489 (PDF; 4,2 MB).</ref> (* um 433; † vermutlich 15. März 493 in Ravenna) war ein weströmischer Offizier germanischer Herkunft und nach der Absetzung des Romulus Augustulus 476 König von Italien (lateinisch rex Italiae). Er wurde 493 im Rahmen des Machtkampfs mit dem Ostgotenkönig Theoderich von diesem getötet.
Leben
Odoaker war ein Sohn des Edekon (Edika), der im Dienste des Hunnen Attila stand, und einer Frau vom Stamme der Skiren. Odoaker selbst wuchs wahrscheinlich am Hof Attilas auf. Er war Arianer und soll Analphabet gewesen sein. Über die Herkunft Odoakers gibt das mittelbyzantinische Lexikon Suda zumindest indirekt Auskunft. Dort heißt es über Odoakers Bruder Hunulf, dass er väterlicherseits von den Thüringern ({{#invoke:Vorlage:lang|flat}}), mütterlicherseits von den Skiren abstamme.<ref>Suda, Stichwort {{#if: | {{#if:Kata patera kai mêtera|Kata patera kai mêtera ({{#invoke:Vorlage:lang|flat}})|{{#invoke:Vorlage:lang|flat}}}}|{{#if: Kata patera kai mêtera|Kata patera kai mêtera|Odoaker}} }}, Adler-Nummer: kappa 693, Suda-Online. Die Forschung sieht die diesbezügliche Passage als Fragment 8a aus dem Geschichtswerk des Malchus von Philadelphia an (Fragment 13 in der Edition von Roger C. Blockley). Wolfram Brandes übersetzt die Passage mit: Onoulf stammt väterlicherseits aus dem Stamm der Thüringer, mütterlicherseits aus dem der Skiren. Vgl. Wolfram Brandes: Thüringer/Thüringerinnen in byzantinischen Quellen. In: Helmut Castritius (Hrsg.): Die Frühzeit der Thüringer. Berlin 2009, hier S. 293; Hans-Ulrich Wiemer: Theoderich der Große. König der Goten, Herrscher der Römer. München 2018, S. 165f.</ref> Laut Wolfram Brandes gibt diese Quelle die Herkunft Onoulfs und damit auch Odoakers als zur Hälfte thüringisch an. Unterstützt wird diese Interpretation durch eine Aussage zu Odoaker selbst: Jordanes berichtet in den Getica, Odoaker sei Torcilingorum rex habens sicum Sciros, Heruls diversarumque gentium auxiliarios, d. h. der rex der Torcilingi, der zur Unterstützung auch über Skiren, Heruler und weitere gentes verfügt habe.<ref>Jordanes, Getica 46, 242 In: {{#ifexist:Vorlage:MGH/AuctAnt |{{#switch:5,1 | 1,1 = Karl Halm (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Salviani presbyteri Massiliensis Libri qui supersunt. Berlin 1877
| 1,2 = Hermann Sauppe (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Eugippii Vita sancti Severini. Berlin 1877
| 2 = Hans Droysen (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Eutropi Breviarium ab urbe condita cum versionibus Graecis et Pauli Landolfique additamentis. Berlin 1879
| 3,1 = Karl Halm (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Victoris Vitensis Historia persecutionis Africanae provinciae sub Geiserico et Hunirico regibus Wandalorum. Berlin 1879
| 3,2 = Josef Partsch (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Corippi Africani grammatici Libri qui supersunt. Berlin 1879
| 4,1 = Friedrich Leo (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Venanti Honori Clementiani Fortunati presbyteri Italici Opera poetica. Berlin 1881
| 4,2 = Bruno Krusch (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Venanti Honori Clementiani Fortunati presbyteri Italici Opera pedestria. Berlin 1885
| 5,1 = Theodor Mommsen (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Iordanis Romana et Getica. Berlin 1882
| 5,2 = Karl Schenkl (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: D. Magni Ausonii Opuscula. Berlin 1883
| 6,1 = Otto Seeck (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Q. Aurelii Symmachi quae supersunt. Berlin 1883
| 6,2 = Rudolf Peiper (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Alcimi Ecdicii Aviti Viennensis episcopi Opera quae supersunt. Berlin 1883
| 7 = Friedrich Vogel (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Magni Felicis Ennodi Opera. Berlin 1885
| 8 = Christian Lütjohann (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Gai Solii Apollinaris Sidonii Epistulae et carmina. Fausti aliorumque epistula ad Ruricium aliosque. Berlin 1887
| 9 = Theodor Mommsen (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Chronica minora saec. IV. V. VI. VII. (I). Berlin 1892
| 10 = Theodor Birt (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Claudii Claudiani Carmina. Berlin 1892
| 11 = Theodor Mommsen (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Chronica minora saec. IV. V. VI. VII. (II). Berlin 1894
| 12 = Theodor Mommsen (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Cassiodori Senatoris Variae. Berlin 1898
| 13 = Theodor Mommsen (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Chronica minora saec. IV. V. VI. VII. (III). Berlin 1898
| 14 = Friedrich Vollmer (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Fl. Merobaudis reliquiae. Blossii Aemilii Dracontii Carmina. Eugenii Toletani episcopi Carmina et epistulae. Berlin 1905
| 15 = Rudolf Ehwald (Hrsg.): {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 5,1: Aldhelmi Opera. Berlin 1913
| #default = Dieser Band der Reihe {{#switch:AuctAnt
| AuctAnt = Auctores antiquissimi
| SS = Scriptores (in Folio)
| SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series
| SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi
| EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit
| DD = Diplomata
| SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum
| SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum
| LL = Leges (in Folio)
| GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum
| EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae
| DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters
| Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti
| Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters
| Poetae = Poetae Latini medii aevi
| Epp = Epistolae (in Quart)
| EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters
}} existiert nicht}}{{#if:120|{{#ifeq:|0||, S. 120}}|}}{{#if:|{{#ifeq:|0||–}}|}} (Monumenta Germaniae Historica, Digitalisat)
| Diese Reihe der Monumenta Germaniae Historica ist nicht bekannt }}</ref> Der Name Torcilingi, der nur bei Jordanes vorkommt, wird in der Forschung nicht selten als Verschreibung für Toringi (Thüringer) angesehen.<ref>Vgl. Wolfram Brandes: Thüringer/Thüringerinnen in byzantinischen Quellen. In: Helmut Castritius (Hrsg.): Die Frühzeit der Thüringer. Walter de Gruyter, Berlin 2009, ISBN 978-3-11-021454-3, S. 291–328. Vgl. dazu auch Alexander Demandt: Die Spätantike. Römische Geschichte von Diocletian bis Justinian. 284–565 n. Chr. 2. Auflage. Beck, München 2007, ISBN 3-406-55993-X, S. 211, Anmerkung 64.</ref>
Über die frühen Jahre Odoakers ist nur wenig bekannt. Die gelegentlich geäußerte Annahme, er könne mit einem Heerführer namens Adovacrius gleichgesetzt werden, der in den 460er-Jahren sächsische Plünderer in Gallien befehligte,<ref>Gregor von Tours, Historiae II 18.</ref> ist wohl unzutreffend (siehe dazu Paulus).<ref>Vgl. auch Halsall (2007), S. 270 f. Eher ablehnend auch Hans-Ulrich Wiemer: Theoderich der Große. König der Goten, Herrscher der Römer. München 2018, S. 167.</ref> Gesichert ist, dass Odoaker um 470 in der Leibwache des weströmischen Kaisers Anthemius diente. Im Machtkampf zwischen diesem und dem General Ricimer hielt er zu Letzterem. Nachdem dann der Heermeister Orestes den letzten legitimen Kaiser Westroms, Julius Nepos, 475 zur Flucht gezwungen hatte, erhob Orestes seinen Sohn Romulus zum neuen „Schattenkaiser“. Romulus wurde aufgrund seiner Jugend in den Quellen als „Augustulus“ (Kaiserlein) verspottet. Bald darauf meuterten die barbarischen Hilfstruppen (foederati) in Italien. Die Krieger waren mit ihrer Bezahlung unzufrieden und forderten von Orestes entweder Land in Italien oder eine finanzielle Gleichstellung mit den römischen Soldaten des stark geschrumpften exercitus Romanus, des weströmischen Restheers.<ref>Vgl. Walter A. Goffart: Barbarian tides. The migration age and the later Roman Empire. Philadelphia 2006, S. 162ff.</ref> Fest steht, dass Orestes die Forderungen ablehnte und sich Odoaker an die Spitze der Meuterer stellte. Vermutlich spielten auch persönliche Differenzen eine Rolle, denn auch Orestes hatte einst Attila gedient, wobei es zum Streit zwischen ihm und Odoakers Vater gekommen sei, die Rivalen am Hunnenhof gewesen sein sollen. Da es kaum noch reguläre weströmische Truppen gab, stellten die barbarischen Föderaten unter dem Kommando des Odoaker die stärkste militärische Macht in Italien dar und setzten ihre Forderung nun mit Gewalt durch. Die Mehrheit dieser Soldaten wählte am 23. August 476 Odoaker zu ihrem Anführer (rex, ein „barbarischer“ Titel).
Odoaker tötete Ende August 476 Orestes in einer Entscheidungsschlacht, und kurz darauf auch dessen Bruder Paulus. Romulus hingegen wurde ungewöhnlicherweise nicht getötet, vielmehr setzte Odoaker ihn ab, sagte ihm jedoch ein Jahrgeld und einen luxuriösen Landsitz bei Neapel zu, wo Romulus noch Jahre später gelebt zu haben scheint.<ref>Hans-Ulrich Wiemer: Theoderich der Große. König der Goten, Herrscher der Römer. München 2018, S. 163.</ref> Entscheidend war vor allem, dass er weder selbst nach dem Purpur griff noch, wie Orestes, zumindest einen von ihm abhängigen Kaiser einsetzte. Odoaker sandte stattdessen den kaiserlichen Ornat nach Konstantinopel und erklärte, man brauche im Westen keinen eigenen Augustus mehr, sondern unterstelle sich direkt dem oströmischen Kaiser. Dieser wies in seinem Antwortschreiben zwar einerseits darauf hin, es gebe in Gestalt von Julius Nepos noch einen legitimen Westkaiser, redete Odoaker aber andererseits als patricius an und erkannte ihn damit – zumindest in Odoakers Augen – faktisch als Regent des Weströmischen Reiches an.<ref>Hans-Ulrich Wiemer: Theoderich der Große. König der Goten, Herrscher der Römer. München 2018, S. 164f.</ref> Bereits seit Jahrzehnten hatten Generäle (magistri militum) mit dem Titel patricius in Ravenna die tatsächliche Macht in Händen gehalten; in diese Tradition reihte sich nun Odoaker ein.<ref>Die wichtigste Quelle, Malchus von Philadelphia, ist nur fragmentarisch in einer späteren, widersprüchlichen Zusammenfassung erhalten (Malch. Frg. 14 [Blockley]), so dass manches unklar bleibt.</ref> Damit endete de facto das weströmische Kaisertum, auch wenn Julius Nepos noch bis 480 lebte und es auch später immer wieder zu Versuchen kam, einen Westkaiser zu installieren.<ref>Vgl. Henning Börm: Das weströmische Kaisertum nach 476. In: Josef Wiesehöfer u. a. (Hrsg.): Monumentum et instrumentum inscriptum. Stuttgart 2008, S. 47–69.</ref>
Die weströmische Verwaltung und auch der nun kaiserlose Hof in Ravenna blieben hingegen bestehen. Sodann ernannte sich Odoaker offenbar zum rex Italiae („König von Italien“) und wurde spätestens nach dem Tode Julius Nepos’ (480) vom oströmischen Kaiser Zenon als (faktisch unabhängiger) Herrscher Italiens unter oströmischer Ägide anerkannt. Teilweise auftretender Widerstand, ausgehend von rivalisierenden germanischen Truppenführern, wurde rasch niedergeschlagen, so dass Italien als gesichert gelten konnte. Mit dem mächtigen Reich der Vandalen in Nordafrika konnte sich Odoaker verständigen; die Vandalen unterließen es bis 491, ihre Angriffe auf Italien fortzusetzen, und verpachteten sogar das reiche Sizilien an den patricius. Odoakers Königtum war jedoch wenig stabil, zumal er sich vor seiner Erhebung nicht als Heerkönig profilieren konnte, weshalb ihm an einer Anerkennung durch den oströmischen Kaiser gelegen sein musste.<ref>Vgl. Hans-Ulrich Wiemer: Theoderich der Große. König der Goten, Herrscher der Römer. München 2018, S. 169ff.</ref>
Odoaker vergab entweder Land oder (wahrscheinlicher, weil eine Landenteignung nur gegen den heftigen Widerstand der einflussreichen senatorischen Oberschicht möglich gewesen wäre) Anteile an den Steuereinkünften an seine Krieger, wobei es sich wohl vor allem um Heruler, Skiren und Thüringer gehandelt hat. Er ließ jedoch das römische Rechts- und Steuersystem und den Senat intakt, zu dem er offenbar ein gutes Verhältnis pflegte. Wahrscheinlich betrachteten die Senatoren die Absetzung des letzten Kaisers in Italien als Möglichkeit, wieder mehr an Einfluss zu gewinnen, und waren froh, dass die Zeit der Wirren vorerst beendet war. Wichtige Verwaltungsposten wurden von Odoaker an führende Senatoren vergeben, allerdings (wie auch zuvor üblich) zeitlich beschränkt. Zugleich stiegen Germanen in militärische Führungspositionen auf: Die Krieger Odoakers waren an die Stelle der weströmischen Armee getreten, doch sie waren auf die römischen staatlichen Strukturen angewiesen, um ihre annona militaris zu erhalten. Odoaker ließ Münzen prägen, auf denen er aber nicht als Kaiser erschien, womit die Stellung des Ostkaisers explizit anerkannt wurde. Obwohl selbst arianischer Christ, gestaltete sich auch die Beziehung zur Kirche anscheinend recht problemlos. Die Kultur der Spätantike bestand also in Italien fort. Die Absetzung des machtlosen weströmischen Kaisers dürfte auf die Zeitgenossen kaum Eindruck gemacht haben, da Italien formell unter die Herrschaft des Kaisers in Konstantinopel getreten war und also weiterhin zum Imperium Romanum gehörte (vgl. auch Völkerwanderung sowie Ende der Antike).
Durch Verträge und Kriege konnte Odoaker seinen Machtbereich deutlich ausdehnen: 477 pachtete er Sizilien von den Vandalen, 481 eroberte er, nach dem Tod des Julius Nepos, Dalmatien. Daraufhin stachelte Kaiser Zenon den König der Rugier Feletheus zu einem Feldzug gegen Odoaker in Italien auf. Bevor das Vorhaben ausgeführt werden konnte, rückte Comes Pierius im Winter 487 in Rugiland ein. Feletheus und seine ostgotische Gemahlin Giso, eine Amalerin und Cousine König Theoderichs, wurden gefangen genommen und in Ravenna 487 enthauptet. Im Jahr 488 zerstörte Odoakers Bruder Onoulf das Reich der Rugier in Noricum endgültig. Die romanische Bevölkerung im nördlichen Grenzraum wurde zwangsevakuiert, um so einer eventuell neuen Reichsbildung die wirtschaftliche Grundlage zu entziehen. Die überlebenden Rugier, unter ihnen Fredericus, der Sohn des rugischen Königspaars, flohen zu den Ostgoten Theoderichs.<ref>Wilhelm Enßlin: Theoderich der Grosse. 2. Aufl. München 1959, S. 62.</ref> Was Zenon mit den Rugiern nicht gelang, erreichte er dann mit den Ostgoten. Als Heermeister Ostroms und ostgotischer Heerkönig brach Theoderich 488 mit seinem Heer, unter ihnen Fredericus und die rugische Reiterei, von Niedermösien nach Italien auf.
Ab 488/89 musste Odoaker die vorrückenden Ostgoten abwehren, die von Ostrom unterstützt wurden, wo man Odoaker vielleicht die Eroberung Dalmatiens übelnahm.<ref>Hans-Ulrich Wiemer: Theoderich der Große. König der Goten, Herrscher der Römer. München 2018, S. 180ff.</ref> Schon Ende August 489 kam es zu einer ersten Niederlage Odoakers an der Isonzo-Brücke. Odoaker brach daraufhin die Kontakte mit Konstantinopel ab und erhob seinen Sohn Thela 490 wahrscheinlich als Caesar zum Gegenkaiser (den Schritt, ihn zum Augustus zu machen, scheute er offenbar). Auf mehrere Niederlagen, so im September 489 bei Verona und am 11. August 490 an der Adda, folgte eine zweijährige Belagerung Odoakers in Ravenna. Im Juli 491 scheiterte der letzte große Ausbruchsversuch, dabei fand ein großer Teil der Heruler in Odoakers Diensten den Tod, ebenso sein treuer magister militum Livila. Nach dem Ende der Kämpfe um Ravenna, die die spätere Überlieferung als „Rabenschlacht“ in Erinnerung behielt, schloss Odoaker mit dem ostgotischen König Theoderich am 27. Februar 493 einen Friedensvertrag, nicht zuletzt wegen einer drohenden Hungersnot. Bereits wenige Tage später wurde er aber von Theoderich in Ravenna eigenhändig ermordet. Als Vorwand diente eine persönliche Blutrache des Goten an Odoaker für das ermordete rugische Königspaar.<ref>Wilfried Menghin: Die Langobarden. Konrad Theiss Verlag, Stuttgart 1985, S. 23.</ref> Thela entkam wohl zunächst nach Gallien, wurde aber noch im selben Jahr bei einem Rückkehrversuch nach Italien getötet.
Eine Gedenktafel für Odoaker fand Aufnahme in die Walhalla bei Regensburg.
Literatur
- Henning Börm: Westrom. Von Honorius bis Justinian (= Kohlhammer-Urban-Taschenbücher, Band 735). Kohlhammer, Stuttgart 2013, ISBN 978-3-17-023276-1.
- Maria Cesa: Il regno di Odoacre. La prima dominazione germanica in Italia. In: Barbara Scardigli, Piergiuseppe Scardigli (Hrsg.): Germani in Italia. Consiglio nazionale delle ricerche, Rom 1994, ISBN 88-8080-004-3, S. 307–320.
- {{ #if:Michael Dallapiazza|Michael Dallapiazza: |}}{{ #if:Odoacer|Odoacer|Odoaker }}. In: {{#if:Vorlage:Str match|{{#switch: Suppl. 8
| Suppl. 1 = Walter Eder, Johannes Renger (Hrsg.): Herrscherchronologien der antiken Welt. Namen, Daten, Dynastien | Suppl. 2 = Manfred Landfester (Hrsg.): Geschichte der antiken Texte. Autoren- und Werklexikon | Suppl. 3 = Anne-Maria Wittke, Eckart Olshausen, Richard Szydlak (Hrsg.): Historischer Atlas der antiken Welt | Suppl. 4 = Manfred Landfester, Brigitte Egger (Hrsg.): Register zur Rezeptions- und Wissenschaftsgeschichte. Register zu den Bänden 13–15/3 des Neuen Pauly | Suppl. 5 = Maria Moog-Grünewald (Hrsg.): Mythenrezeption. Die antike Mythologie in Literatur, Musik und Kunst von den Anfängen bis zur Gegenwart | Suppl. 6 = Peter Kuhlmann, Helmuth Schneider (Hrsg.): Geschichte der Altertumswissenschaften. Biographisches Lexikon | Suppl. 7 = Christine Walde (Hrsg.): Die Rezeption der antiken Literatur. Kulturhistorisches Werklexikon | Suppl. 8 = Peter von Möllendorff, Annette Simonis, Linda Simonis (Hrsg.): Historische Gestalten der Antike. Rezeption in Literatur, Kunst und Musik | Suppl. 9 = Manfred Landfester (Hrsg.): Renaissance-Humanismus. Lexikon zur Antikerezeption | Suppl. 10 = Anne-Maria Wittke (Hrsg.): Frühgeschichte der Mittelmeerkulturen. Historisch-archäologisches Handbuch | Suppl. 11 = Falko Daim (Hrsg.): Byzanz. Historisch-kulturwissenschaftliches Handbuch | Suppl. 12 = Leonhard Burckhardt, Michael A. Speidel (Hrsg.): Militärgeschichte der griechisch-römischen Antike. Lexikon | Suppl. 13 = Joachim Jacob, Johannes Süßmann (Hrsg.): Das 18. Jahrhundert. Lexikon zur Antikerezeption in Aufklärung und Klassizismus | Suppl. 14 = Konrad Vössing, Matthias Becher, Jan Bemmann (Hrsg.): Die Germanen und das Römische Reich. Historisch-archäologisches Lexikon }} (= Der Neue Pauly. Supplemente. Band {{#invoke:Str|cropleft|Suppl. 8|7}}). Metzler, Stuttgart/Weimar|Der Neue Pauly (DNP). {{#if:Suppl. 8|Band Suppl. 8,|}} Metzler, Stuttgart}} {{#switch: Suppl. 8 | 1 = 1996 | 2 = 1997 | 3 = 1997 | 4 = 1998 | 5 = 1998 | 6 = 1999 | 7 = 1999 | 8 = 2000 | 9 = 2000 | 10 = 2001 | 11 = 2001 | 12/1 = 2002 | 12/2 = 2002 | 13 = 1999 | 14 = 2000 | 15/1 = 2001 | 15/2 = 2002 | 15/3 = 2003 | 16 = 2003 | Suppl. 1 = 2004 | Suppl. 2 = 2007 | Suppl. 3 = 2007 | Suppl. 4 = 2005 | Suppl. 5 = 2008 | Suppl. 6 = 2012 | Suppl. 7 = 2010 | Suppl. 8 = 2013 | Suppl. 9 = 2014 | Suppl. 10 = 2015 | Suppl. 11 = 2016 | Suppl. 12 = 2022 | Suppl. 13 = 2018 | Suppl. 14 = 2023 | #default = 1996–2023 }}, ISBN {{#switch: Suppl. 8 | 1 = 3-476-01471-1 | 2 = 3-476-01472-X | 3 = 3-476-01473-8 | 4 = 3-476-01474-6 | 5 = 3-476-01475-4 | 6 = 3-476-01476-2 | 7 = 3-476-01477-0 | 8 = 3-476-01478-9 | 9 = 3-476-01479-7 | 10 = 3-476-01480-0 | 11 = 3-476-01481-9 | 12/1 = 3-476-01482-7 | 12/2 = 3-476-01487-8 | 13 = 3-476-01483-5 | 14 = 3-476-01484-3 | 15/1 = 3-476-01485-1 | 15/2 = 3-476-01488-6 | 15/3 = 3-476-01489-4 | 16 = 3-476-01486-X | Suppl. 1 = 3-476-01912-8 | Suppl. 2 = 978-3-476-02030-7 | Suppl. 3 = 978-3-476-02031-4 | Suppl. 4 = 3-476-02051-7 | Suppl. 5 = 978-3-476-02032-1 | Suppl. 6 = 978-3-476-02033-8 | Suppl. 7 = 978-3-476-02034-5 | Suppl. 8 = 978-3-476-02468-8 | Suppl. 9 = 978-3-476-02469-5 | Suppl. 10 = 978-3-476-02470-1 | Suppl. 11 = 978-3-476-02422-0 | Suppl. 12 = 978-3-476-02471-8 | Suppl. 13 = 978-3-476-02472-5 | Suppl. 14 = 978-3-476-02473-2 | #default = 3-476-01470-3 }}{{#if:713|, {{#switch: Suppl. 8 | 16 | Suppl. 1 | Suppl. 2 | Suppl. 3 | Suppl. 4 | Suppl. 5 = S. | #default = Sp. }}713{{#if:720|{{#ifexpr: 713 <> 720|–720|}}|}}|}}{{#if:|, {{{Fundstelle}}}}}{{#if:| ({{{6}}})}}.{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:DNP |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNP |format=@@@ |1=1=* |2=2=n |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=Fundstelle=*}}{{#if: Suppl. 8|{{#switch: Suppl. 8 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12/1 | 12/2 | 13 | 14 | 15/1 | 15/2 | 15/3 | 16 | Suppl. 1 | Suppl. 2 | Suppl. 3 | Suppl. 4 | Suppl. 5 | Suppl. 6 | Suppl. 7 | Suppl. 8 | Suppl. 9 | Suppl. 10 | Suppl. 11 | Suppl. 12 | Suppl. 13 | Suppl. 14 = | #default = Vorlage:DNP: Ungültige Bandnummer. }}|}}
- {{ #if:Werner Lütkenhaus|Werner Lütkenhaus: |}}{{ #if:Odoacer|Odoacer|Odoaker }}. In: {{#if:Vorlage:Str match|{{#switch: 8
| Suppl. 1 = Walter Eder, Johannes Renger (Hrsg.): Herrscherchronologien der antiken Welt. Namen, Daten, Dynastien | Suppl. 2 = Manfred Landfester (Hrsg.): Geschichte der antiken Texte. Autoren- und Werklexikon | Suppl. 3 = Anne-Maria Wittke, Eckart Olshausen, Richard Szydlak (Hrsg.): Historischer Atlas der antiken Welt | Suppl. 4 = Manfred Landfester, Brigitte Egger (Hrsg.): Register zur Rezeptions- und Wissenschaftsgeschichte. Register zu den Bänden 13–15/3 des Neuen Pauly | Suppl. 5 = Maria Moog-Grünewald (Hrsg.): Mythenrezeption. Die antike Mythologie in Literatur, Musik und Kunst von den Anfängen bis zur Gegenwart | Suppl. 6 = Peter Kuhlmann, Helmuth Schneider (Hrsg.): Geschichte der Altertumswissenschaften. Biographisches Lexikon | Suppl. 7 = Christine Walde (Hrsg.): Die Rezeption der antiken Literatur. Kulturhistorisches Werklexikon | Suppl. 8 = Peter von Möllendorff, Annette Simonis, Linda Simonis (Hrsg.): Historische Gestalten der Antike. Rezeption in Literatur, Kunst und Musik | Suppl. 9 = Manfred Landfester (Hrsg.): Renaissance-Humanismus. Lexikon zur Antikerezeption | Suppl. 10 = Anne-Maria Wittke (Hrsg.): Frühgeschichte der Mittelmeerkulturen. Historisch-archäologisches Handbuch | Suppl. 11 = Falko Daim (Hrsg.): Byzanz. Historisch-kulturwissenschaftliches Handbuch | Suppl. 12 = Leonhard Burckhardt, Michael A. Speidel (Hrsg.): Militärgeschichte der griechisch-römischen Antike. Lexikon | Suppl. 13 = Joachim Jacob, Johannes Süßmann (Hrsg.): Das 18. Jahrhundert. Lexikon zur Antikerezeption in Aufklärung und Klassizismus | Suppl. 14 = Konrad Vössing, Matthias Becher, Jan Bemmann (Hrsg.): Die Germanen und das Römische Reich. Historisch-archäologisches Lexikon }} (= Der Neue Pauly. Supplemente. Band {{#invoke:Str|cropleft|8|7}}). Metzler, Stuttgart/Weimar|Der Neue Pauly (DNP). {{#if:8|Band 8,|}} Metzler, Stuttgart}} {{#switch: 8 | 1 = 1996 | 2 = 1997 | 3 = 1997 | 4 = 1998 | 5 = 1998 | 6 = 1999 | 7 = 1999 | 8 = 2000 | 9 = 2000 | 10 = 2001 | 11 = 2001 | 12/1 = 2002 | 12/2 = 2002 | 13 = 1999 | 14 = 2000 | 15/1 = 2001 | 15/2 = 2002 | 15/3 = 2003 | 16 = 2003 | Suppl. 1 = 2004 | Suppl. 2 = 2007 | Suppl. 3 = 2007 | Suppl. 4 = 2005 | Suppl. 5 = 2008 | Suppl. 6 = 2012 | Suppl. 7 = 2010 | Suppl. 8 = 2013 | Suppl. 9 = 2014 | Suppl. 10 = 2015 | Suppl. 11 = 2016 | Suppl. 12 = 2022 | Suppl. 13 = 2018 | Suppl. 14 = 2023 | #default = 1996–2023 }}, ISBN {{#switch: 8 | 1 = 3-476-01471-1 | 2 = 3-476-01472-X | 3 = 3-476-01473-8 | 4 = 3-476-01474-6 | 5 = 3-476-01475-4 | 6 = 3-476-01476-2 | 7 = 3-476-01477-0 | 8 = 3-476-01478-9 | 9 = 3-476-01479-7 | 10 = 3-476-01480-0 | 11 = 3-476-01481-9 | 12/1 = 3-476-01482-7 | 12/2 = 3-476-01487-8 | 13 = 3-476-01483-5 | 14 = 3-476-01484-3 | 15/1 = 3-476-01485-1 | 15/2 = 3-476-01488-6 | 15/3 = 3-476-01489-4 | 16 = 3-476-01486-X | Suppl. 1 = 3-476-01912-8 | Suppl. 2 = 978-3-476-02030-7 | Suppl. 3 = 978-3-476-02031-4 | Suppl. 4 = 3-476-02051-7 | Suppl. 5 = 978-3-476-02032-1 | Suppl. 6 = 978-3-476-02033-8 | Suppl. 7 = 978-3-476-02034-5 | Suppl. 8 = 978-3-476-02468-8 | Suppl. 9 = 978-3-476-02469-5 | Suppl. 10 = 978-3-476-02470-1 | Suppl. 11 = 978-3-476-02422-0 | Suppl. 12 = 978-3-476-02471-8 | Suppl. 13 = 978-3-476-02472-5 | Suppl. 14 = 978-3-476-02473-2 | #default = 3-476-01470-3 }}{{#if:1108|, {{#switch: 8 | 16 | Suppl. 1 | Suppl. 2 | Suppl. 3 | Suppl. 4 | Suppl. 5 = S. | #default = Sp. }}1108{{#if:1109|{{#ifexpr: 1108 <> 1109|–1109|}}|}}|}}{{#if:|, {{{Fundstelle}}}}}{{#if:Digitalisat| (Digitalisat)}}.{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:DNP |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNP |format=@@@ |1=1=* |2=2=n |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=Fundstelle=*}}{{#if: 8|{{#switch: 8 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12/1 | 12/2 | 13 | 14 | 15/1 | 15/2 | 15/3 | 16 | Suppl. 1 | Suppl. 2 | Suppl. 3 | Suppl. 4 | Suppl. 5 | Suppl. 6 | Suppl. 7 | Suppl. 8 | Suppl. 9 | Suppl. 10 | Suppl. 11 | Suppl. 12 | Suppl. 13 | Suppl. 14 = | #default = Vorlage:DNP: Ungültige Bandnummer. }}|}}
- John M. O’Flynn: Generalissimos of the western Roman Empire. The University of Alberta Press, Edmonton 1983, ISBN 0-88864-031-5.
- Guy Halsall: Barbarian Migrations and the Roman West, 376–568. Cambridge University Press, Cambridge 2007, ISBN 978-0-521-43491-1, S. 278–287.
- Dirk Henning: Periclitans res publica. Kaisertum und Eliten in der Krise des Weströmischen Reiches 454/5-493 n. Chr. (= Historia / Einzelschriften. Band 133). Steiner, Stuttgart 1999, ISBN 3-515-07485-6.
- Arnold Hugh Martin Jones: The constitutional position of Odoacer and Theoderic. In: The Journal of Roman Studies. Band 52, 1962, S. 126–130.
- {{#switch: 2|1 = Arnold Hugh Martin Jones, John Robert Martindale, John Morris|2 = John Robert Martindale|3A = John Robert Martindale|3B = John Robert Martindale}}: {{ #if:Odovacer|Odovacer|Odoaker }}. In: The Prosopography of the Later Roman Empire (PLRE). Band 2, Cambridge University Press, Cambridge {{#switch: 2|1 = 1971|2 = 1980|3A = 1992|3B = 1992}}, ISBN {{#switch: 2|1 = 0-521-07233-6|2 = 0-521-20159-4|3A = 0-521-20160-8|3B = 0-521-20160-8}}, S. 791{{#if:793|–793|}}{{#if:|, |}}{{#if: | ({{{5}}})}}.{{#invoke:TemplatePar|match
|template=Vorlage:PLRE |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PLRE |format=@@@ |1=1=+ |2=2=N>0 |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=Fundstelle=*}}{{#if:2|{{#switch: 2 |1 |2 |3A |3B = |#default=Vorlage:PLRE: Ungültige Bandnummer.}}|}}
- {{ #if:Maria Assunta Nagl|Maria Assunta Nagl: |}}{{ #if:|{{ #if:Odoacer|Odoacer|Odoaker }}.|{{ #if:Odoacer|Odoacer|Odoaker }}.}} In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). {{#switch: XVII,2
| S I | Suppl. I = Supplementband I | S II | Suppl. II = Supplementband II | S III | Suppl. III = Supplementband III | S IV | Suppl. IV = Supplementband IV | S V | Suppl. V = Supplementband V | S VI | Suppl. VI = Supplementband VI | S VII | Suppl. VII = Supplementband VII | S VIII | Suppl. VIII = Supplementband VIII | S IX | Suppl. IX = Supplementband IX | S X | Suppl. X = Supplementband X | S XI | Suppl. XI = Supplementband XI | S XII | Suppl. XII = Supplementband XII | S XIII | Suppl. XIII = Supplementband XIII | S XIV | Suppl. XIV = Supplementband XIV | S XV | Suppl. XV = Supplementband XV | R=Registerband | #default = Band XVII,2 }}, Stuttgart {{#switch: XVII,2 | I,1=1893 | I,2=1894 | II,1=1895 | II,2=1896 | III,1=1897 | III,2=1899 | IV,1=1900 | IV,2=1901 | V,1=1903 | V,2=1905 | VI,1=1907 | VI,2=1909 | VII,1=1910 | VII,2=1912 | VIII,1=1912 | VIII,2=1913 | IX,1=1914 | IX,2=1916 | X,1=1918 | X,2=1919 | XI,1=1921 | XI,2=1922 | XII,1=1924 | XII,2=1925 | XIII,1=1926 | XIII,2=1927 | XIV,1=1928 | XIV,2=1930 | XV,1=1931 | XV,2=1932 | XVI,1=1933 | XVI,2=1935 | XVII,1=1936 | XVII,2=1937 | XVIII,1=1939 | XVIII,2=1942 | XVIII,3=1949 | XVIII,4=1949 | XIX,1=1937 | XIX,2=1938 | XX,1=1941 | XX,2=1950 | XXI,1=1951 | XXI,2=1952 | XXII,1=1953 | XXII,2=1954 | XXIII,1=1957 | XXIII,2=1959 | XXIV=1963
| I A,1=1914 | I A,2=1920 | II A,1=1921 | II A,2=1923 | III A,1=1927 | III A,2=1929 | IV A,1=1931 | IV A,2=1932 | V A,1=1934 | V A,2=1934 | VI A,1=1936 | VI A,2=1937 | VII A,1=1939 | VII A,2=1948 | VIII A,1=1955 | VIII A,2=1958 | IX A,1=1961 | IX A,2=1967 | X A=1972
| Suppl. I=1903 | Suppl. II=1913 | Suppl. III=1918 | Suppl. IV=1924 | Suppl. V=1931 | Suppl. VI=1935 | Suppl. VII=1940 | Suppl. VIII=1956 | Suppl. IX=1962 | Suppl. X=1965 | Suppl. XI=1968 | Suppl. XII=1970 | Suppl. XIII=1973 | Suppl. XIV=1974 | Suppl. XV=1978
|S I=1903 |S II=1913 |S III=1918 |S IV=1924 |S V=1931 |S VI=1935 |S VII=1940 |S VIII=1956 |S IX=1962 |S X=1965 |S XI=1968 |S XII=1970 |S XIII=1973 |S XIV=1974 |S XV=1978 |R=1980
| #default = 1893ff. }}{{#if:1888|, {{#ifeq: XVII,2|R|S.|Sp.}} 1888{{#if:1896|{{#ifexpr:1888<>1896|{{#ifexpr: 1888+1=1896| f{{#if:Digitalisat|.}}|–1896}}}} |}}|}}{{#if:|, |}}{{#if: Digitalisat| (Digitalisat)}}.{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:RE |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:RE |format=@@@ |1=1=+ |2=2=N>0 |3=3=n |4=4=* |5=5=* |6=6=* |7=7=* |8=Fundstelle=*}}{{#if:XVII,2|{{#switch: XVII,2 | I,1 | I,2 | II,1 | II,2 | III,1 | III,2 | IV,1 | IV,2 | V,1 | V,2 | VI,1 | VI,2 | VII,1 | VII,2 | VIII,1 | VIII,2 | IX,1 | IX,2 | X,1 | X,2 | XI,1 | XI,2 | XII,1 | XII,2 | XIII,1 | XIII,2 | XIV,1 | XIV,2 | XV,1 | XV,2 | XVI,1 | XVI,2 | XVII,1 | XVII,2 | XVIII,1 | XVIII,2 | XVIII,3 | XVIII,4 | XIX,1 | XIX,2 | XX,1 | XX,2 | XXI,1 | XXI,2 | XXII,1 | XXII,2 | XXIII,1 | XXIII,2 | XXIV
| I A,1 | I A,2 | II A,1 | II A,2 | III A,1 | III A,2 | IV A,1 | IV A,2 | V A,1 | V A,2 | VI A,1 | VI A,2 | VII A,1 | VII A,2 | VIII A,1 | VIII A,2 | IX A,1 | IX A,2 | X A
| Suppl. I | Suppl. II | Suppl. III | Suppl. IV | Suppl. V | Suppl. VI | Suppl. VII | Suppl. VIII | Suppl. IX | Suppl. X | Suppl. XI | Suppl. XII | Suppl. XIII | Suppl. XIV | Suppl. XV
|S I |S II |S III |S IV |S V |S VI |S VII |S VIII |S IX |S X |S XI |S XII |S XIII |S XIV |S XV |R= | #default = Vorlage:RE: Ungültige Bandnummer. }}|}}
- {{ #if:Hermann Reichert, Herwig Wolfram|Hermann Reichert, Herwig Wolfram: |}}{{ #if:Odowakar|Odowakar|Odoaker }}. In: Reallexikon der Germanischen Altertumskunde (RGA). 2. Auflage. Band 21, Walter de Gruyter, Berlin / New York {{#switch: 21
| 1 = 1973, ISBN 3-11-004489-7 | 2 = 1976, ISBN 3-11-006740-4 | 3 = 1978, ISBN 3-11-006512-6 | 4 = 1981, ISBN 3-11-006513-4 | 5 = 1984, ISBN 3-11-009635-8 | 6 = 1986, ISBN 3-11-010468-7 | 7 = 1989, ISBN 3-11-011445-3 | 8 = 1994, ISBN 3-11-013188-9 | 9 = 1995, ISBN 3-11-014642-8 | 10 = 1998, ISBN 3-11-015102-2 | 11 = 1998, ISBN 3-11-015832-9 | 12 = 1998, ISBN 3-11-016227-X | 13 = 1999, ISBN 3-11-016315-2 | 14 = 1999, ISBN 3-11-016423-X | 15 = 2000, ISBN 3-11-016649-6 | 16 = 2000, ISBN 3-11-016782-4 | 17 = 2000, ISBN 3-11-016907-X | 18 = 2001, ISBN 3-11-016950-9 | 19 = 2001, ISBN 3-11-017163-5 | 20 = 2001, ISBN 3-11-017164-3 | 21 = 2002, ISBN 3-11-017272-0 | 22 = 2003, ISBN 3-11-017351-4 | 23 = 2003, ISBN 3-11-017535-5 | 24 = 2003, ISBN 3-11-017575-4 | 25 = 2003, ISBN 3-11-017733-1 | 26 = 2004, ISBN 3-11-017734 X | 27 = 2004, ISBN 3-11-018116-9 | 28 = 2005, ISBN 3-11-018207-6 | 29 = 2005, ISBN 3-11-018360-9 | 30 = 2005, ISBN 3-11-018385-4 | 31 = 2006, ISBN 3-11-018386-2 | 32 = 2006, ISBN 3-11-018387-0 | 33 = 2006, ISBN 3-11-018388-9 | 34 = 2007, ISBN 978-3-11-018389-4 | 35 = 2007, ISBN 978-3-11-018784-7 | 36 = 2008, ISBN 978-3-11-019146-2 | 37 = 2008, ISBN 978-3-11-019146-2 | #default = 1968/73–2007 }}, S. 573{{#if:575|{{#ifexpr:573<>575|{{#ifexpr:573+1=575| f{{#if:|.|}}|–575}}}}|}}{{#if:|, {{{Fundstelle}}}}}{{#if:| ({{{6}}})|}}.{{#invoke:TemplatePar|match |template=Vorlage:RGA |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:RGA |format=@@@ |1=1=N>0 |2=1=n<=37 |3=2=N>0 |4=3=n |5=4=* |6=5=* |7=6=* |8=Fundstelle=*}}
- Roland Steinacher: Rom und die Barbaren. Völker im Alpen- und Donauraum (300–600). Kohlhammer, Stuttgart 2017, ISBN 978-3-17-025168-7, S. 121–136.
- Timo Stickler: 476 n. Chr. – Das Ende des Imperiums? Der Putsch des Odoaker und seine Folgen. In: Generaldirektion Kulturelles Erbe Rheinland-Pfalz (Hrsg.): Der Untergang des Römischen Reiches. WBG Theiss, Darmstadt 2022, S. 119–123.
- Edward A. Thompson: Romans and Barbarians. The decline of the Western Empire. University of Wisconsin Press, Madison/London 1982, ISBN 0-299-08704-2, S. 66–75.
- László Várady: Epochenwechsel um 476. Odoaker, Theoderich der Große und die Umwandlungen. Akadémiai Kiadó, Budapest, Habelt, Bonn 1984, ISBN 963-05-3290-5 (Akadémiai Kiadó)/ISBN 3-7749-2107-5 (Habelt).
- Hans-Ulrich Wiemer: Theoderich der Große. König der Goten, Herrscher der Römer. Beck, München 2018, ISBN 978-3406719080, S. 163ff.
- Herwig Wolfram: Gotische Studien. Volk und Herrschaft im Frühen Mittelalter. Beck, München 2005, ISBN 3-406-52957-7, S. 159–166, 170, 193, 203 f.
Weblinks
|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
|1/= und Videos
|1/1=, Videos und Audiodateien
|/1= und Audiodateien}}
| , Videos und Audiodateien
}}
|#default= – }}{{#if: Odoacer
| {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|odoacer|9}}
| category:
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}Vorlage:Wikidata-Registrierung
Anmerkungen
<references />
- REDIRECT Vorlage:Personenleiste
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118735942n/84/9599643239906 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118735942 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118735942 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/84/95996 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/84/95996 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 43239906 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 43239906 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Odoaker | {{#if: Odoaker, Flavius; Odovacar; Odovakar; Odoacer; Odoacar; Odovacar; Otacher; Odovacer (lateinisch); Odovacrius (lateinisch) | {{#if: „König von Italien“, setzte den letzten weströmischen Kaiser ab | {{#if: um 430 | {{#if: | {{#if: 15. März 493 | {{#if: Ravenna || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Odoaker
}} |
| ALTERNATIVNAMEN | Odoaker, Flavius; Odovacar; Odovakar; Odoacer; Odoacar; Odovacar; Otacher; Odovacer (lateinisch); Odovacrius (lateinisch)
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | „König von Italien“, setzte den letzten weströmischen Kaiser ab
}} |
| GEBURTSDATUM | um 430
}} |
| GEBURTSORT |
}} |
| STERBEDATUM | 15. März 493
}} |
| STERBEORT | Ravenna
}} |
- Seiten mit defekten Dateilinks
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:RE
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:DNP
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:PLRE
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Schwesterprojekt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- König (Germanen)
- Militärperson (Weströmisches Reich)
- Usurpator (Byzantinisches Reich)
- Walhalla
- Geboren im 5. Jahrhundert
- Gestorben 493
- Mann
- Altthüringer (Person)
- Skire
- Herrscher (5. Jahrhundert)
- Theoderich der Große
- Arianer
- Militärperson (Hunnen)
- Attila
- Reich des Odoaker
- Patricius (Westrom)