Philipp von Zell
Philipp von Zell (* in England; † nach 750 in Zell) war ein angelsächsischer Priester. Er wird im Bistum Speyer als Heiliger verehrt und gilt als Patron für Kindersegen.
Leben
Philipp von Zell ist einer der frühen Glaubensboten in der Pfalz. Sein Grab war einst deren bedeutendster Wallfahrtsort. Zell und das gesamte Zellertal leiten ihre Namen ab von jener „Cellula“, der Zelle des Philipp, eines Angelsachsen, der sich zur Zeit König Pippins (751–768) auf dem Rückweg von Rom, wo ihn ein Papst zum Priester geweiht hatte, hier als Einsiedler niederließ. Anstelle einer heidnischen Kultstätte errichtete er eine dem Erzengel Michael geweihte Kapelle mit Klause und legte einen Obstgarten an. Bald fanden sich Gefährten ein.
Im nahen Großbockenheim erbaute Philipp am Platz eines vorchristlichen Quellenheiligtums der Sage nach ebenfalls eine christliche Kapelle, zu der bis heute Wallfahrten ziehen. Sie ist dort als St. Peters- bzw. Heiligenkirche bekannt.<ref>Mainzer Zeitschrift. Verlag des Mainzer Altertumsvereins, Jahrgang 1966, S. 93; Ausschnitt aus der Quelle.</ref><ref>Zur Geschichte der Heiligenkirche in Bockenheim, mit Erwähnung Philipps.</ref>
Philipp wurde schon zu Lebzeiten als heiligmäßig verehrt. Es sind von ihm viele Wunder überliefert. Ein Pilgerstrom zu ihm setzte ein, der auch nach seinem Tod nicht mehr aufhörte. Über Philipps Leben unterrichtet uns seine Vita, niedergeschrieben von einem namentlich nicht genannten Mönch etwa um das Jahr 850, der sich als Zeugen auf die Einwohner des Ortes beruft und auf den Priester Horoskolf, Schüler und Begleiter Philipps, der seinen geistlichen Vater überlebte und ein sehr hohes Alter erreichte. Neben der Vita berichten zwei weitere kleine Traktate über Philipps Verehrung.
Verehrung und Geschichte der Wallfahrt
{{#if: Kollegiatstift Zell|{{#ifexist:Kollegiatstift Zell|
|{{#if: |{{#ifexist:{{{2}}}|
|{{#if: |{{#ifexist:{{{3}}}|
|}}|}}|}}|}}|}}|Einbindungsfehler: Die Vorlage Hauptartikel benötigt immer mindestens ein Argument.}}
Die Kapelle in Zell, die im damaligen Erzbistum Mainz lag und neben der sich allmählich der Ort Zell entwickelte, wurde nach Philipps Tod der Abtei Hornbach in der Südwestpfalz unterstellt. Die Abtei besaß im näheren Umkreis von Zell reichen Grundbesitz und mehrere Eigenkirchen. Um 850 erhob man die Gebeine des Heiligen und setzte sie in der neu errichteten Salvatorkirche bei; der Mainzer Erzbischof Hrabanus Maurus (847–856) verfasste die Altarinschriften. Damit war Philipp als Heiliger offiziell gewürdigt. In den Ungarneinfällen des 10. Jahrhunderts wurde die Kultstätte verwüstet und in den 970er Jahren auf Befehl Herzog Ottos durch den Hornbacher Abt Adalbert wiedererrichtet.
In Zell bestand seit Ende des 10. Jahrhunderts ein Kollegiatstift. Viele Gebetsanliegen wurden auch aus der Ferne, ohne persönliche Wallfahrt, vorgetragen, und namhafte Personen ließen sich meist zusätzlich als Mitglieder in die Zeller Philippsbruderschaft einschreiben. Es waren unter anderen als Mitglieder eingetragen: Kurfürst Ludwig IV. von der Pfalz und seine Frau Margarethe, Ruprecht, deutscher König und Kurfürst von der Pfalz, Kurfürst Ludwig III. von der Pfalz, Kurfürst Friedrich I. von der Pfalz, der Siegreiche, und sein Bruder Ruprecht, später Erzbischof von Köln, Pfalzgräfin Sybilla, Markgraf Philipp von Baden, Kurfürst Friedrich II. von Brandenburg und seine Gattin Katharina von Sachsen, Herzog Friedrich der Friedfertige von Braunschweig, Graf Friedrich VIII. von Leiningen (1397–1437).
Seit Fertigstellung der Wallfahrts- und Pfarrkirche 1749 lebte der Philippskult wieder auf und Philipp wurde zum Patron der Universität Heidelberg ernannt. 1780 erbat der Rektor der Universität Heidelberg vom Bischöflichen Stuhl in Worms die Erlaubnis zu einem Wallfahrtsfest, das in jenem Jahr erstmals stattfand und bei dem sich 2000 Pilger einfanden. Seither ist die Wallfahrt, die mit einer festlichen Prozession gehalten wird, nicht mehr abgerissen. Alljährlich am 3. Mai (Festtag) bzw. am Sonntag danach findet das Wallfahrtsfest mit Prozession statt. Der Heiligenkult lebt heute rein aus der tausendjährigen Tradition, da es keine Philippsreliquien mehr gibt.
Philipp und das Zeller Stift sind auch bei den sogenannten Bollandisten des 17. Jahrhunderts beschrieben und zwar im Band „Mai“ der Sammlung Acta sanctorum, verfasst von Godefridus Henschenius (1600–1682) und Daniel Papebroch (1628–1714).<ref>Godefridus Henschenius und Daniel Papebroch: Acta sanctorum. (Neuauflage), Band 14, Appendix, S. 18–22; Scan aus der Quelle.</ref>
Heutige Verehrung
Nach wie vor wird der hl. Philipp traditionell als Patron bei Kinderwünschen angerufen, und es kommen immer noch Wallfahrer in diesem Anliegen. Überdies gilt er als regionaler „Wetterpatron“ für gedeihliche Witterung, berichtet doch die Vita – und dies wurde als beständige Volksüberlieferung z. B. auch ins profane Pfälzische Sagenbuch übernommen – dass man bei einem „bösen Wetter“ den Leib des Heiligen, nämlich die Reliquien, von Zell bis nach Kaiserslautern (Lutra) getragen habe und überall, wo man hinkam, der Regen aufgehört habe. In Zell wissen die Einheimischen zu berichten, dass es während der alljährlichen Philipps-Prozession seit Menschengedenken nicht geregnet habe. Eine andere Geschichte aus der Vita, nämlich, dass Diebe einst dem Heiligen zwei Ochsen stahlen, sich aber mit den Tieren verirrten und morgens wieder am Ort ihrer Untat waren, wo sie vom hl. Philipp gütig aufgenommen und bewirtet wurden, bedingte seine Anrufung als Patron gegen Diebstahl.
Ferner zeigt ihn das Wappen der Gemeinde Zellertal.
Literatur
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#ifexist:Vorlage:MGH/SS
|{{#switch:30,2 | 1 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Annales et chronica aevi Carolini. Hannover 1826
| 2 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Scriptores rerum Sangallensium. Annales, chronica et historiae aevi Carolini. Hannover 1829
| 3 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Annales, chronica et historiae aevi Saxonici. Hannover 1839
| 4 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Annales, chronica et historiae aevi Carolini et Saxonici. Hannover 1841
| 5 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Annales et chronica aevi Salici. Hannover 1844
| 6 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Chronica et annales aevi Salici. Hannover 1844
| 7 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Chronica et gesta aevi Salici. Hannover 1846
| 8 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Chronica et gesta aevi Salici. Hannover 1848
| 9 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Chronica et annales aevi Salici. Hannover 1851
| 10 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Annales et chronica aevi Salici. Vitae aevi Carolini et Saxonici. Hannover 1852
| 11 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Historiae aevi Salici. Hannover 1854
| 12 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Historiae aevi Salici. Hannover 1856
| 13 = Georg Waitz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Supplementa tomorum I-XII, pars I. Hannover 1881
| 14 = Georg Waitz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Supplementa tomorum I-XII, pars II. Supplementum tomi XIII. Hannover 1883
| 15,1 = Georg Waitz, Wilhelm Wattenbach u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Supplementa tomorum I-XII, pars III. Supplementum tomi XIII pars I. Hannover 1887
| 15,2 = Georg Waitz, Wilhelm Wattenbach u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Supplementa tomorum I-XII, pars III. Supplementum tomi XIII pars II. Hannover 1888
| 16 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Annales aevi Suevici. Hannover 1859
| 17 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Annales aevi Suevici. Hannover 1861
| 18 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Annales aevi Suevici. Hannover 1863
| 19 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Annales aevi Suevici. Hannover 1866
| 20 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Supplementa tomorum I, V, VI, XII. Chronica aevi Suevici. Hannover 1868
| 21 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Historici Germaniae saec. XII.. Hannover 1869
| 22 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Historici Germaniae saec. XII.. Hannover 1872
| 23 = Georg Heinrich Pertz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Chronica aevi Suevici. Hannover 1874
| 24 = Georg Waitz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Annales aevi Suevici (Supplementa tomorum XVI et XVII) Gesta saec. XII. XIII. (Supplementa tomorum XX-XXIII). Hannover 1879
| 25 = Georg Waitz u. a. (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Gesta saec. XIII.. Hannover 1880
| 26 = Georg Waitz (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Ex rerum Francogallicarum scriptoribus. Ex historiis auctorum Flandrensium Francogallica lingua scriptis. Hannover 1882
| 27 = Reinhold Pauli, Felix Liebermann (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Ex rerum Anglicarum scriptoribus saec. XII. et XIII.. Hannover 1885
| 28 = Reinhold Pauli, Felix Liebermann (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Ex rerum Anglicarum scriptoribus saec. XIII.. Hannover 1888
| 29 = Georg Waitz (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Ex rerum Danicarum scriptoribus saec. XII. et XIII. Hannover 1892
| 30,1 = Oswald Holder-Egger (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Supplementa tomorum XVI-XXV. Hannover 1896
| 30,2 = Adolf Hofmeister u. a. (Hrsg.) {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Supplementa tomorum I-XV. Leipzig 1934
| 31 = Oswald Holder-Egger (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Annales et chronica Italica aevi Suevici. Hannover 1903
| 32 = Oswald Holder-Egger (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Cronica fratris Salimbene de Adam ordinis Minorum. Hannover 1905
| 34 = Hartmut Hoffmann (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Die Chronik von Montecassino. Hannover 1980
| 35 = Walter Koller (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Die Chronik des Saba Malaspina. Hannover 1999
| 36 = Martina Stratmann (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Flodoard von Reims, Historia Remensis ecclesiae. Hannover 1998
| 37 = Klaus Naß (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Die Reichschronik des Annalista Saxo. Hannover 2006
| 38 = Hartmut Hoffmann (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Richer von Saint-Remi, Historiae. Hannover 2000
| 39 = Ottavio Clavuot (Hrsg.): {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} 30,2: Tholomeus Lucensis historia ecclesiastica nova. Hannover 2009
| #default = Dieser Band der Reihe {{#switch:SS
| AuctAnt = Auctores antiquissimi | SS = Scriptores (in Folio) | SSrerGermNS = Scriptores rerum Germanicarum, Nova series | SSrerGerm = Scriptores rerum Germanicarum in usum scholarum separatim editi | EppKaiserzeit = Die Briefe der deutschen Kaiserzeit | DD = Diplomata | SSrerMerov = Scriptores rerum Merovingicarum | SSrerLangob = Scriptores rerum Langobardicarum et Italicarum | LL = Leges (in Folio) | GestaPontifRom = Gesta pontificum Romanorum | EppSaecXIII = Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae | DtChron = Deutsche Chroniken und andere Geschichtsbücher des Mittelalters | Ldl = Libelli de lite imperatorum et pontificum saeculis XI. et XII. conscripti | Staatsschriften = Staatsschriften des späteren Mittelalters | Poetae = Poetae Latini medii aevi | Epp = Epistolae (in Quart) | EppSpaetMA = Die Briefe des späteren Mittelalters }} existiert nicht
}}{{#if:796|{{#ifeq:|0||, S. 796}}|}}{{#if:|{{#ifeq:|0||–}}|}} (Monumenta Germaniae Historica, Digitalisat) | Diese Reihe der Monumenta Germaniae Historica ist nicht bekannt }}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#if: Ekkart Sauser|Ekkart Sauser: }}Philipp von Zell. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL){{#if:16|. Band 16, Bautz, {{#switch:16
|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:1240–1241|, Sp. 1240–1241}}{{#if:|, Sp. {{#iferror:{{#expr:{{{spalten}}}}}|{{{spalten}}}|{{#expr:1*{{{spalten}}}*0}}–{{#expr:-(0*{{{spalten}}}*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070629055701/http://www.bautz.de/bbkl/p/philipp_v_z.shtml%7C}}.{{#if: 16 | |{{#ifeq:||}}}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
Weblinks
- Webseite zu Philipp von Zell im Portal des zuständigen Bistums Speyer
- Digitalscan des Bruderschaftsbuches
- <templatestyles src="Webarchiv/styles.css" />{{#if:
| {{#ifeq: {{{wayback}}} | *
| {{#if: Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://camino-pilgergruppe-rheinmain.de/PhilippvonZellGalerie.htm}} }} (Archivversionen)
| {{#iferror: {{#time: j. F Y|{{{wayback}}}}}
| {{#if: || }}Der Wert des Parameters {{#if: wayback | wayback | Datum }} muss ein gültiger Zeitstempel der Form YYYYMMDDHHMMSS sein!
| {{#if: Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://camino-pilgergruppe-rheinmain.de/PhilippvonZellGalerie.htm}} }} {{#ifeq: | [] | [ | ( }}{{#if: {{#if: | {{{archiv-bot}}} | }} | des Vorlage:Referrer }} vom {{#time: j. F Y|{{{wayback}}}}} im Internet Archive{{#if: | ; }}{{#ifeq: | [] | ] | ) }}
}}
}}
| {{#if:
| {{#iferror: {{#time: j. F Y|{{{webciteID}}}}}
| {{#switch: {{#invoke:Str|len|{{{webciteID}}}}}
| 16= {{#if: Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://camino-pilgergruppe-rheinmain.de/PhilippvonZellGalerie.htm}} }} {{#ifeq: | [] | [ | ( }}{{#if: {{#if: | {{{archiv-bot}}} | }} | des Vorlage:Referrer }} vom {{#time: j. F Y| 19700101000000 + {{#expr: floor {{#expr: {{#invoke:Str|sub|{{{webciteID}}}|1|10}}/86400}} }} days}} auf WebCite{{#if: | ; }}{{#ifeq: | [] | ] | ) }}
| 9 = {{#if: Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://camino-pilgergruppe-rheinmain.de/PhilippvonZellGalerie.htm}} }} {{#ifeq: | [] | [ | ( }}{{#if: {{#if: | {{{archiv-bot}}} | }} | des Vorlage:Referrer}} vom {{#time: j. F Y| 19700101000000 + {{#expr: floor {{#expr: {{#invoke:Str|sub|{{#invoke:Expr|base62|{{{webciteID}}}}}|1|10}}/86400}} }} days}} auf WebCite{{#if: | ; }}{{#ifeq: | [] | ] | ) }}
| #default= Der Wert des Parameters {{#if: webciteID | webciteID | ID }} muss entweder ein Zeitstempel der Form YYYYMMDDHHMMSS oder ein Schüsselwert mit 9 Zeichen oder eine 16-stellige Zahl sein!{{#if: || }}
}}
| c|{{{webciteID}}}}} {{#if: Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://camino-pilgergruppe-rheinmain.de/PhilippvonZellGalerie.htm}} }} ({{#if: {{#if: | {{{archiv-bot}}} | }} | des Vorlage:Referrer}} vom {{#time: j. F Y|{{{webciteID}}}}} auf WebCite{{#if: | ; }}{{#ifeq: | [] | ] | ) }}
}}
| {{#if: 20130210222225
| Vorlage:Webarchiv/Today
| {{#if:
| Vorlage:Webarchiv/Generisch
| {{#if: Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos | {{#invoke:WLink|getEscapedTitle|Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos}} | {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://camino-pilgergruppe-rheinmain.de/PhilippvonZellGalerie.htm}} }}
}}}}}}}}{{#if:
| Vorlage:Webarchiv/archiv-bot
}}{{#invoke:TemplatePar|check
|all = url=
|opt = text= wayback= webciteID= archive-is= archive-today= archiv-url= archiv-datum= ()= archiv-bot= format= original=
|cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv
|errNS = 0
|template = Vorlage:Webarchiv
|format = *
|preview = 1
}}{{#ifexpr: {{#if:|1|0}}{{#if:|+1}}{{#if:|+1}}{{#if:20130210222225|+1}}{{#if:|+1}} <> 1
| {{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Genau einer der Parameter 'wayback', 'webciteID', 'archive-today', 'archive-is' oder 'archiv-url' muss angegeben werden.|1}}
}}{{#if:
| {{#switch: {{#invoke:Webarchiv|getdomain|{{{archiv-url}}}}}
| web.archive.org =
{{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von Internet Archive erkannt, bitte Parameter 'wayback' benutzen.|1}}
| webcitation.org =
{{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von WebCite erkannt, bitte Parameter 'webciteID' benutzen.|1}}
| archive.today |archive.is |archive.ph |archive.fo |archive.li |archive.md |archive.vn =
{{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Im Parameter 'archiv-url' wurde URL von archive.today erkannt, bitte Parameter 'archive-today' benutzen.|1}}
}}{{#if:
| {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}
| {{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Wert des Parameter 'archiv-datum' ist ungültig oder hat ein ungültiges Format.|1}}
| }}
| {{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Pflichtparameter 'archiv-datum' wurde nicht angegeben.|1}}
}}
| {{#if:
| {{#if: || }}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Der Parameter 'archiv-datum' ist nur in Verbindung mit 'archiv-url' angebbar.|1}}
}}
}}{{#if:{{#invoke:URLutil|isHostPathResource|http://camino-pilgergruppe-rheinmain.de/PhilippvonZellGalerie.htm}}
|| {{#if: || }}
}}{{#if: Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos
| {{#if: {{#invoke:WLink|isBracketedLink|Bildergalerie zu St. Philipp von Zell, mit vergrößerbaren Fotos}}
| {{#if: || }}
}}
| {{#if: || }}
}}{{#switch:
|addlarchives|addlpages= {{#if: || }}{{#if: 1 |}}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: enWP-Wert im Parameter 'format'.|1}}
}}{{#ifeq: {{#invoke:Str|find|http://camino-pilgergruppe-rheinmain.de/PhilippvonZellGalerie.htm%7Carchiv}} |-1
|| {{#ifeq: {{#invoke:Str|find|{{#invoke:Str|cropleft|http://camino-pilgergruppe-rheinmain.de/PhilippvonZellGalerie.htm%7C4}}%7Chttp}} |-1
|| {{#switch: {{#invoke:Webarchiv|getdomain|http://camino-pilgergruppe-rheinmain.de/PhilippvonZellGalerie.htm }}
| abendblatt.de | daserste.ndr.de | inarchive.com | webcitation.org =
| #default = {{#if: || }}{{#if: 1 |}}{{#invoke:TemplUtl|failure| Fehler bei Vorlage:Webarchiv: Archiv-URL im Parameter 'url' anstatt URL der Originalquelle. Entferne den vor der Original-URL stehenden Mementobestandteil und setze den Archivierungszeitstempel in den Parameter 'wayback', 'webciteID', 'archive.today' oder 'archive-is' ein, sofern nicht bereits befüllt.|1}}
}}
}}
}}
- Verzeichnisse der von Stephan Alexander Würdtwein in Band 1 (Heidelberg 1772) und in Band 6 der subsidia diplomatica (Heidelberg 1775) und in Band 9 (Index in Band 14) der nova subsidia diplomatica (Heidelberg 1787) gedruckten Urkunden des Stifts St. Philipp in Zell. Band 1 enthält Urkunden des Stifts aus den Jahren 1230–1457, Band 6 aus den Jahren 1179–1495 und Band 9 aus den Jahren 1246–1518.
Einzelnachweise
<references />
{{#ifeq: p | p | | {{#if: 1012119580170834582 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 1012119580 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 1012119580 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 170834582 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 170834582 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
{{#if: Philipp von Zell | {{#if: | {{#if: katholischer Priester, Heiliger im Bistum Speyer und Patron für Kindersegen | {{#if: 7. Jahrhundert oder 8. Jahrhundert | {{#if: England | {{#if: 8. Jahrhundert | {{#if: Zell (Zellertal) || Personendaten | |
|---|---|
| NAME | Philipp von Zell
}} |
| ALTERNATIVNAMEN |
}} |
| KURZBESCHREIBUNG | katholischer Priester, Heiliger im Bistum Speyer und Patron für Kindersegen
}} |
| GEBURTSDATUM | 7. Jahrhundert oder 8. Jahrhundert
}} |
| GEBURTSORT | England
}} |
| STERBEDATUM | 8. Jahrhundert
}} |
| STERBEORT | Zell (Zellertal)
}} |
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:BBKL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv/Archiv-URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Webarchiv/Linktext fehlt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Heiliger (8. Jahrhundert)
- Christlicher Geistlicher (8. Jahrhundert)
- Person (Donnersbergkreis)
- Person (Bistum Speyer)
- Geboren im 7. oder 8. Jahrhundert
- Gestorben im 8. Jahrhundert
- Mann