Zum Inhalt springen

Pendeluhr (Sternbild)

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
{{#if:Constellation Horologium.jpg| {{#if:| {{#if:|
Sternbild
{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|1}}
Datei:Constellation Horologium.jpg
Das Sternbild Horologium, wie es mit dem bloßen Auge gesehen werden kann
{{#if:Das Sternbild Horologium, wie es mit dem bloßen Auge gesehen werden kann|Das Sternbild Horologium, wie es mit dem bloßen Auge gesehen werden kann}}

}}

Vorlage:Annotiertes Bild}}
Astronomischer Name {{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|2}}
Genitiv {{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|3}}
Kürzel Hor
Rektaszension sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|1|2}}*{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|4|2}}*{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|7|2}}}} sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|1|2}}*10000+{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|4|2}}*100+{{#iferror:{{#expr:1*{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|7|2}}}}|{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|7|2}}|{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|7|2}}}}}}}}{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|1|2}}h {{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|4|2}}m{{#if:{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|7|2}}| {{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|7|2}}s}}{{#if:| ±{{{4}}}″}} bis {{#iferror:{{#expr:1*{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|10|2}}*{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|13|2}}*{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|16|2}}}} sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|10|2}}*10000+{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|13|2}}*100+{{#iferror:{{#expr:1*{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|16|2}}}}|{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|16|2}}|{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|16|2}}}}}}}}{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|10|2}}h {{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|13|2}}m{{#if:{{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|16|2}}| {{#invoke:Str|sub|{{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|9}}|16|2}}s}}{{#if:| ±{{{4}}}″}}
Deklination {{#ifeq:Vorlage:Deklination/Check|falsch|Aufruf der Vorlage:Deklination mit unerlaubten Parametern!|Vorlage:Deklination/Calc}} bis {{#ifeq:Vorlage:Deklination/Check|falsch|Aufruf der Vorlage:Deklination mit unerlaubten Parametern!|Vorlage:Deklination/Calc}}
Fläche {{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|5}} deg²
Rang {{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|4}}
Voll­stän­dig sicht­bar {{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|8}}
Beob­achtungs­zeit für Mittel­europa nicht sichtbar
Anzahl der Sterne heller als 3 mag {{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|7}}
Hellster Stern (Größe) Alpha Horologii ({{#titleparts:Vorlage:Infobox Sternbild/Daten|1|6}} mag)
Meteorströme

keine

UMi|Oct=|#default=(von Norden im
Uhrzeigersinn)}}
{{#switch:Hor And= Ant= Aps= Aql= Aqr= Ara= Ari= Aur= Boo= Cae= Cam= Cap= Car= Cas= Cen= Cep= Cet= Cha= Cir= CMa= CMi= Cnc= Col= Com= CrA= CrB= Crt= Cru= Crv= CVn= Cyg= Del= Dor= Dra= Equ= Eri= For= Gem= Gru= Her= Hor= Hya= Hyi= Ind= Lac= Leo= Lep= Lib= LMi= Lup= Lyn= Lyr= Men= Mic= Mon= Mus= Nor= Oct= Oph= Ori= Pav= Peg= Per= Phe= Pic= PsA= Psc= Pup= Pyx= Ret= Scl= Sco= Sct= Ser= Sex= Sge= Sgr= Tau= Tel= TrA= Tri= Tuc= UMa= UMi= Vel= Vir= Vol= Vul= Nav=

}}

Quellen , {{{Quellen}}} }}
{{{Extra}}}

}}

{{#switch: HOR
AND=Datei:Andromeda constellation map.svg ANT=Datei:Antlia constellation map.svg APS=Datei:Apus constellation map.svg AQL=Datei:Aquila constellation map.svg AQR=Datei:Aquarius constellation map.svg ARA=Datei:Ara constellation map.svg ARI=Datei:Aries constellation map.svg AUR=Datei:Auriga constellation map.svg BOO=Datei:Boötes constellation map.svg CAE=Datei:Caelum constellation map.svg CAM=Datei:Camelopardalis constellation map.svg CAP=Datei:Capricornus constellation map.svg CAR=Datei:Carina constellation map.svg CAS=Datei:Cassiopeia constellation map.svg CEN=Datei:Centaurus constellation map.svg CEP=Datei:Cepheus constellation map.svg CET=Datei:Cetus constellation map.svg CHA=Datei:Chamaeleon constellation map.svg CIR=Datei:Circinus constellation map.svg CMA=Datei:Canis Major constellation map.svg CMI=Datei:Canis Minor constellation map.svg CNC=Datei:Cancer constellation map.svg COL=Datei:Columba constellation map.svg COM=Datei:Coma Berenices constellation map.svg CRA=Datei:Corona Australis constellation map.svg CRB=Datei:Corona Borealis constellation map.svg CRT=Datei:Crater constellation map.svg CRU=Datei:Crux constellation map.svg CRV=Datei:Corvus constellation map.svg CVN=Datei:Canes Venatici constellation map.svg CYG=Datei:Cygnus constellation map.svg DEL=Datei:Delphinus constellation map.svg DOR=Datei:Dorado constellation map.svg DRA=Datei:Draco constellation map.svg EQU=Datei:Equuleus constellation map.svg ERI=Datei:Eridanus constellation map.svg FOR=Datei:Fornax constellation map.svg GEM=Datei:Gemini constellation map.svg GRU=Datei:Grus constellation map.svg HER=[[Hilfe:Cache|Fehler beim Thumbnail-Erstellen]]: HOR=Datei:Horologium constellation map.svg HYA=Datei:Hydra constellation map.svg HYI=Datei:Hydrus constellation map.svg IND=Datei:Indus constellation map.svg LAC=Datei:Lacerta constellation map.svg LEO=Datei:Leo constellation map.svg LEP=Datei:Lepus constellation map.svg LIB=Datei:Libra constellation map.svg LMI=Datei:Leo Minor constellation map.svg LUP=Datei:Lupus constellation map.svg LYN=Datei:Lynx constellation map.svg LYR=Datei:Lyra constellation map.svg MEN=Datei:Mensa constellation map.svg MIC=Datei:Microscopium constellation map.svg MON=Datei:Monoceros constellation map.svg MUS=Datei:Musca constellation map.svg NOR=Datei:Norma constellation map.svg OCT=Datei:Octans constellation map.svg OPH=Datei:Ophiuchus constellation map.svg ORI=Datei:Orion constellation map.svg PAV=Datei:Pavo constellation map.svg PEG=Datei:Pegasus constellation map.svg PER=Datei:Perseus constellation map.svg PHE=Datei:Phoenix constellation map.svg PIC=Datei:Pictor constellation map.svg PSA=Datei:Piscis Austrinus constellation map.svg PSC=Datei:Pisces constellation map.svg PUP=Datei:Puppis constellation map.svg PYX=Datei:Pyxis constellation map.svg RET=Datei:Reticulum constellation map.svg SCL=Datei:Sculptor constellation map.svg SCO=Datei:Scorpius constellation map.svg SCT=Datei:Scutum constellation map.svg SER=Datei:Serpens constellation map.svg SEX=Datei:Sextans constellation map.svg SGE=Datei:Sagitta constellation map.svg SGR=Datei:Sagittarius constellation map.svg TAU=Datei:Taurus constellation map.svg TEL=Datei:Telescopium constellation map.svg TRA=Datei:Triangulum Australe constellation map.svg TRI=Datei:Triangulum constellation map.svg TUC=Datei:Tucana constellation map.svg UMA=Datei:Ursa Major constellation map.svg UMI=Datei:Ursa Minor constellation map.svg VEL=Datei:Vela constellation map.svg VIR=Datei:Virgo constellation map.svg VOL=Datei:Volans constellation map.svg VUL=Datei:Vulpecula constellation map.svg|NAV=Datei:Argo navis constellation map.png #default=}}

{{#if:||{{#switch:hor

|and = [[Kategorie:Andromeda (Sternbild){{#if: || }}]] |ant = [[Kategorie:Luftpumpe (Sternbild){{#if: || }}]] |aps = [[Kategorie:Paradiesvogel (Sternbild){{#if: || }}]] |aql = [[Kategorie:Adler (Sternbild){{#if: || }}]] |aqr = [[Kategorie:Wassermann (Sternbild){{#if: || }}]] |ara = [[Kategorie:Altar (Sternbild){{#if: || }}]] |ari = [[Kategorie:Widder (Sternbild){{#if: || }}]] |aur = [[Kategorie:Fuhrmann (Sternbild){{#if: || }}]] |boo = [[Kategorie:Bärenhüter{{#if: || }}]] |cae = [[Kategorie:Grabstichel (Sternbild){{#if: || }}]] |cam = [[Kategorie:Giraffe (Sternbild){{#if: || }}]] |cap = [[Kategorie:Steinbock (Sternbild){{#if: || }}]] |car = [[Kategorie:Kiel des Schiffs{{#if: || }}]] |cas = [[Kategorie:Kassiopeia (Sternbild){{#if: || }}]] |cen = [[Kategorie:Zentaur (Sternbild){{#if: || }}]] |cep = [[Kategorie:Kepheus (Sternbild){{#if: || }}]] |cet = [[Kategorie:Walfisch (Sternbild){{#if: || }}]] |cha = [[Kategorie:Chamäleon (Sternbild){{#if: || }}]] |cir = [[Kategorie:Zirkel (Sternbild){{#if: || }}]] |cma = [[Kategorie:Großer Hund{{#if: || }}]] |cmi = [[Kategorie:Kleiner Hund{{#if: || }}]] |cnc = [[Kategorie:Krebs (Sternbild){{#if: || }}]] |col = [[Kategorie:Taube (Sternbild){{#if: || }}]] |com = [[Kategorie:Haar der Berenike{{#if: || }}]] |cra = [[Kategorie:Südliche Krone{{#if: || }}]] |crb = [[Kategorie:Nördliche Krone{{#if: || }}]] |crt = [[Kategorie:Becher (Sternbild){{#if: || }}]] |cru = [[Kategorie:Kreuz des Südens{{#if: || }}]] |crv = [[Kategorie:Rabe (Sternbild){{#if: || }}]] |cvn = [[Kategorie:Jagdhunde (Sternbild){{#if: || }}]] |cyg = [[Kategorie:Schwan (Sternbild){{#if: || }}]] |del = [[Kategorie:Delphin (Sternbild){{#if: || }}]] |dor = [[Kategorie:Schwertfisch (Sternbild){{#if: || }}]] |dra = [[Kategorie:Drache (Sternbild){{#if: || }}]] |equ = [[Kategorie:Füllen (Sternbild){{#if: || }}]] |eri = [[Kategorie:Eridanus (Sternbild){{#if: || }}]] |for = [[Kategorie:Chemischer Ofen{{#if: || }}]] |gem = [[Kategorie:Zwillinge (Sternbild){{#if: || }}]] |gru = [[Kategorie:Kranich (Sternbild){{#if: || }}]] |her = [[Kategorie:Herkules (Sternbild){{#if: || }}]] |hor = [[Kategorie:Pendeluhr (Sternbild){{#if: || }}]] |hya = [[Kategorie:Wasserschlange (Sternbild){{#if: || }}]] |hyi = [[Kategorie:Kleine Wasserschlange{{#if: || }}]] |ind = [[Kategorie:Indianer (Sternbild){{#if: || }}]] |lac = [[Kategorie:Eidechse (Sternbild){{#if: || }}]] |leo = [[Kategorie:Löwe (Sternbild){{#if: || }}]] |lep = [[Kategorie:Hase (Sternbild){{#if: || }}]] |lib = [[Kategorie:Waage (Sternbild){{#if: || }}]] |lmi = [[Kategorie:Kleiner Löwe{{#if: || }}]] |lup = [[Kategorie:Wolf (Sternbild){{#if: || }}]] |lyn = [[Kategorie:Luchs (Sternbild){{#if: || }}]] |lyr = [[Kategorie:Leier (Sternbild){{#if: || }}]] |men = [[Kategorie:Tafelberg (Sternbild){{#if: || }}]] |mic = [[Kategorie:Mikroskop (Sternbild){{#if: || }}]] |mon = [[Kategorie:Einhorn (Sternbild){{#if: || }}]] |mus = [[Kategorie:Fliege (Sternbild){{#if: || }}]] |nor = [[Kategorie:Winkelmaß (Sternbild){{#if: || }}]] |oct = [[Kategorie:Oktant (Sternbild){{#if: || }}]] |oph = [[Kategorie:Schlangenträger{{#if: || }}]] |ori = [[Kategorie:Orion (Sternbild){{#if: || }}]] |pav = [[Kategorie:Pfau (Sternbild){{#if: || }}]] |peg = [[Kategorie:Pegasus (Sternbild){{#if: || }}]] |per = [[Kategorie:Perseus (Sternbild){{#if: || }}]] |phe = [[Kategorie:Phönix (Sternbild){{#if: || }}]] |pic = [[Kategorie:Maler (Sternbild){{#if: || }}]] |psa = [[Kategorie:Südlicher Fisch{{#if: || }}]] |psc = [[Kategorie:Fische (Sternbild){{#if: || }}]] |pup = [[Kategorie:Achterdeck des Schiffs{{#if: || }}]] |pyx = [[Kategorie:Schiffskompass (Sternbild){{#if: || }}]] |ret = [[Kategorie:Netz (Sternbild){{#if: || }}]] |scl = [[Kategorie:Bildhauer (Sternbild){{#if: || }}]] |sco = [[Kategorie:Skorpion (Sternbild){{#if: || }}]] |sct = [[Kategorie:Schild (Sternbild){{#if: || }}]] |ser = [[Kategorie:Schlange (Sternbild){{#if: || }}]] |sex = [[Kategorie:Sextant (Sternbild){{#if: || }}]] |sge = [[Kategorie:Pfeil (Sternbild){{#if: || }}]] |sgr = [[Kategorie:Schütze (Sternbild){{#if: || }}]] |tau = [[Kategorie:Stier (Sternbild){{#if: || }}]] |tel = [[Kategorie:Teleskop (Sternbild){{#if: || }}]] |tra = [[Kategorie:Südliches Dreieck{{#if: || }}]] |tri = [[Kategorie:Dreieck (Sternbild){{#if: || }}]] |tuc = [[Kategorie:Tukan (Sternbild){{#if: || }}]] |uma = [[Kategorie:Großer Bär{{#if: || }}]] |umi = [[Kategorie:Kleiner Bär{{#if: || }}]] |vel = [[Kategorie:Segel des Schiffs{{#if: || }}]] |vir = [[Kategorie:Jungfrau (Sternbild){{#if: || }}]] |vol = [[Kategorie:Fliegender Fisch (Sternbild){{#if: || }}]] |vul = [[Kategorie:Fuchs (Sternbild){{#if: || }}]] |nav = |#default = {{#if:||}} }} }} Die Pendeluhr (lateinisch Horologium) ist ein Sternbild des Südhimmels.

Beschreibung

Die Pendeluhr ist ein unscheinbares Sternbild, das aus einer Kette von lichtschwachen Sternen besteht. Nur einer ist heller als die 4. Größenklasse. Man findet es westlich des hellen Sterns Achernar, dem südlichsten Stern des Eridanus. Das Sternbild kann erst von Standorten südlich des 20. Breitengrades vollständig beobachtet werden. Im äußersten Süden von Deutschland steigt der Hauptstern vom Sternbild Pendeluhr für eine kurze Zeit und nur sehr tief über dem Südhorizont.

Geschichte

Das Sternbild wurde 1752 von dem französischen Astronomen Nicolas Louis de Lacaille unter dem Namen Horologium Oscillitorium eingeführt. Lacaille fasste Sterne der Südhalbkugel zu „neuen“ Sternbildern zusammen, die er nach technischen Gerätschaften benannte. Dieser hatte nämlich eine Pendeluhr in seiner Sternwarte und wollte dieser ein Denkmal setzen. Im 19. Jahrhundert wurde der Name dann auf den heutigen verkürzt.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Sternbild Pendeluhr (lat. Horologium)|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Sternbild Pendeluhr (lat. Horologium)}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Sternbild Pendeluhr (lat. Horologium)}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Sternbild Pendeluhr (lat. Horologium)}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}

          | )
          | {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:de|1}}}}| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/}}%7C%7C}}}}{{#if:Sternbild Pendeluhr (lat. Horologium)|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Sternbild Pendeluhr (lat. Horologium)|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: |,|{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:105399||(?)}}}}}}{{#if: 2022-03-06|;}}}}{{#if: 2022-03-06| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2022-03-06 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2022-03-06|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2022-03-06|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:de|1}}}}|{{#if:{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if: | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|de|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}de|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/
       | {{#if:  | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/
       | {{#if:  | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.astronomie.de/sternbilder/sternbild-pendeluhr-lat-horologium/ }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref><ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Sterntaufe Deutschland - Die Pendeluhr|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Sterntaufe Deutschland - Die Pendeluhr}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Sterntaufe Deutschland - Die Pendeluhr}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Sterntaufe Deutschland - Die Pendeluhr}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}

          | )
          | {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:de|1}}}}| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr}}%7C%7C}}}}{{#if:Sterntaufe Deutschland - Die Pendeluhr|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Sterntaufe Deutschland - Die Pendeluhr|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: |,|{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:105399||(?)}}}}}}{{#if: 2022-03-06|;}}}}{{#if: 2022-03-06| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2022-03-06 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2022-03-06|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2022-03-06|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:de|1}}}}|{{#if:{{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if: | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|de|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2022-03-06 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}de|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr
       | {{#if:  | [3] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr
       | {{#if:  | [4] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://www.sterntaufe-deutschland.de/pages/sternbild-pendeluhr }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref>

Himmelsobjekte

Sterne

Wegen der südlichen Lage haben die Sterne keine Flamsteed-Bezeichner.

B Namen o. andere Bezeichnungen Größe Lj Spektralklasse
alf|alpha|α=101α|bet|beta|β=102β|gam|gamma|γ=103γ|del|delta|δ=104δ|eps|epsilon|ε=105ε|zet|zeta|ζ=106ζ|eta|η=107η|the|theta|θ=108θ|iot|iota|jota|ι=109ι|kap|kappa|κ=110κ|lam|lambda|λ=111λ|mu.|my|μ=112μ|nu.|ny|ν=113ν|ksi|xi|ξ=114ξ|omi|omicron|ο=115ο|pi.|pi|π=116π|rho|ρ=117ρ|sig|sigma|σ=118σ|tau|τ=119τ|ups|upsilon|ypsilon|υ=120υ|phi|φ=121φ|chi|χ=122χ|psi|ψ=123ψ|ome|omega|ω=124ω|#default={{#switch:α|A=200aA|b|c|d|e|f|g|h|i|j|k|l|m|n|o|p|q|r|s|t|u|v|w|x|y|z=200αα|a=300Aα|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M|N|O|P|Q|R=300α|#default=400αα}}}} 3,85m 118 K2 III
alf|alpha|α=101α|bet|beta|β=102β|gam|gamma|γ=103γ|del|delta|δ=104δ|eps|epsilon|ε=105ε|zet|zeta|ζ=106ζ|eta|η=107η|the|theta|θ=108θ|iot|iota|jota|ι=109ι|kap|kappa|κ=110κ|lam|lambda|λ=111λ|mu.|my|μ=112μ|nu.|ny|ν=113ν|ksi|xi|ξ=114ξ|omi|omicron|ο=115ο|pi.|pi|π=116π|rho|ρ=117ρ|sig|sigma|σ=118σ|tau|τ=119τ|ups|upsilon|ypsilon|υ=120υ|phi|φ=121φ|chi|χ=122χ|psi|ψ=123ψ|ome|omega|ω=124ω|#default={{#switch:δ|A=200aA|b|c|d|e|f|g|h|i|j|k|l|m|n|o|p|q|r|s|t|u|v|w|x|y|z=200δδ|a=300Aδ|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M|N|O|P|Q|R=300δ|#default=400δδ}}}} 4,93m 183 A9 V
alf|alpha|α=101α|bet|beta|β=102β|gam|gamma|γ=103γ|del|delta|δ=104δ|eps|epsilon|ε=105ε|zet|zeta|ζ=106ζ|eta|η=107η|the|theta|θ=108θ|iot|iota|jota|ι=109ι|kap|kappa|κ=110κ|lam|lambda|λ=111λ|mu.|my|μ=112μ|nu.|ny|ν=113ν|ksi|xi|ξ=114ξ|omi|omicron|ο=115ο|pi.|pi|π=116π|rho|ρ=117ρ|sig|sigma|σ=118σ|tau|τ=119τ|ups|upsilon|ypsilon|υ=120υ|phi|φ=121φ|chi|χ=122χ|psi|ψ=123ψ|ome|omega|ω=124ω|#default={{#switch:|A=200aA|b|c|d|e|f|g|h|i|j|k|l|m|n|o|p|q|r|s|t|u|v|w|x|y|z=200|a=300A|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M|N|O|P|Q|R=300|#default=400}}}} R Horologii 4,7 bis 14,3m 754 M5-7 e
alf|alpha|α=101α|bet|beta|β=102β|gam|gamma|γ=103γ|del|delta|δ=104δ|eps|epsilon|ε=105ε|zet|zeta|ζ=106ζ|eta|η=107η|the|theta|θ=108θ|iot|iota|jota|ι=109ι|kap|kappa|κ=110κ|lam|lambda|λ=111λ|mu.|my|μ=112μ|nu.|ny|ν=113ν|ksi|xi|ξ=114ξ|omi|omicron|ο=115ο|pi.|pi|π=116π|rho|ρ=117ρ|sig|sigma|σ=118σ|tau|τ=119τ|ups|upsilon|ypsilon|υ=120υ|phi|φ=121φ|chi|χ=122χ|psi|ψ=123ψ|ome|omega|ω=124ω|#default={{#switch:β|A=200aA|b|c|d|e|f|g|h|i|j|k|l|m|n|o|p|q|r|s|t|u|v|w|x|y|z=200ββ|a=300Aβ|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M|N|O|P|Q|R=300β|#default=400ββ}}}} 4,98m 321 A3/5 III (m)
alf|alpha|α=101α|bet|beta|β=102β|gam|gamma|γ=103γ|del|delta|δ=104δ|eps|epsilon|ε=105ε|zet|zeta|ζ=106ζ|eta|η=107η|the|theta|θ=108θ|iot|iota|jota|ι=109ι|kap|kappa|κ=110κ|lam|lambda|λ=111λ|mu.|my|μ=112μ|nu.|ny|ν=113ν|ksi|xi|ξ=114ξ|omi|omicron|ο=115ο|pi.|pi|π=116π|rho|ρ=117ρ|sig|sigma|σ=118σ|tau|τ=119τ|ups|upsilon|ypsilon|υ=120υ|phi|φ=121φ|chi|χ=122χ|psi|ψ=123ψ|ome|omega|ω=124ω|#default={{#switch:μ|A=200aA|b|c|d|e|f|g|h|i|j|k|l|m|n|o|p|q|r|s|t|u|v|w|x|y|z=200μμ|a=300Aμ|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M|N|O|P|Q|R=300μ|#default=400μμ}}}} 5,12m 141 F0 III/IV
alf|alpha|α=101α|bet|beta|β=102β|gam|gamma|γ=103γ|del|delta|δ=104δ|eps|epsilon|ε=105ε|zet|zeta|ζ=106ζ|eta|η=107η|the|theta|θ=108θ|iot|iota|jota|ι=109ι|kap|kappa|κ=110κ|lam|lambda|λ=111λ|mu.|my|μ=112μ|nu.|ny|ν=113ν|ksi|xi|ξ=114ξ|omi|omicron|ο=115ο|pi.|pi|π=116π|rho|ρ=117ρ|sig|sigma|σ=118σ|tau|τ=119τ|ups|upsilon|ypsilon|υ=120υ|phi|φ=121φ|chi|χ=122χ|psi|ψ=123ψ|ome|omega|ω=124ω|#default={{#switch:ζ|A=200aA|b|c|d|e|f|g|h|i|j|k|l|m|n|o|p|q|r|s|t|u|v|w|x|y|z=200ζζ|a=300Aζ|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M|N|O|P|Q|R=300ζ|#default=400ζζ}}}} 5,21m 161 F6 V
alf|alpha|α=101α|bet|beta|β=102β|gam|gamma|γ=103γ|del|delta|δ=104δ|eps|epsilon|ε=105ε|zet|zeta|ζ=106ζ|eta|η=107η|the|theta|θ=108θ|iot|iota|jota|ι=109ι|kap|kappa|κ=110κ|lam|lambda|λ=111λ|mu.|my|μ=112μ|nu.|ny|ν=113ν|ksi|xi|ξ=114ξ|omi|omicron|ο=115ο|pi.|pi|π=116π|rho|ρ=117ρ|sig|sigma|σ=118σ|tau|τ=119τ|ups|upsilon|ypsilon|υ=120υ|phi|φ=121φ|chi|χ=122χ|psi|ψ=123ψ|ome|omega|ω=124ω|#default={{#switch:ν|A=200aA|b|c|d|e|f|g|h|i|j|k|l|m|n|o|p|q|r|s|t|u|v|w|x|y|z=200νν|a=300Aν|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M|N|O|P|Q|R=300ν|#default=400νν}}}} 5,25m 169 A2 V
alf|alpha|α=101α|bet|beta|β=102β|gam|gamma|γ=103γ|del|delta|δ=104δ|eps|epsilon|ε=105ε|zet|zeta|ζ=106ζ|eta|η=107η|the|theta|θ=108θ|iot|iota|jota|ι=109ι|kap|kappa|κ=110κ|lam|lambda|λ=111λ|mu.|my|μ=112μ|nu.|ny|ν=113ν|ksi|xi|ξ=114ξ|omi|omicron|ο=115ο|pi.|pi|π=116π|rho|ρ=117ρ|sig|sigma|σ=118σ|tau|τ=119τ|ups|upsilon|ypsilon|υ=120υ|phi|φ=121φ|chi|χ=122χ|psi|ψ=123ψ|ome|omega|ω=124ω|#default={{#switch:η|A=200aA|b|c|d|e|f|g|h|i|j|k|l|m|n|o|p|q|r|s|t|u|v|w|x|y|z=200ηη|a=300Aη|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M|N|O|P|Q|R=300η|#default=400ηη}}}} 5,30m 137 A6 V
alf|alpha|α=101α|bet|beta|β=102β|gam|gamma|γ=103γ|del|delta|δ=104δ|eps|epsilon|ε=105ε|zet|zeta|ζ=106ζ|eta|η=107η|the|theta|θ=108θ|iot|iota|jota|ι=109ι|kap|kappa|κ=110κ|lam|lambda|λ=111λ|mu.|my|μ=112μ|nu.|ny|ν=113ν|ksi|xi|ξ=114ξ|omi|omicron|ο=115ο|pi.|pi|π=116π|rho|ρ=117ρ|sig|sigma|σ=118σ|tau|τ=119τ|ups|upsilon|ypsilon|υ=120υ|phi|φ=121φ|chi|χ=122χ|psi|ψ=123ψ|ome|omega|ω=124ω|#default={{#switch:λ|A=200aA|b|c|d|e|f|g|h|i|j|k|l|m|n|o|p|q|r|s|t|u|v|w|x|y|z=200λλ|a=300Aλ|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M|N|O|P|Q|R=300λ|#default=400λλ}}}} 5,36m 156 F2 III
alf|alpha|α=101α|bet|beta|β=102β|gam|gamma|γ=103γ|del|delta|δ=104δ|eps|epsilon|ε=105ε|zet|zeta|ζ=106ζ|eta|η=107η|the|theta|θ=108θ|iot|iota|jota|ι=109ι|kap|kappa|κ=110κ|lam|lambda|λ=111λ|mu.|my|μ=112μ|nu.|ny|ν=113ν|ksi|xi|ξ=114ξ|omi|omicron|ο=115ο|pi.|pi|π=116π|rho|ρ=117ρ|sig|sigma|σ=118σ|tau|τ=119τ|ups|upsilon|ypsilon|υ=120υ|phi|φ=121φ|chi|χ=122χ|psi|ψ=123ψ|ome|omega|ω=124ω|#default={{#switch:ι|A=200aA|b|c|d|e|f|g|h|i|j|k|l|m|n|o|p|q|r|s|t|u|v|w|x|y|z=200ιι|a=300Aι|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M|N|O|P|Q|R=300ι|#default=400ιι}}}} Iota Horologii 5,40m 57 G0 V
alf|alpha|α=101α|bet|beta|β=102β|gam|gamma|γ=103γ|del|delta|δ=104δ|eps|epsilon|ε=105ε|zet|zeta|ζ=106ζ|eta|η=107η|the|theta|θ=108θ|iot|iota|jota|ι=109ι|kap|kappa|κ=110κ|lam|lambda|λ=111λ|mu.|my|μ=112μ|nu.|ny|ν=113ν|ksi|xi|ξ=114ξ|omi|omicron|ο=115ο|pi.|pi|π=116π|rho|ρ=117ρ|sig|sigma|σ=118σ|tau|τ=119τ|ups|upsilon|ypsilon|υ=120υ|phi|φ=121φ|chi|χ=122χ|psi|ψ=123ψ|ome|omega|ω=124ω|#default={{#switch:γ|A=200aA|b|c|d|e|f|g|h|i|j|k|l|m|n|o|p|q|r|s|t|u|v|w|x|y|z=200γγ|a=300Aγ|B|C|D|E|F|G|H|I|J|K|L|M|N|O|P|Q|R=300γ|#default=400γγ}}}} 5,73m 184 G8 III/IV

α Horologii ist ein 200 Lichtjahre entfernter, orange leuchtender Stern der Spektralklasse K1 III.

Iota Horologii ist 57 Lichtjahre entfernt. Im Jahre 1998 wurde bei dem Stern ein Exoplanet entdeckt.

Veränderliche Sterne

Objekt Größe Periode Typ
R Hor 4,7m bis 14,3m 405 Tage Mirastern

R Horologii ist ein Veränderlicher Stern vom Typ Mira, der seine Helligkeit während eines Zeitraumes von 405 Tagen sehr stark verändert. Während des Maximums kann er mit bloßem Auge als rötlicher Stern gesehen werden. Während des Minimums benötigt man zur Beobachtung ein mittleres Teleskop. R Hor ist etwa 750 Lichtjahre entfernt und gehört der Spektralklasse M5-7e an.

NGC-Objekte

Messier (M) NGC sonstige Größe Typ Name
1261 10,3m Kugelsternhaufen
1433 9,9m Galaxie

In der Pendeluhr befinden sich an NGC-Objekten der Kugelsternhaufen NGC 1261 und die Galaxie NGC 1433.

Siehe auch

Literatur

|{{#if:||{{#if:S. 76|S. 76|Digitalisat}}}}|[{{{1}}} {{#if:||{{#if:S. 76|S. 76|Digitalisat}}}}]}}}}}}Vorlage:WartungsURL (online).

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:Horologium (constellation)|Horologium (constellation)|Pendeluhr (Sternbild)}}|uselang=de}} Commons: {{#if:Sternbild Pendeluhr|Sternbild Pendeluhr|{{#if:Horologium (constellation)|Horologium (constellation)|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if: Horologium (constellation)

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|horologium (constellation)|9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

Einzelnachweise

<references/>

{{safesubst:#ifeq:0|10| {{#switch: Pendeluhr (Sternbild) |Navigationsleiste|NaviBlock|0=|#default= Vorlage:Templatetransclusioncheck Vorlage:Dokumentation/ruler }}}}Vorlage:Klappleiste/Anfang {{#if:

|

 |

Achterdeck des Schiffs | Adler | Altar | Andromeda | Becher | Bildhauer | Bärenhüter | Chamäleon | Chemischer Ofen | Delphin | Drache | Dreieck | Eidechse | Einhorn | Eridanus | Fische | Fliege | Fliegender Fisch | Fuchs | Fuhrmann | Füllen | Giraffe | Grabstichel | Großer Bär | Großer Hund | Haar der Berenike | Hase | Herkules | Indianer | Jagdhunde | Jungfrau | Kassiopeia | Kepheus | Kiel des Schiffs | Kleine Wasserschlange | Kleiner Bär | Kleiner Hund | Kleiner Löwe | Kranich | Krebs | Kreuz des Südens | Leier | Löwe | Luchs | Luftpumpe | Maler | Mikroskop | Netz | Nördliche Krone | Oktant | Orion | Paradiesvogel | Pegasus | Pendeluhr | Perseus | Pfau | Pfeil | Phönix | Rabe | Schiffskompass | Schild | Schlange | Schlangenträger | Schütze | Schwan | Schwertfisch | Segel des Schiffs | Sextant | Skorpion | Steinbock | Stier | Südliche Krone | Südlicher Fisch | Südliches Dreieck | Tafelberg | Taube | Teleskop | Tukan | Waage | Walfisch | Wassermann | Wasserschlange | Widder | Winkelmaß | Wolf | Zentaur | Zirkel | Zwillinge }} Vorlage:Klappleiste/Ende