Zum Inhalt springen

Stephan Praetorius

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie
Datei:Stephan Praetorius 001.jpg
Stephan Praetorius, Kupferstich

Stephan Praetorius dt. auch Schulte (* 3. Mai 1536 in Salzwedel; † 5. Mai 1603 ebenda) war ein deutscher evangelischer Theologe und Erbauungsschriftsteller.

Leben

Praetorius besuchte die Schule des Abdias Prätorius in seiner Vaterstadt, danach in Magdeburg. Im März 1558 bezog er die Universität Rostock,<ref>Immatrikulation von Stephan Praetorius im Rostocker Matrikelportal</ref> wo er sich vor allem David Chyträus anschloss. Um sich den Unterhalt zu verdienen, lehrte er an einer Schule. Im Oktober 1563 wurde er zum Bakkalaureus und Magister promoviert.<ref>Promotion zum Bakkalar und Magister von Stephan Prätorius im Rostocker Matrikelportal</ref> 1565 verließ er Rostock. Von Johann Agricola Eisleben wurde er in Berlin zum Prediger in Salzwedel ordiniert, wo er zuerst als Diaconus an der Augustinerkirche, von 1569 bis zu seinem Tode als Pfarrer an der Katharinenkirche wirkte. Berufungen nach Uelzen und Wismar lehnte er ab.

Praetorius errichtete eine Lateinschule, für die er einige Lehrbücher veröffentlichte. Besondere Aufmerksamkeit erregten jedoch seine seelsorgerlichen Traktate und Erbauungsschriften. Gottfried Arnold zählt ihrer insgesamt 80 auf. Johann Arndt gab 1622 eine thematisch geordnete Sammlung heraus, Martin Statius 1625 eine Auswahl sowie 1636 unter dem Titel „Geistliche Schatzkammer der Gläubigen“ eine umfassende Sammlung, die bis ins 19. Jahrhundert vielfach nachgedruckt wurde, aber auch immer wieder Angriffe lutherisch-orthodoxer Theologen (z. B. Abraham Calov, Konrad Tiburtius Rango) auf sich zog. Die schwedische Übersetzung hatte große Bedeutung für den Pietismus in Schweden. Von der dänischen Übersetzung erschien noch 2008 eine Neuauflage.<ref>De troendes åndelige skatkammer. Luthersk Missionsforenings Bibelskoles Elevforening, Hillerød 2008</ref>

Obwohl Praetorius an der lutherischen Rechtgläubigkeit festhalten wollte, legte er größten Wert auf die persönliche Heiligung im Leben. Daraus ergab sich der Vorwurf des Perfektionismus (Prätorianismus). Praetorius gehörte auch zu den wenigen evangelischen Theologen seines Jahrhunderts, die die Kirche ermahnten, der weltweiten Verkündigung des Evangeliums nachzukommen.<ref>Werner Raupp (Hrsg.), Mission in Quellentexten, 1990 (w.o., Quellen), S. 47–48.</ref>

Wirkungsgeschichte

Seine Schriften, besonders in der Sammlung des Statius, inspirierten zahlreiche mystische Spiritualisten im 17. Jahrhundert (z. B. Augustin Fuhrmann, Friedrich Breckling) sowie den württembergischen Pietismus (Christian Gottlob Pregizer).

Quellen

Stephan Prätorius: Seefahrer Trost (1579), Das Lämmlein Gottes (1581). – Auszüge in: Werner Raupp (Hrsg.): Mission in Quellentexten. Geschichte der Deutschen Evangelischen Mission von der Reformation bis zur Weltmissionskonferenz Edinburgh 1910, Erlangen/Bad Liebenzell 1990 (ISBN 3-87214-238-0 / 3-88002-424-3), S. 47–48 (einschl. Einleitung u. Lit.).

Literatur

| 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }} | 0 | {{ #if:Praetorius, Stephan|Praetorius, Stephan|Stephan Praetorius }} | [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/bsb000{{#switch: 26 | 1=08359 | 2=08360 | 3=08361 | 4=08362 | 5=08363 | 6=08364 | 7=08365 | 8=08366 | 9=08367 | 10=08368 | 11=08369 | 12=08370 | 13=08371 | 14=08372 | 15=08373 | 16=08374 | 17=08375 | 18=08376 | 19=08377 | 20=08378 | 21=08379 | 22=08380 | 23=08381 | 24=08382 | 25=08383 | 26=08384 | 27=08385 | 28=08386 | 29=08387 | 30=08388 | 31=08389 | 32=08390 | 33=08391 | 34=08392 | 35=08393 | 36=08394 | 37=08395 | 38=08396 | 39=08397 | 40=08398 | 41=08399 | 42=08400 | 43=08401 | 44=08402 | 45=08403 | 46=08404 | 47=08405 | 48=08406 | 49=08407 | 50=08408 | 51=08409 | 52=08410 | 53=08411 | 54=08412 | 55=08413 | 56=00000 | #default = 0 }}/images/index.html?seite={{#switch: 26 | 1={{ #expr: 534 + 16 }} | 2={{ #expr: 534 + 2 }} | 3={{ #expr: 534 + 2 }} | 4={{ #expr: 534 + 2 }} | 5={{ #expr: 534 + 2 }} | 6={{ #expr: 534 + 2 }} | 7={{ #expr: 534 + 2 }} | 8={{ #expr: 534 + 2 }} | 9={{#switch: 534 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 534 < 449 | {{ #expr: 534 + 2 }} | {{ #expr: 534 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 534 + 2 }} | 11={{ #expr: 534 + 2 }} | 12={{ #expr: 534 + 2 }} | 13={{ #expr: 534 + 2 }} | 14={{ #expr: 534 + 2 }} | 15={{ #expr: 534 + 2 }} | 16={{ #expr: 534 + 2 }} | 17={{ #expr: 534 + 2 }} | 18={{ #expr: 534 + 2 }} | 19={{ #expr: 534 + 2 }} | 20={{ #expr: 534 + 2 }} | 21={{ #expr: 534 + 2 }} | 22={{ #expr: 534 + 2 }} | 23={{ #expr: 534 + 2 }} | 24={{ #expr: 534 + 2 }} | 25={{ #expr: 534 + 2 }} | 26={{ #expr: 534 + 2 }} | 27={{ #expr: 534 + 2 }} | 28={{ #expr: 534 + 2 }} | 29={{ #expr: 534 + 2 }} | 30={{ #expr: 534 + 2 }} | 31={{ #expr: 534 + 2 }} | 32={{ #expr: 534 + 2 }} | 33={{ #expr: 534 + 2 }} | 34={{ #expr: 534 + 2 }} | 35={{ #expr: 534 + 2 }} | 36={{ #expr: 534 + 2 }} | 37={{ #expr: 534 + 2 }} | 38={{ #expr: 534 + 2 }} | 39={{ #expr: 534 + 2 }} | 40={{ #expr: 534 + 2 }} | 41={{ #expr: 534 + 2 }} | 42={{ #expr: 534 + 2 }} | 43={{ #expr: 534 + 2 }} | 44={{ #expr: 534 + 2 }} | 45={{ #expr: 534 + 6 }} | 46={{ #expr: 534 + 2 }} | 47={{ #expr: 534 + 2 }} | 48={{ #expr: 534 + 2 }} | 49={{ #expr: 534 + 2 }} | 50={{ #expr: 534 + 2 }} | 51={{ #expr: 534 + 2 }} | 52={{ #expr: 534 + 2 }} | 53={{ #expr: 534 + 2 }} | 54={{ #expr: 534 + 2 }} | 55={{ #expr: 534 + 3 }} | 56=534 | #default = 534 }} {{ #if:Praetorius, Stephan|Praetorius, Stephan|Stephan Praetorius }}] }} }}{{#ifeq:Vorlage:Str rightc|.||.}} In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 26, Duncker & Humblot, Leipzig {{#switch: 26 | 1=1875 | 2=1875 | 3=1876 | 4=1876 | 5=1877 | 6=1877 | 7=1877 | 8=1878 | 9=1879 | 10=1879 | 11=1880 | 12=1880 | 13=1881 | 14=1881 | 15=1882 | 16=1882 | 17=1883 | 18=1883 | 19=1884 | 20=1884 | 21=1885 | 22=1885 | 23=1886 | 24=1887 | 25=1887 | 26=1888 | 27=1888 | 28=1889 | 29=1889 | 30=1890 | 31=1890 | 32=1891 | 33=1891 | 34=1892 | 35=1893 | 36=1893 | 37=1894 | 38=1894 | 39=1895 | 40=1896 | 41=1896 | 42=1897 | 43=1898 | 44=1898 | 45=1900 | 46=1902 | 47=1903 | 48=1904 | 49=1904 | 50=1905 | 51=1906 | 52=1906 | 53=1907 | 54=1908 | 55=1910 | 56=1912 | #default = Vorlage:ADB – bitte Band und Seitenzahlen korrekt angeben{{#ifeq:0|0|}} }}, S. 534{{ #if:535 | {{ #ifexpr: {{#switch: 26 | 1={{ #expr: 534 + 16 }} | 2={{ #expr: 534 + 2 }} | 3={{ #expr: 534 + 2 }} | 4={{ #expr: 534 + 2 }} | 5={{ #expr: 534 + 2 }} | 6={{ #expr: 534 + 2 }} | 7={{ #expr: 534 + 2 }} | 8={{ #expr: 534 + 2 }} | 9={{#switch: 534 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 534 < 449 | {{ #expr: 534 + 2 }} | {{ #expr: 534 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 534 + 2 }} | 11={{ #expr: 534 + 2 }} | 12={{ #expr: 534 + 2 }} | 13={{ #expr: 534 + 2 }} | 14={{ #expr: 534 + 2 }} | 15={{ #expr: 534 + 2 }} | 16={{ #expr: 534 + 2 }} | 17={{ #expr: 534 + 2 }} | 18={{ #expr: 534 + 2 }} | 19={{ #expr: 534 + 2 }} | 20={{ #expr: 534 + 2 }} | 21={{ #expr: 534 + 2 }} | 22={{ #expr: 534 + 2 }} | 23={{ #expr: 534 + 2 }} | 24={{ #expr: 534 + 2 }} | 25={{ #expr: 534 + 2 }} | 26={{ #expr: 534 + 2 }} | 27={{ #expr: 534 + 2 }} | 28={{ #expr: 534 + 2 }} | 29={{ #expr: 534 + 2 }} | 30={{ #expr: 534 + 2 }} | 31={{ #expr: 534 + 2 }} | 32={{ #expr: 534 + 2 }} | 33={{ #expr: 534 + 2 }} | 34={{ #expr: 534 + 2 }} | 35={{ #expr: 534 + 2 }} | 36={{ #expr: 534 + 2 }} | 37={{ #expr: 534 + 2 }} | 38={{ #expr: 534 + 2 }} | 39={{ #expr: 534 + 2 }} | 40={{ #expr: 534 + 2 }} | 41={{ #expr: 534 + 2 }} | 42={{ #expr: 534 + 2 }} | 43={{ #expr: 534 + 2 }} | 44={{ #expr: 534 + 2 }} | 45={{ #expr: 534 + 6 }} | 46={{ #expr: 534 + 2 }} | 47={{ #expr: 534 + 2 }} | 48={{ #expr: 534 + 2 }} | 49={{ #expr: 534 + 2 }} | 50={{ #expr: 534 + 2 }} | 51={{ #expr: 534 + 2 }} | 52={{ #expr: 534 + 2 }} | 53={{ #expr: 534 + 2 }} | 54={{ #expr: 534 + 2 }} | 55={{ #expr: 534 + 3 }} | 56=534 | #default = 534 }} != {{#switch: 26 | 1={{ #expr: 535 + 16 }} | 2={{ #expr: 535 + 2 }} | 3={{ #expr: 535 + 2 }} | 4={{ #expr: 535 + 2 }} | 5={{ #expr: 535 + 2 }} | 6={{ #expr: 535 + 2 }} | 7={{ #expr: 535 + 2 }} | 8={{ #expr: 535 + 2 }} | 9={{#switch: 535 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 535 < 449 | {{ #expr: 535 + 2 }} | {{ #expr: 535 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 535 + 2 }} | 11={{ #expr: 535 + 2 }} | 12={{ #expr: 535 + 2 }} | 13={{ #expr: 535 + 2 }} | 14={{ #expr: 535 + 2 }} | 15={{ #expr: 535 + 2 }} | 16={{ #expr: 535 + 2 }} | 17={{ #expr: 535 + 2 }} | 18={{ #expr: 535 + 2 }} | 19={{ #expr: 535 + 2 }} | 20={{ #expr: 535 + 2 }} | 21={{ #expr: 535 + 2 }} | 22={{ #expr: 535 + 2 }} | 23={{ #expr: 535 + 2 }} | 24={{ #expr: 535 + 2 }} | 25={{ #expr: 535 + 2 }} | 26={{ #expr: 535 + 2 }} | 27={{ #expr: 535 + 2 }} | 28={{ #expr: 535 + 2 }} | 29={{ #expr: 535 + 2 }} | 30={{ #expr: 535 + 2 }} | 31={{ #expr: 535 + 2 }} | 32={{ #expr: 535 + 2 }} | 33={{ #expr: 535 + 2 }} | 34={{ #expr: 535 + 2 }} | 35={{ #expr: 535 + 2 }} | 36={{ #expr: 535 + 2 }} | 37={{ #expr: 535 + 2 }} | 38={{ #expr: 535 + 2 }} | 39={{ #expr: 535 + 2 }} | 40={{ #expr: 535 + 2 }} | 41={{ #expr: 535 + 2 }} | 42={{ #expr: 535 + 2 }} | 43={{ #expr: 535 + 2 }} | 44={{ #expr: 535 + 2 }} | 45={{ #expr: 535 + 6 }} | 46={{ #expr: 535 + 2 }} | 47={{ #expr: 535 + 2 }} | 48={{ #expr: 535 + 2 }} | 49={{ #expr: 535 + 2 }} | 50={{ #expr: 535 + 2 }} | 51={{ #expr: 535 + 2 }} | 52={{ #expr: 535 + 2 }} | 53={{ #expr: 535 + 2 }} | 54={{ #expr: 535 + 2 }} | 55={{ #expr: 535 + 3 }} | 56=535 | #default = 535 }} |{{ #ifexpr: {{#switch: 26 | 1={{ #expr: 535 + 16 }} | 2={{ #expr: 535 + 2 }} | 3={{ #expr: 535 + 2 }} | 4={{ #expr: 535 + 2 }} | 5={{ #expr: 535 + 2 }} | 6={{ #expr: 535 + 2 }} | 7={{ #expr: 535 + 2 }} | 8={{ #expr: 535 + 2 }} | 9={{#switch: 535 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 535 < 449 | {{ #expr: 535 + 2 }} | {{ #expr: 535 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 535 + 2 }} | 11={{ #expr: 535 + 2 }} | 12={{ #expr: 535 + 2 }} | 13={{ #expr: 535 + 2 }} | 14={{ #expr: 535 + 2 }} | 15={{ #expr: 535 + 2 }} | 16={{ #expr: 535 + 2 }} | 17={{ #expr: 535 + 2 }} | 18={{ #expr: 535 + 2 }} | 19={{ #expr: 535 + 2 }} | 20={{ #expr: 535 + 2 }} | 21={{ #expr: 535 + 2 }} | 22={{ #expr: 535 + 2 }} | 23={{ #expr: 535 + 2 }} | 24={{ #expr: 535 + 2 }} | 25={{ #expr: 535 + 2 }} | 26={{ #expr: 535 + 2 }} | 27={{ #expr: 535 + 2 }} | 28={{ #expr: 535 + 2 }} | 29={{ #expr: 535 + 2 }} | 30={{ #expr: 535 + 2 }} | 31={{ #expr: 535 + 2 }} | 32={{ #expr: 535 + 2 }} | 33={{ #expr: 535 + 2 }} | 34={{ #expr: 535 + 2 }} | 35={{ #expr: 535 + 2 }} | 36={{ #expr: 535 + 2 }} | 37={{ #expr: 535 + 2 }} | 38={{ #expr: 535 + 2 }} | 39={{ #expr: 535 + 2 }} | 40={{ #expr: 535 + 2 }} | 41={{ #expr: 535 + 2 }} | 42={{ #expr: 535 + 2 }} | 43={{ #expr: 535 + 2 }} | 44={{ #expr: 535 + 2 }} | 45={{ #expr: 535 + 6 }} | 46={{ #expr: 535 + 2 }} | 47={{ #expr: 535 + 2 }} | 48={{ #expr: 535 + 2 }} | 49={{ #expr: 535 + 2 }} | 50={{ #expr: 535 + 2 }} | 51={{ #expr: 535 + 2 }} | 52={{ #expr: 535 + 2 }} | 53={{ #expr: 535 + 2 }} | 54={{ #expr: 535 + 2 }} | 55={{ #expr: 535 + 3 }} | 56=535 | #default = 535 }} = {{ #expr: {{#switch: 26 | 1={{ #expr: 534 + 16 }} | 2={{ #expr: 534 + 2 }} | 3={{ #expr: 534 + 2 }} | 4={{ #expr: 534 + 2 }} | 5={{ #expr: 534 + 2 }} | 6={{ #expr: 534 + 2 }} | 7={{ #expr: 534 + 2 }} | 8={{ #expr: 534 + 2 }} | 9={{#switch: 534 | 448a=451 | 448b=452 | 448c=453 | 448d=454 | 448e=455 | 448f=456 | 448g=457 | 448h=458 | 448i=459 | 448k=460 | 448l=461 | 448m=462 | 448n=463 | 448o=464 | 448p=465 | 448q=466 | 448r=467 | 448s=468 | 448t=469 | 448u=470 | #default = {{ #ifexpr: 534 < 449 | {{ #expr: 534 + 2 }} | {{ #expr: 534 + 22 }} }} }} | 10={{ #expr: 534 + 2 }} | 11={{ #expr: 534 + 2 }} | 12={{ #expr: 534 + 2 }} | 13={{ #expr: 534 + 2 }} | 14={{ #expr: 534 + 2 }} | 15={{ #expr: 534 + 2 }} | 16={{ #expr: 534 + 2 }} | 17={{ #expr: 534 + 2 }} | 18={{ #expr: 534 + 2 }} | 19={{ #expr: 534 + 2 }} | 20={{ #expr: 534 + 2 }} | 21={{ #expr: 534 + 2 }} | 22={{ #expr: 534 + 2 }} | 23={{ #expr: 534 + 2 }} | 24={{ #expr: 534 + 2 }} | 25={{ #expr: 534 + 2 }} | 26={{ #expr: 534 + 2 }} | 27={{ #expr: 534 + 2 }} | 28={{ #expr: 534 + 2 }} | 29={{ #expr: 534 + 2 }} | 30={{ #expr: 534 + 2 }} | 31={{ #expr: 534 + 2 }} | 32={{ #expr: 534 + 2 }} | 33={{ #expr: 534 + 2 }} | 34={{ #expr: 534 + 2 }} | 35={{ #expr: 534 + 2 }} | 36={{ #expr: 534 + 2 }} | 37={{ #expr: 534 + 2 }} | 38={{ #expr: 534 + 2 }} | 39={{ #expr: 534 + 2 }} | 40={{ #expr: 534 + 2 }} | 41={{ #expr: 534 + 2 }} | 42={{ #expr: 534 + 2 }} | 43={{ #expr: 534 + 2 }} | 44={{ #expr: 534 + 2 }} | 45={{ #expr: 534 + 6 }} | 46={{ #expr: 534 + 2 }} | 47={{ #expr: 534 + 2 }} | 48={{ #expr: 534 + 2 }} | 49={{ #expr: 534 + 2 }} | 50={{ #expr: 534 + 2 }} | 51={{ #expr: 534 + 2 }} | 52={{ #expr: 534 + 2 }} | 53={{ #expr: 534 + 2 }} | 54={{ #expr: 534 + 2 }} | 55={{ #expr: 534 + 3 }} | 56=534 | #default = 534 }} + 1 }} | f|–535}}|}} |}}{{#if: | ({{{7}}})}}.{{ #if:ADB:Praetorius, Stephan||{{#ifeq:0|0|}}}}

|1=Hamm 1975. 2., unveränderte Auflage. Hamm 1990, ISBN 3-88309-013-1 |2=Hamm 1990, ISBN 3-88309-032-8 |3=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-035-2 |4=Herzberg 1992, ISBN 3-88309-038-7 |5=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-043-3 |6=Herzberg 1993, ISBN 3-88309-044-1 |7=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-048-4 |8=Herzberg 1994, ISBN 3-88309-053-0 |9=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-058-1 |10=Herzberg 1995, ISBN 3-88309-062-X |11=Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6 |12=Herzberg 1997, ISBN 3-88309-068-9 |13=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-072-7 |14=Herzberg 1998, ISBN 3-88309-073-5 |15=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-077-8 |16=Herzberg 1999, ISBN 3-88309-079-4 |17=Herzberg 2000, ISBN 3-88309-080-8 |18=Herzberg 2001, ISBN 3-88309-086-7 |19=Nordhausen 2001, ISBN 3-88309-089-1 |20=Nordhausen 2002, ISBN 3-88309-091-3 |21=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-110-3 |22=Nordhausen 2003, ISBN 3-88309-133-2 |23=Nordhausen 2004, ISBN 3-88309-155-3 |24=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-247-9 |25=Nordhausen 2005, ISBN 3-88309-332-7 |26=Nordhausen 2006, ISBN 3-88309-354-8 |27=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-393-2 |28=Nordhausen 2007, ISBN 978-3-88309-413-7 |29=Nordhausen 2008, ISBN 978-3-88309-452-6 |30=Nordhausen 2009, ISBN 978-3-88309-478-6 |31=Nordhausen 2010, ISBN 978-3-88309-544-8 |32=Nordhausen 2011, ISBN 978-3-88309-615-5 |33=Nordhausen 2012, ISBN 978-3-88309-690-2 |34=Nordhausen 2013, ISBN 978-3-88309-766-4 |35=Nordhausen 2014, ISBN 978-3-88309-882-1 |36=Nordhausen 2015, ISBN 978-3-88309-920-0 |37=Nordhausen 2016, ISBN 978-3-95948-142-7 |38=Nordhausen 2017, ISBN 978-3-95948-259-2 |39=Nordhausen 2018, ISBN 978-3-95948-350-6 |40=Nordhausen 2019, ISBN 978-3-95948-426-8 |41=Nordhausen 2020, ISBN 978-3-95948-474-9 |42=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-505-0 |43=Nordhausen 2021, ISBN 978-3-95948-536-4 |44=Nordhausen 2022, ISBN 978-3-95948-556-2 |45=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-584-5 |46=Nordhausen 2023, ISBN 978-3-95948-590-6 |47=Nordhausen 2024, ISBN 978-3-689-11006-2 |48=Nordhausen 2025, ISBN 978-3-689-11017-8 }}{{#if:|, Sp. }}{{#if:911-912|, Sp. {{#iferror:{{#expr:911-912}}|911-912|{{#expr:1*911-912*0}}–{{#expr:-(0*911-912*1)}}}}}}}}{{#if:|}}{{#if:https://web.archive.org/web/20070629050948/http://www.bautz.de/bbkl/p/praetorius_s.shtml%7C}}.{{#if: 9 | |{{#ifeq:||}}}}

  • Pieter Boon: Stephan Prätorius: Seefarer Trost u. Krancken Trost. Textausgabe und Beobachtungen zum Sprachgebrauch. Rodopi, Amsterdam 1976
  • Eckhard Düker: Freudenchristentum. Der Erbauungsschriftsteller Stephan Praetorius. Göttingen 2003

Einzelnachweise

<references />

Weblinks

}}

{{#ifeq: p | p | | {{#if: 118596128no200209942956618192 | |

}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118596128 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 118596128 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no2002099429 | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: no2002099429 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 56618192 | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: p | p | {{#if: 56618192 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung

{{#if: Praetorius, Stephan | {{#if: Schulte, Stephan | {{#if: evangelischer Theologe | {{#if: 3. Mai 1536 | {{#if: Salzwedel | {{#if: 5. Mai 1603 | {{#if: Salzwedel |

Vorlage:Wikidata-Registrierung