Zum Inhalt springen

Sixtus Riessinger

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Druckermarke.riessinger.jpg
Jüngere Fassung der Druckermarke von Sixtus Riessinger, aus dem ersten Band der Decisiones Rotae Romanae, gedruckt vermutlich 1483 in Rom

Sixtus Riessinger oder Rüssinger (* vermutlich in Sulz am Neckar; † 1506 oder später in Straßburg) war Geistlicher und Inkunabeldrucker in Rom und in Neapel, wo er 1471 den Buchdruck einführte. Seinen Lebensabend verbrachte er in Straßburg.

Leben und Werk

Sixtus Riessinger schrieb sich am 1. April 1462 zum Studium in Freiburg ein. Den Baccalaureus erwarb er 1464/1465, doch gab er als Herkunftsort nun nicht mehr Sulz, sondern Straßburg an.<ref>Hermann Mayer: Die Matrikel der Universität Freiburg i. Br. – von 1460–1656. 1. Band. Einleitung und Text. Herder, Freiburg im Breisgau 1907, S. 18 Nr. 39 {{#if:diematrikelderu00breigoog

    |[https://archive.org/{{#switch:
    |DL=download
    |DS=stream
    |#default=details}}/{{#if:trim|diematrikelderu00breigoog}}{{#if:  | /{{{Fragment}}} | {{#if:  | /page/{{{Blatt}}}/mode/{{#if:{{#if:|{{#invoke:TemplUtl|faculty|{{{doppelseitig}}}}}}}|2|1}}up{{#if:|/search/%7B%7B%7BHervorhebung%7D%7D%7D}} | {{#ifeq: {{#if:  | {{{Ausgabe}}} | ST}}@{{#if:  | {{{Typ}}} | T}} | ST@T | /mode/1up }} }} }} {{#if:|{{#if:trim|{{{2}}}}}|{{#if:| {{#if:|{{{Fundstelle}}}|Textarchiv – Internet Archive}} | archive.org}}}}]{{#if:| ({{#if: 
           | {{#switch: {{{FORMAT}}}
               |PDF=PDF
               |DJVU=DjVu
               |MP3=MP3
               |MP4=MP4
               |OGG=Ogg
               |#default={{{Format}}}}};  }}{{{KBytes}}} kB)}}{{#if: | im {{#switch:-
    |A=Audioarchiv – Internet Archive
    |B
    |I=Bildarchiv – Internet Archive
    |F
    |M=Videoarchiv – Internet Archive
    |S=Softwarearchiv – Internet Archive
    |T=Textarchiv – Internet Archive
    |-=
    |#default=Unbekannter Parameterwert Typ={{{Typ}}}  }} |{{#if:| – Internet Archive| }} }} }}{{#invoke:TemplatePar|match
    |1=1=/[^#%s]+/
    |2=2=*
    |3=Typ=/[TABIFMS%-]?/
    |4=Fragment=/[^#%s]*/
    |5=Blatt=/[^#%s]*/
    |6=Hervorhebung=*
    |7=Ausgabe=/[DSds]?[TSLto]?%l*/
    |8=Fundstelle=/%d*/
    |9=doppelseitig=/%a*/
    |10=Format=/%u*/
    |11=KBytes=/%d*/
    |format=
    |template=Vorlage:archive.org
    |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:archive.org
    |errNS=0
  }}.</ref> Vielleicht hatte er in der Zwischenzeit bei Heinrich Eggestein in Straßburg das Druckerhandwerk erlernt.<ref>Peter Amelung: Das Registrum bei Eggestein und anderen oberrheinischen Frühdruckern. In: Gutenberg-Jahrbuch 60, 1985, S. 115–124, hier S. 123–124.</ref> Ab Anfang Februar 1465 war er vermutlich schon in Rom, wo er sich um Pfründen in und bei Straßburg bemühte und auch den für ihn als Priestersohn nötigen Dispens vom Makel der unehelichen Geburt erhielt.<ref>Arnold Esch: Deutsche Frühdrucker in Rom in den Registern Papst Pauls II. In: Gutenberg-Jahrbuch. Band 68, 1993, S. 44–52, hier S. 49–50; Arnold Esch: Deutsche Frühdrucker in Rom in den Registern Papst Sixtus’ IV. In: Mario Ascheri, Gaetano Colli (Hrsg.): Manoscritti, editoria e biblioteche dal medioeva all’età contemporanea. Studi offerti a Domenico Maffei per il suo ottantesimo compleanno. Band I. Roma nel Rinascimento, Rom 2006, ISBN 88-85913-46-6, S. 281–302, hier S. 286–287.</ref>

Die ersten Drucke Riessingers tragen weder Ort noch Datum. In zweien mit seinen Typen gedruckten Büchern, so auch im vermutlich zuerst gedruckten, einer Ausgabe der Briefe des Hieronymus (GW12420) von etwa 1467, fehlt auch der Name des Druckers. Der Bischof von Trient Johannes Hinderbach notierte aber in sein Exemplar der Hieronymusbriefe, dass dieses Buch in Rom gedruckt worden sei. Eine Bulle Pauls II. vom 19. April 1470 über das Jubeljahr war vermutlich das späteste römische Druckwerk Riessingers vor seinem Umzug nach Neapel.<ref>Piero Scapecchi: Abbozzo per la redazione di una sequenza cronologica delle tipografie e delle edizioni romane degli Han e di Riessinger negli anni tra 1466 e 1470. In: roma nel rinascimento. (1997), S. 318–326, hier S. 318–320 und 322.</ref>

Kontakt nach Rom hielt Riessinger auch weiterhin. Gemeinsam mit Adam Rot und einigen anderen Druckern erhielt er 1472 eine Pfründenanwartschaft unter Vorzugsdatum, nämlich besonders früh im Pontifikat Sixtus’ IV. In den folgenden Jahren bemühte sich Riessinger seinen Pfründenbesitz in und um Straßburg abzurunden, doch nach der Amtsenthebung Adam Rots von einer Pfarrpfründe in der Diözese Metz, versuchte Riessinger auch diese Pfründe zu erhalten.<ref>Arnold Esch: Deutsche Frühdrucker in Rom in den Registern Papst Pauls II. In: Gutenberg-Jahrbuch. Band 68, 1993, S. 44–52, hier S. 46 und 49–50; Arnold Esch: Ein Sonderfall deutscher Präsenz in Rom: Die erste Generation deutscher Frühdrucker nach vatikanischen Quellen. In: Knut Schulz (Hrsg.): Handwerk in Europa. Vom Spätmittelalter bis zur Frühen Neuzeit. Oldenbourg, München 1999, ISBN 3-486-56395-5 (Schriften des Historischen Kollegs. Kolloquien 41), S. 27–32, hier S. 30–31 doi:10.1524/9783486594423.27; Arnold Esch: Deutsche Frühdrucker in Rom in den Registern Papst Sixtus’ IV. In: Mario Ascheri, Gaetano Colli (Hrsg.): Manoscritti, editoria e biblioteche dal medioeva all’età contemporanea. Band I. Rom 2006, S. 281–302, hier S. 386–387.</ref> Seit etwa 1471 druckte Sixtus Riessinger dann in Neapel. Ein Schwerpunkt seiner Arbeit hier war der Druck juristischer und anderer für das Studium an den Universitäten im Lande beziehungsweise für die Verwaltung des Königreichs Ferdinands I. nützlicher Werke. Ab 1474 arbeitete Riessinger zusammen mit Francesco Del Tuppo, welcher ab etwa 1478, nach Riessingers Rückkehr nach Rom, die Offizin in Neapel übernahm.<ref>{{#if: Paola Farenga|Paola Farenga: }}francesco-del-tuppo_(Dizionario-Biografico)/|francesco-del-tuppo_(Dizionario-Biografico)/|*Pflichtangabe ID fehlt* }} {{#if: Del Tuppo, Francesco| Del Tuppo, Francesco | {{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}. In: {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}||{{ #if: 38|{{#switch: 38 |1=Alberto M. Ghisalberti |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30=Alberto M. Ghisalberti |31=Massimiliano Pavan |32 |33 |34 |35 |36 |37 |38 |39 |40=Massimiliano Pavan |41=Fiorella Bartoccini |42 |43 |44 |45=Fiorella Bartoccini |46=Fiorella Bartoccini |47 |48 |49 |50 |51=Fiorella Bartoccini |52=Mario Caravale |53 |54 |55 |56 |57 |58 |59 |60 |61 |62 |63 |64 |65 |66 |67 |68 |69 |70 |71 |72 |73 |74 |75=Mario Caravale |76=Raffaele Romanelli |77 |78 |79 |80 |81 |82 |83 |84 |85 |86 |87 |88 |89 |90 |91 |92 |93 |94 |95 |96 |97 |98 |99 |100=Raffaele Romanelli |#default = *Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben!* }} (Hrsg.): }} }} Dizionario Biografico degli Italiani (DBI){{#if:38|. Band 38{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}|.|: {{#switch: 38 |1=Aaron–Albertucci |2=Albicante–Ammannati |3=Ammirato–Arcoleo |4=Arconati–Bacaredda |5=Bacca–Baratta |6=Baratteri–Bartolozzi |7=Bartolucci–Bellotto |8=Bellucci–Beregan |9=Berengario–Biagini |10=Biagio–Boccaccio |11=Boccadibue–Bonetti |12=Bonfadini–Borrello |13=Borremans–Brancazolo |14=Branchi–Buffetti |15=Buffoli–Caccianemici |16=Caccianiga–Caluso |17=Calvart–Canefri |18=Canella–Cappello |19=Cappi–Cardona |20=Carducci–Carusi |21=Caruso–Castelnuovo |22=Castelvetro–Cavallotti |23=Cavallucci–Cerretesi |24=Cerreto–Chini |25=Chinzer–Cirni |26=Cironi–Collegno |27=Collenuccio–Confortini |28=Conforto–Cordero |29=Cordier–Corvo |30=Cosattini–Crispolto |31=Cristaldi–Dalla Nave |32=Dall’Anconata–Da Ronco |33=D’Asaro–De Foresta |34=Primo supplemento A–C |35=Indice A–C |36=DeFornari–Della Fonte |37=Della Fratta–Della Volpaia |38=Della Volpe–Denza |39=Deodato–DiFalco |40=DiFausto–Donadoni |41=Donaggio–Dugnani |42=Dugoni–Enza |43=Enzo–Fabrizi |44=Fabron–Farina |45=Farinacci–Fedrigo |46=Feducci–Ferrerio |47=Ferrero–Filonardi |48=Filoni–Forghieri |49=Forino–Francesco da Serino |50=Francesco I Sforza–Gabbi |51=Gabbiani–Gamba |52=Gambacorta–Gelasio II |53=Gelati–Ghisalberti |54=Ghiselli–Gimma |55=Ginammi–Giovanni da Crema |56=Giovanni di Crescenzio–Giulietti |57=Giulini–Gonzaga |58=Gonzales–Graziani |59=Graziano–Grossi Gondi |60=Grosso–Guglielmo da Forlì |61=Guglielmo Gonzaga–Jacobini |62=Iacobiti–Labriola |63=Labroca–Laterza |64=Latilla–Levi Montalcini |65=Levis–Lorenzetti |66=Lorenzetto–Macchetti |67=Macchi–Malaspina |68=Malatacca–Mangelli |69=Mangiabotti–Marconi |70=Marcora–Marsilio |71=Marsilli–Massimino da Salerno |72=Massimino–Mechetti |73=Meda–Messadaglia |74=Messi–Miraglia |75=Miranda–Montano |76=Montauti–Morlaiter |77=Morlini–Natolini |78=Natta–Nurra |79=Nursio–Ottolini Visconti |80=Ottone I–Pansa |81=Pansini–Pazienza |82=Pazzi–Pia |83=Piacentini–Pio V |84=Pio VI–Ponzo |85=Ponzone–Quercia |86=Querenghi–Rensi |87=Renzi–Robortello |88=Robusti–Roverella |89=Rovereto–Salvemini |90=Salvestrini–Saviozzo da Siena |91=Savoia–Semeria |92=Semino–Sisto IV |93=Sisto V–Stammati |94=Stampa–Tarantelli |95=Taranto–Togni |96=Toja–Trivelli |97=Trivulzio–Valeri |98=Valeriani–Verra |99=Verrazzano–Vittorio Amedeo |100=Vittorio Emanuele 1.–Zurlo |#default= *Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben!* }}. {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}| |Istituto della Enciclopedia Italiana, }}}} Rom {{#switch: 38 | 1=1960 | 2=1960 | 3=1961 | 4=1962 | 5=1963 | 6=1964 | 7=1965 | 8=1966 | 9=1967 | 10=1968 | 11=1969 | 12=1970 | 13=1971 | 14=1972 | 15=1972 | 16=1973 | 17=1974 | 18=1975 | 19=1976 | 20=1977 | 21=1978 | 22=1979 | 23=1979 | 24=1980 | 25=1981 | 26=1982 | 27=1982 | 28=1983 | 29=1983 | 30=1984 | 31=1985 | 32=1986 | 33=1987 | 34=1988 | 35=1989 | 36=1988 | 37=1989 | 38=1990 | 39=1991 | 40=1991 | 41=1992 | 42=1993 | 43=1993 | 44=1994 | 45=1995 | 46=1996 | 47=1997 | 48=1997 | 49=1997 | 50=1998 | 51=1998 | 52=1999 | 53=1999 | 54=2000 | 55=2000 | 56=2001 | 57=2001 | 58=2002 | 59=2002 | 60=2003 | 61=2003 | 62=2004 | 63=2004 | 64=2005 | 65=2005 | 66=2006 | 67=2006 | 68=2007 | 69=2007 | 70=2007 | 71=2008 | 72=2009 | 73=2009 | 74=2010 | 75=2011 | 76=2012 | 77=2012 | 78=2013 | 79=2013 | 80=2014 | 81=2014 | 82=2015 | 83=2015 | 84=2015 | 85=2016 | 86=2016 | 87=2016 | 88=2017 | 89=2017 | 90=2017 | 91=2018 | 92=2018 | 93=2018 | 94=2019 | 95=2019 | 96=2019 | 97=2020 | 98=2020 | 99=2020 | 100=2020 | #default = *Bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben!* }}{{#if:317|, S. 317}}{{#if:321|{{#ifeq: 317|321||–321 }} }} }}{{#if: |, {{{Kommentar}}}}}.</ref> Mit einem Deutschen namens Georg, ob Georg Lauer oder Georg Herolt ist in der Forschung umstritten, gründete Riessinger in Rom eine Gesellschaft, um Bücher zu drucken. Der letzte von Riessinger fertiggestellte Druck war der erste Band einer dreibändigen Ausgabe der Decisiones rotae Romanae (GW8205).

Am 13. September 1483 erwarb Riessinger das Straßburger Bürgerrecht. Jakob Wimpfeling berichtete in seinem 1502 entstandenen und 1505 im Druck erschienenen Werk Epitome rerum Germanicarum, dass Riessinger geachtet als Geistlicher in Straßburg lebe.<ref>Jakob Wimpfeling: Epithoma Germanorum. Johann Prüss, Straßburg 1505, Blatt 39 recto.</ref> Sixtus Riessinger machte 1506 sein Testament, er besaß zu diesem Zeitpunkt mehrere Pfründen in Straßburg, Colmar und Umgebung. Er wünschte neben seinem Onkel Petrus Rüssinger († 1482) in der Kirche Alt St. Peter, an der dieser Onkel Kanoniker gewesen war, in Straßburg beigesetzt zu werden.<ref>Francis Rapp: Les clercs souabes dans le diocèse de Strasbourg à la veille de la Réforme. In: Kaspar Elm, Eberhard Gönner, Eugen Hillenbrand (Hrsg.): Landesgeschichte und Geistesgeschichte. Festschrift für Otto Herding zum 65. Geburtstag. Kohlhammer, Stuttgart 1977, ISBN 3-17-004362-5 (Veröffentlichungen der Kommission für Geschichtliche Landeskunde in Baden-Württemberg. Reihe B, Forschungen, Band 92), S. 265–278, hier S. 276–277; Francis Rapp: Klerus und Illegitimität in der Diözese Straßburg (1449–1523). In: Ludwig Schmugge (Hrsg.): Illegitimität im Spätmittelalter. Oldenbourg, München 1994, ISBN 3-486-56069-7 (Schriften des Historischen Kollegs. Kolloquien 29), S. 227–237, hier S. 235 doi:10.1524/9783486594294.227.</ref>

Literatur

   | {{#if: 610
       |
       | Vorlage:NDB – bitte Seitenzahl(en) angeben
     }}{{#if: 137759800
         | {{#if: {{#invoke:URIutil|isDNBvalid|137759800}}
             | {{#if: 
                 | Vorlage:NDB – Wenn GND dann kein SFZ angeben
               }}
             | Vorlage:NDB – GND unzulässig
           }}
         | {{#if: 
             | {{#if: 
                 | {{#ifeq: 2403741 | 4526413
                     |
                     | Vorlage:NDB7= ist obsolet, jetzt SFZ=
                   }}
               }}
             | {{#ifeq:  | 1
                 | 
                 | 
               }}
           }}
     }}{{#if: 
         | {{#ifeq: 2403741 | 11376103
             |
             | Vorlage:NDBWerktitel= war ein Irrtum, jetzt Werkliste=
           }}
       }}

}}{{#if:

   | {{#if: 
       |
       | 
     }}

}}

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Riessinger, Sixtus|Riessinger, Sixtus|Sixtus Riessinger }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 28 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 28 | 1={{ #expr: 589 + 16 }} | 2={{ #expr: 589 + 2 }} | 3={{ #expr: 589 + 2 }} | 4={{ #expr: 589 + 2 }} | 5={{ #expr: 589 + 2 }} | 6={{ #expr: 589 + 2 }} | 7={{ #expr: 589 + 2 }} | 8={{ #expr: 589 + 2 }} | 9={{#switch: 589 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 589 < 449 | {{ #expr: 589 + 2 }} | {{ #expr: 589 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 589 + 2 }} | 11={{ #expr: 589 + 2 }} | 12={{ #expr: 589 + 2 }} | 13={{ #expr: 589 + 2 }} | 14={{ #expr: 589 + 2 }} | 15={{ #expr: 589 + 2 }} | 16={{ #expr: 589 + 2 }} | 17={{ #expr: 589 + 2 }} | 18={{ #expr: 589 + 2 }} | 19={{ #expr: 589 + 2 }} | 20={{ #expr: 589 + 2 }} | 21={{ #expr: 589 + 2 }} | 22={{ #expr: 589 + 2 }} | 23={{ #expr: 589 + 2 }} | 24={{ #expr: 589 + 2 }} | 25={{ #expr: 589 + 2 }} | 26={{ #expr: 589 + 2 }} | 27={{ #expr: 589 + 2 }} | 28={{ #expr: 589 + 2 }} | 29={{ #expr: 589 + 2 }} | 30={{ #expr: 589 + 2 }} | 31={{ #expr: 589 + 2 }} | 32={{ #expr: 589 + 2 }} | 33={{ #expr: 589 + 2 }} | 34={{ #expr: 589 + 2 }} | 35={{ #expr: 589 + 2 }} | 36={{ #expr: 589 + 2 }} | 37={{ #expr: 589 + 2 }} | 38={{ #expr: 589 + 2 }} | 39={{ #expr: 589 + 2 }} | 40={{ #expr: 589 + 2 }} | 41={{ #expr: 589 + 2 }} | 42={{ #expr: 589 + 2 }} | 43={{ #expr: 589 + 2 }} | 44={{ #expr: 589 + 2 }} | 45={{ #expr: 589 + 6 }} | 46={{ #expr: 589 + 2 }} | 47={{ #expr: 589 + 2 }} | 48={{ #expr: 589 + 2 }} | 49={{ #expr: 589 + 2 }} | 50={{ #expr: 589 + 2 }} | 51={{ #expr: 589 + 2 }} | 52={{ #expr: 589 + 2 }} | 53={{ #expr: 589 + 2 }} | 54={{ #expr: 589 + 2 }} | 55={{ #expr: 589 + 3 }} | 56=589 | #default = 589 }} {{ #if:Riessinger, Sixtus|Riessinger, Sixtus|Sixtus Riessinger }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 28, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 28 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 589{{ #if:591 | {{ #ifexpr: {{#switch: 28 | 1={{ #expr: 589 + 16 }} | 2={{ #expr: 589 + 2 }} | 3={{ #expr: 589 + 2 }} | 4={{ #expr: 589 + 2 }} | 5={{ #expr: 589 + 2 }} | 6={{ #expr: 589 + 2 }} | 7={{ #expr: 589 + 2 }} | 8={{ #expr: 589 + 2 }} | 9={{#switch: 589 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 589 < 449 | {{ #expr: 589 + 2 }} | {{ #expr: 589 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 589 + 2 }} | 11={{ #expr: 589 + 2 }} | 12={{ #expr: 589 + 2 }} | 13={{ #expr: 589 + 2 }} | 14={{ #expr: 589 + 2 }} | 15={{ #expr: 589 + 2 }} | 16={{ #expr: 589 + 2 }} | 17={{ #expr: 589 + 2 }} | 18={{ #expr: 589 + 2 }} | 19={{ #expr: 589 + 2 }} | 20={{ #expr: 589 + 2 }} | 21={{ #expr: 589 + 2 }} | 22={{ #expr: 589 + 2 }} | 23={{ #expr: 589 + 2 }} | 24={{ #expr: 589 + 2 }} | 25={{ #expr: 589 + 2 }} | 26={{ #expr: 589 + 2 }} | 27={{ #expr: 589 + 2 }} | 28={{ #expr: 589 + 2 }} | 29={{ #expr: 589 + 2 }} | 30={{ #expr: 589 + 2 }} | 31={{ #expr: 589 + 2 }} | 32={{ #expr: 589 + 2 }} | 33={{ #expr: 589 + 2 }} | 34={{ #expr: 589 + 2 }} | 35={{ #expr: 589 + 2 }} | 36={{ #expr: 589 + 2 }} | 37={{ #expr: 589 + 2 }} | 38={{ #expr: 589 + 2 }} | 39={{ #expr: 589 + 2 }} | 40={{ #expr: 589 + 2 }} | 41={{ #expr: 589 + 2 }} | 42={{ #expr: 589 + 2 }} | 43={{ #expr: 589 + 2 }} | 44={{ #expr: 589 + 2 }} | 45={{ #expr: 589 + 6 }} | 46={{ #expr: 589 + 2 }} | 47={{ #expr: 589 + 2 }} | 48={{ #expr: 589 + 2 }} | 49={{ #expr: 589 + 2 }} | 50={{ #expr: 589 + 2 }} | 51={{ #expr: 589 + 2 }} | 52={{ #expr: 589 + 2 }} | 53={{ #expr: 589 + 2 }} | 54={{ #expr: 589 + 2 }} | 55={{ #expr: 589 + 3 }} | 56=589 | #default = 589 }} != {{#switch: 28 | 1={{ #expr: 591 + 16 }} | 2={{ #expr: 591 + 2 }} | 3={{ #expr: 591 + 2 }} | 4={{ #expr: 591 + 2 }} | 5={{ #expr: 591 + 2 }} | 6={{ #expr: 591 + 2 }} | 7={{ #expr: 591 + 2 }} | 8={{ #expr: 591 + 2 }} | 9={{#switch: 591 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 591 < 449 | {{ #expr: 591 + 2 }} | {{ #expr: 591 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 591 + 2 }} | 11={{ #expr: 591 + 2 }} | 12={{ #expr: 591 + 2 }} | 13={{ #expr: 591 + 2 }} | 14={{ #expr: 591 + 2 }} | 15={{ #expr: 591 + 2 }} | 16={{ #expr: 591 + 2 }} | 17={{ #expr: 591 + 2 }} | 18={{ #expr: 591 + 2 }} | 19={{ #expr: 591 + 2 }} | 20={{ #expr: 591 + 2 }} | 21={{ #expr: 591 + 2 }} | 22={{ #expr: 591 + 2 }} | 23={{ #expr: 591 + 2 }} | 24={{ #expr: 591 + 2 }} | 25={{ #expr: 591 + 2 }} | 26={{ #expr: 591 + 2 }} | 27={{ #expr: 591 + 2 }} | 28={{ #expr: 591 + 2 }} | 29={{ #expr: 591 + 2 }} | 30={{ #expr: 591 + 2 }} | 31={{ #expr: 591 + 2 }} | 32={{ #expr: 591 + 2 }} | 33={{ #expr: 591 + 2 }} | 34={{ #expr: 591 + 2 }} | 35={{ #expr: 591 + 2 }} | 36={{ #expr: 591 + 2 }} | 37={{ #expr: 591 + 2 }} | 38={{ #expr: 591 + 2 }} | 39={{ #expr: 591 + 2 }} | 40={{ #expr: 591 + 2 }} | 41={{ #expr: 591 + 2 }} | 42={{ #expr: 591 + 2 }} | 43={{ #expr: 591 + 2 }} | 44={{ #expr: 591 + 2 }} | 45={{ #expr: 591 + 6 }} | 46={{ #expr: 591 + 2 }} | 47={{ #expr: 591 + 2 }} | 48={{ #expr: 591 + 2 }} | 49={{ #expr: 591 + 2 }} | 50={{ #expr: 591 + 2 }} | 51={{ #expr: 591 + 2 }} | 52={{ #expr: 591 + 2 }} | 53={{ #expr: 591 + 2 }} | 54={{ #expr: 591 + 2 }} | 55={{ #expr: 591 + 3 }} | 56=591 | #default = 591 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 28 | 1={{ #expr: 591 + 16 }} | 2={{ #expr: 591 + 2 }} | 3={{ #expr: 591 + 2 }} | 4={{ #expr: 591 + 2 }} | 5={{ #expr: 591 + 2 }} | 6={{ #expr: 591 + 2 }} | 7={{ #expr: 591 + 2 }} | 8={{ #expr: 591 + 2 }} | 9={{#switch: 591 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 591 < 449 | {{ #expr: 591 + 2 }} | {{ #expr: 591 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 591 + 2 }} | 11={{ #expr: 591 + 2 }} | 12={{ #expr: 591 + 2 }} | 13={{ #expr: 591 + 2 }} | 14={{ #expr: 591 + 2 }} | 15={{ #expr: 591 + 2 }} | 16={{ #expr: 591 + 2 }} | 17={{ #expr: 591 + 2 }} | 18={{ #expr: 591 + 2 }} | 19={{ #expr: 591 + 2 }} | 20={{ #expr: 591 + 2 }} | 21={{ #expr: 591 + 2 }} | 22={{ #expr: 591 + 2 }} | 23={{ #expr: 591 + 2 }} | 24={{ #expr: 591 + 2 }} | 25={{ #expr: 591 + 2 }} | 26={{ #expr: 591 + 2 }} | 27={{ #expr: 591 + 2 }} | 28={{ #expr: 591 + 2 }} | 29={{ #expr: 591 + 2 }} | 30={{ #expr: 591 + 2 }} | 31={{ #expr: 591 + 2 }} | 32={{ #expr: 591 + 2 }} | 33={{ #expr: 591 + 2 }} | 34={{ #expr: 591 + 2 }} | 35={{ #expr: 591 + 2 }} | 36={{ #expr: 591 + 2 }} | 37={{ #expr: 591 + 2 }} | 38={{ #expr: 591 + 2 }} | 39={{ #expr: 591 + 2 }} | 40={{ #expr: 591 + 2 }} | 41={{ #expr: 591 + 2 }} | 42={{ #expr: 591 + 2 }} | 43={{ #expr: 591 + 2 }} | 44={{ #expr: 591 + 2 }} | 45={{ #expr: 591 + 6 }} | 46={{ #expr: 591 + 2 }} | 47={{ #expr: 591 + 2 }} | 48={{ #expr: 591 + 2 }} | 49={{ #expr: 591 + 2 }} | 50={{ #expr: 591 + 2 }} | 51={{ #expr: 591 + 2 }} | 52={{ #expr: 591 + 2 }} | 53={{ #expr: 591 + 2 }} | 54={{ #expr: 591 + 2 }} | 55={{ #expr: 591 + 3 }} | 56=591 | #default = 591 }} = {{ #expr: {{#switch: 28 | 1={{ #expr: 589 + 16 }} | 2={{ #expr: 589 + 2 }} | 3={{ #expr: 589 + 2 }} | 4={{ #expr: 589 + 2 }} | 5={{ #expr: 589 + 2 }} | 6={{ #expr: 589 + 2 }} | 7={{ #expr: 589 + 2 }} | 8={{ #expr: 589 + 2 }} | 9={{#switch: 589 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 589 < 449 | {{ #expr: 589 + 2 }} | {{ #expr: 589 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 589 + 2 }} | 11={{ #expr: 589 + 2 }} | 12={{ #expr: 589 + 2 }} | 13={{ #expr: 589 + 2 }} | 14={{ #expr: 589 + 2 }} | 15={{ #expr: 589 + 2 }} | 16={{ #expr: 589 + 2 }} | 17={{ #expr: 589 + 2 }} | 18={{ #expr: 589 + 2 }} | 19={{ #expr: 589 + 2 }} | 20={{ #expr: 589 + 2 }} | 21={{ #expr: 589 + 2 }} | 22={{ #expr: 589 + 2 }} | 23={{ #expr: 589 + 2 }} | 24={{ #expr: 589 + 2 }} | 25={{ #expr: 589 + 2 }} | 26={{ #expr: 589 + 2 }} | 27={{ #expr: 589 + 2 }} | 28={{ #expr: 589 + 2 }} | 29={{ #expr: 589 + 2 }} | 30={{ #expr: 589 + 2 }} | 31={{ #expr: 589 + 2 }} | 32={{ #expr: 589 + 2 }} | 33={{ #expr: 589 + 2 }} | 34={{ #expr: 589 + 2 }} | 35={{ #expr: 589 + 2 }} | 36={{ #expr: 589 + 2 }} | 37={{ #expr: 589 + 2 }} | 38={{ #expr: 589 + 2 }} | 39={{ #expr: 589 + 2 }} | 40={{ #expr: 589 + 2 }} | 41={{ #expr: 589 + 2 }} | 42={{ #expr: 589 + 2 }} | 43={{ #expr: 589 + 2 }} | 44={{ #expr: 589 + 2 }} | 45={{ #expr: 589 + 6 }} | 46={{ #expr: 589 + 2 }} | 47={{ #expr: 589 + 2 }} | 48={{ #expr: 589 + 2 }} | 49={{ #expr: 589 + 2 }} | 50={{ #expr: 589 + 2 }} | 51={{ #expr: 589 + 2 }} | 52={{ #expr: 589 + 2 }} | 53={{ #expr: 589 + 2 }} | 54={{ #expr: 589 + 2 }} | 55={{ #expr: 589 + 3 }} | 56=589 | #default = 589 }} + 1 }} | f|–591}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Riessinger, Sixtus||{{#ifeq:0|0|}}}}

  • Mariano Fava und Giovanni Bresciano: La stampa a Napoli nel XV secolo. Band 1. Notizie e documenti. Rudolf Haupt, Leipzig 1911 (Sammlung bibliothekswissenschaftlicher Arbeiten, 32. Heft), S. 10–27 {{#if:lastampanapoline00fava
    |[https://archive.org/{{#switch:
    |DL=download
    |DS=stream
    |#default=details}}/{{#if:trim|lastampanapoline00fava}}{{#if:  | /{{{Fragment}}} | {{#if:  | /page/{{{Blatt}}}/mode/{{#if:{{#if:|{{#invoke:TemplUtl|faculty|{{{doppelseitig}}}}}}}|2|1}}up{{#if:|/search/%7B%7B%7BHervorhebung%7D%7D%7D}} | {{#ifeq: {{#if:  | {{{Ausgabe}}} | ST}}@{{#if:  | {{{Typ}}} | T}} | ST@T | /mode/1up }} }} }} {{#if:|{{#if:trim|{{{2}}}}}|{{#if:| {{#if:|{{{Fundstelle}}}|Textarchiv – Internet Archive}} | archive.org}}}}]{{#if:| ({{#if: 
           | {{#switch: {{{FORMAT}}}
               |PDF=PDF
               |DJVU=DjVu
               |MP3=MP3
               |MP4=MP4
               |OGG=Ogg
               |#default={{{Format}}}}};  }}{{{KBytes}}} kB)}}{{#if: | im {{#switch:-
    |A=Audioarchiv – Internet Archive
    |B
    |I=Bildarchiv – Internet Archive
    |F
    |M=Videoarchiv – Internet Archive
    |S=Softwarearchiv – Internet Archive
    |T=Textarchiv – Internet Archive
    |-=
    |#default=Unbekannter Parameterwert Typ={{{Typ}}}  }} |{{#if:| – Internet Archive| }} }} }}{{#invoke:TemplatePar|match
    |1=1=/[^#%s]+/
    |2=2=*
    |3=Typ=/[TABIFMS%-]?/
    |4=Fragment=/[^#%s]*/
    |5=Blatt=/[^#%s]*/
    |6=Hervorhebung=*
    |7=Ausgabe=/[DSds]?[TSLto]?%l*/
    |8=Fundstelle=/%d*/
    |9=doppelseitig=/%a*/
    |10=Format=/%u*/
    |11=KBytes=/%d*/
    |format=
    |template=Vorlage:archive.org
    |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:archive.org
    |errNS=0
  }}.
  • Mariano Fava und Giovanni Bresciano: La stampa a Napoli nel XV secolo. Band 2. Bibliografia. Rudolf Haupt, Leipzig 1912 (Sammlung bibliothekswissenschaftlicher Arbeiten, 33. Heft), S. 1–36 {{#if:sammlungbiblioth33berluoft
    |[https://archive.org/{{#switch:
    |DL=download
    |DS=stream
    |#default=details}}/{{#if:trim|sammlungbiblioth33berluoft}}{{#if:  | /{{{Fragment}}} | {{#if:  | /page/{{{Blatt}}}/mode/{{#if:{{#if:|{{#invoke:TemplUtl|faculty|{{{doppelseitig}}}}}}}|2|1}}up{{#if:|/search/%7B%7B%7BHervorhebung%7D%7D%7D}} | {{#ifeq: {{#if:  | {{{Ausgabe}}} | ST}}@{{#if:  | {{{Typ}}} | T}} | ST@T | /mode/1up }} }} }} {{#if:|{{#if:trim|{{{2}}}}}|{{#if:| {{#if:|{{{Fundstelle}}}|Textarchiv – Internet Archive}} | archive.org}}}}]{{#if:| ({{#if: 
           | {{#switch: {{{FORMAT}}}
               |PDF=PDF
               |DJVU=DjVu
               |MP3=MP3
               |MP4=MP4
               |OGG=Ogg
               |#default={{{Format}}}}};  }}{{{KBytes}}} kB)}}{{#if: | im {{#switch:-
    |A=Audioarchiv – Internet Archive
    |B
    |I=Bildarchiv – Internet Archive
    |F
    |M=Videoarchiv – Internet Archive
    |S=Softwarearchiv – Internet Archive
    |T=Textarchiv – Internet Archive
    |-=
    |#default=Unbekannter Parameterwert Typ={{{Typ}}}  }} |{{#if:| – Internet Archive| }} }} }}{{#invoke:TemplatePar|match
    |1=1=/[^#%s]+/
    |2=2=*
    |3=Typ=/[TABIFMS%-]?/
    |4=Fragment=/[^#%s]*/
    |5=Blatt=/[^#%s]*/
    |6=Hervorhebung=*
    |7=Ausgabe=/[DSds]?[TSLto]?%l*/
    |8=Fundstelle=/%d*/
    |9=doppelseitig=/%a*/
    |10=Format=/%u*/
    |11=KBytes=/%d*/
    |format=
    |template=Vorlage:archive.org
    |cat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:archive.org
    |errNS=0
  }}.
  • Marco Santoro: La Stampa a Napoli nel Quattrocento. Neapel 1984 (Istituto Nazionale di Studi sul Rinascimento meridionale. Studi 1).
  • Piero Scapecchi: Abbozzo per la redazione di una sequenza cronologica delle tipografie e delle edizioni romane degli Han e di Riessinger negli anni tra 1466 e 1470. In: Roma nel rinascimento. (1997), S. 318–326.

Weblinks

| a = docs/Sixtus+Riessinger.htm Werke von Sixtus Riessinger] im Gesamtkatalog der Wiegendrucke | d = doPrint.asp?search=1&search=Suche+starten&pr=Sixtus+Riessinger Drucke von Sixtus Riessinger] im Gesamtkatalog der Wiegendrucke | w | #default = docs/Sixtus+Riessinger.htm Sixtus Riessinger] im Gesamtkatalog der Wiegendrucke (GW-Nummer Sixtus+Riessinger) }}

Anmerkungen

<references />

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 137759800n/82/14351581901569 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 137759800 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 137759800 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/82/143515 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: n/82/143515 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 81901569 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 81901569 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Riessinger, Sixtus | {{#if: Rüssinger, Sixtus | {{#if: Inkunabeldrucker | {{#if: vor 1450 | {{#if: Sulz am Neckar | {{#if: nach 1506 | {{#if: Straßburg |

Vorlage:Wikidata-Registrierung