Zum Inhalt springen

Terzan 5

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

<templatestyles src="Infobox Kugelsternhaufen/styles.css" />{{#if:{{#invoke:Expr|TemplateBooland}}|<{{#ifeq:|/|span|div id="coordinates"}} class="coordinates" {{#ifexpr: {{#if:17/48/04.85|1|0}} and {{#if:-/24/46/44.6|1|0}} and {{#if:{{#if:Terzan 5|Terzan 5|Terzan 5}}|1|0}}

    |>[https://geohack.toolforge.org/skyhack.php?ra={{#expr:+{{#ifeq:/17/48/04.85

|{{#titleparts:/17/48/04.85|1|{{#expr:1+1}}}} | |{{#titleparts:/17/48/04.85|1|{{#expr:1+1}}}} }}+{{#ifeq:/17/48/04.85 |{{#titleparts:/17/48/04.85|1|{{#expr:1+2}}}} | |{{#titleparts:/17/48/04.85|1|{{#expr:1+2}}}} }}/60+{{#ifeq:/17/48/04.85/00 |{{#titleparts:/17/48/04.85/00|1|{{#expr:1+3}}}} | |{{#titleparts:/17/48/04.85/00|1|{{#expr:1+3}}}} }}/3600}}&de={{#ifeq:{{#ifeq:/-/24/46/44.6 |{{#titleparts:/-/24/46/44.6|1|{{#expr:1+1}}}} | |{{#titleparts:/-/24/46/44.6|1|{{#expr:1+1}}}} }} | -

        |{{#expr:-1*({{#ifeq:/-/24/46/44.6

|{{#titleparts:/-/24/46/44.6|1|{{#expr:1+2}}}} | |{{#titleparts:/-/24/46/44.6|1|{{#expr:1+2}}}} }}+{{#ifeq:/-/24/46/44.6 |{{#titleparts:/-/24/46/44.6|1|{{#expr:1+3}}}} | |{{#titleparts:/-/24/46/44.6|1|{{#expr:1+3}}}} }}/60+{{#ifeq:/-/24/46/44.6/00 |{{#titleparts:/-/24/46/44.6/00|1|{{#expr:1+4}}}} | |{{#titleparts:/-/24/46/44.6/00|1|{{#expr:1+4}}}} }}/3600)}}|{{#expr: +{{#ifeq:/-/24/46/44.6 |{{#titleparts:/-/24/46/44.6|1|{{#expr:1+2}}}} | |{{#titleparts:/-/24/46/44.6|1|{{#expr:1+2}}}} }}+{{#ifeq:/-/24/46/44.6 |{{#titleparts:/-/24/46/44.6|1|{{#expr:1+3}}}} | |{{#titleparts:/-/24/46/44.6|1|{{#expr:1+3}}}} }}/60+{{#ifeq:/-/24/46/44.6/00 |{{#titleparts:/-/24/46/44.6/00|1|{{#expr:1+4}}}} | |{{#titleparts:/-/24/46/44.6/00|1|{{#expr:1+4}}}}

}}/3600 }}}}&size={{#expr:{{#if:{{#if:1|1|1.0}}|{{#if:1|1|1.0}}|0.1}}/60}}&name=%7B%7B%23if%3ATerzan+5%7CTerzan+5%7CTerzan+5%7D%7D{{#if:|&object=%5B%5B%3AVorlage%3AStr%20replace%5D%5D}}{{#if: |&viz1=%5B%5B%3AVorlage%3AStr%20replace%5D%5D}}{{#if: |&viz2=%5B%5B%3AVorlage%3AStr%20replace%5D%5D}}{{#if: |&viz3=%5B%5B%3AVorlage%3AStr%20replace%5D%5D}}{{#if: |&viz4=%5B%5B%3AVorlage%3AStr%20replace%5D%5D}}{{#if: |&viz5=%5B%5B%3AVorlage%3AStr%20replace%5D%5D}}&_globe:= Datenbanklinks zu {{#if:{{#if:Terzan 5|Terzan 5|Terzan 5}}|{{#if:Terzan 5|Terzan 5|Terzan 5}}|Terzan 5}}]|style="background:#FFC;">{{CoordinateSkyNO{{#if:|x}}}}}}</{{#ifeq:|/|span|div}}>|{{#if:||

Koordinaten fehlen oder unvollständig!

Vorlage:Infobox Kugelsternhaufen/Wartung/Koordinaten}}}}

Kugelsternhaufen
{{#if:Daten von Terzan 5|Daten von Terzan 5|Terzan 5}}
{{#ifexist:Media:Commotion in a Crowded Cluster.jpg|
Datei:Commotion in a Crowded Cluster.jpg
Aufnahme des Hubble-Weltraumteleskops
|Commotion in a Crowded Cluster.jpg}}
Aufnahme des Hubble-Weltraumteleskops
Vorlage:AladinLite
Sternbild {{#switch:sgr and = Andromeda ant = Luftpumpe aps = Paradiesvogel aql = Adler aqr = Wassermann ara = Altar ari = Widder aur = Fuhrmann boo = Bärenhüter cae = Grabstichel cam = Giraffe cap = Steinbock car = Kiel des Schiffs cas = Kassiopeia cen = Zentaur cep = Kepheus cet = Walfisch cha = Chamäleon cir = Zirkel cma = Großer Hund cmi = Kleiner Hund cnc = Krebs col = Taube com = Haar der Berenike cra = Südliche Krone crb = Nördliche Krone crt = Becher cru = Kreuz des Südens crv = Rabe cvn = Jagdhunde cyg = Schwan del = Delphin dor = Schwertfisch dra = Drache equ = Füllen eri = Eridanus for = Chemischer Ofen gem = Zwillinge gru = Kranich her = Herkules hor = Pendeluhr hya = Wasserschlange hyi = Kleine Wasserschlange ind = Indus lac = Eidechse leo = Löwe lep = Hase lib = Waage lmi = Kleiner Löwe lup = Wolf lyn = Luchs lyr = Leier men = Tafelberg mic = Mikroskop mon = Einhorn mus = Fliege nor = Winkelmaß oct = Oktant oph = Schlangenträger ori = Orion pav = Pfau peg = Pegasus per = Perseus phe = Phönix pic = Maler psa = Südlicher Fisch psc = Fische pup = Achterdeck des Schiffs pyx = Schiffskompass ret = Netz scl = Bildhauer sco = Skorpion sct = Schild ser = Schlange sex = Sextant sge = Pfeil sgr = Schütze tau = Stier tel = Teleskop tra = Südliches Dreieck tri = Dreieck tuc = Tukan uma = Großer Bär umi = Kleiner Bär vel = Segel des Schiffs vir = Jungfrau vol = Fliegender Fisch vul = Fuchs #default = Kürzel fehlt oder falsch!

}}

Position
ÄquinoktiumJ2000.0, Epoche: J2000.0
Rektaszension {{#if:17/48/04.85|Vorlage:RektaszensionEasy <ref name="ESO">The cluster Terzan 5 as a remnant of a primordial building block of the Galactic bulge, Veröffentlicht 11/2009, englisch (PDF; 1,8 MB)</ref>|}}
Deklination {{#if:-/24/46/44.6|Vorlage:DeklinationEasy <ref name="ESO">The cluster Terzan 5 as a remnant of a primordial building block of the Galactic bulge, Veröffentlicht 11/2009, englisch (PDF; 1,8 MB)</ref>|}}
Erscheinungsbild
Konzentrationsklasse
Helligkeit (visuell) +13,85 mag <ref name="SEDS" />
Helligkeit (B-Band) mag
Winkelausdehnung 9,8' <ref name="SEDS">Students for the Exploration and Development of Space</ref>
Winkelausdehnung {{#iferror: {{#if:{{#ifeq:/ 1|{{#expr:1+2}}}} 1|{{#expr:1+2}}}}

}} | Vorlage:FormatNumDef′ × Vorlage:FormatNumDef′ |Vorlage:FormatNumDef′ × Vorlage:FormatNumDef′}}   | {{{Winkelausdehnung}}} }}

Flächen­helligkeit  mag/arcmin²
Farbexzess
E(B-V) (Rötung)
Physikalische Daten
Zugehörigkeit Milchstraße
Integrierter Spektraltyp
Rotverschiebung -Vorlage:ZahlExp <ref name="ESO" />
Radialgeschwindigkeit {{#invoke:FormatNum|minus|(-85 ± 10)|1}} km/s <ref name="ESO" />
Entfernung {{#if:19.000 ± 1600|{{#if:{{#iferror:{{#ifexpr:{{#switch:R+ R+ = abs R- = -abs Z = trunc Z+ N = abs trunc round ({{{3}}}) }} | 1 }} }}|{{#invoke:Measure|Masz}}|19.000 ± 1600 Lj}}{{#if:5900 ± 500|{{#if:y|
(| (}}{{#if:{{#iferror:{{#ifexpr:{{#switch:R+
R+ = abs R- = -abs Z = trunc Z+ N = abs trunc round ({{{3}}}) }} | 1 }} }}|{{#invoke:Measure|Masz}}|5900 ± 500 pc}}{{#if:y|)|)}}}}|{{#if:{{#iferror:{{#ifexpr:{{#switch:R+ R+ = abs R- = -abs Z = trunc Z+ N = abs trunc round ({{{3}}}) }} | 1 }} }}|{{#invoke:Measure|Masz}}|5900 ± 500 pc}} }}{{#if:<ref name="ESO" />| <ref name="ESO" />|}}
Absolute Helligkeit mag
Masse M
Durchmesser Lj
Kernradius {{{Kernradius}}}
Gezeitenradius
Konzentration lg(rt/rc)
Alter 12 Mrd. / 6 Mrd. Jahre <ref name="ESO" />
Metallizität [Fe/H] -0,2 / +0,3
{{#if:|Geschichte|Geschichte}}
Entdeckung Agop Terzan
Entdeckungsdatum 1968 {{#if:1968|Vorlage:Infobox Astronomie/Entdeckungskategorie}}
Katalogbezeichnungen
{{#if:|  M {{{MES}}} •}}{{#if:|  NGC {{{NGC}}} •}}{{#if:|  IC {{{IC}}} •}}{{#if:1745-247|  C 1745-247 •}}{{#if:76.1|  GCl 76.1 •}}{{#if:520-27|  ESO 520-27 •}}{{#if:|  IRAS  •}}{{#if:|  Mel {{{Mel}}} •}}{{#if:|  Dun {{{Dun}}} •}}{{#if:|  GC {{{GC}}} •}}{{#if:|  }}

{{#if:||{{#if:{{#switch:

|and = Andromeda |ant = Luftpumpe |aps = Paradiesvogel |aql = Adler |aqr = Wassermann |ara = Altar |ari = Widder |aur = Fuhrmann |boo = Bärenhüter |cae = Grabstichel |cam = Giraffe |cap = Steinbock |car = Kiel des Schiffs |cas = Kassiopeia |cen = Zentaur |cep = Kepheus |cet = Walfisch |cha = Chamäleon |cir = Zirkel |cma = Großer Hund |cmi = Kleiner Hund |cnc = Krebs |col = Taube |com = Haar der Berenike |cra = Südliche Krone |crb = Nördliche Krone |crt = Becher |cru = Kreuz des Südens |crv = Rabe |cvn = Jagdhunde |cyg = Schwan |del = Delphin |dor = Schwertfisch |dra = Drache |equ = Füllen |eri = Eridanus |for = Chemischer Ofen |gem = Zwillinge |gru = Kranich |her = Herkules |hor = Pendeluhr |hya = Wasserschlange |hyi = Kleine Wasserschlange |ind = Indus |lac = Eidechse |leo = Löwe |lep = Hase |lib = Waage |lmi = Kleiner Löwe |lup = Wolf |lyn = Luchs |lyr = Leier |men = Tafelberg |mic = Mikroskop |mon = Einhorn |mus = Fliege |nor = Winkelmaß |oct = Oktant |oph = Schlangenträger |ori = Orion |pav = Pfau |peg = Pegasus |per = Perseus |phe = Phönix |pic = Maler |psa = Südlicher Fisch |psc = Fische |pup = Achterdeck des Schiffs |pyx = Schiffskompass |ret = Netz |scl = Bildhauer |sco = Skorpion |sct = Schild |ser = Schlange |sex = Sextant |sge = Pfeil |sgr = Schütze |tau = Stier |tel = Teleskop |tra = Südliches Dreieck |tri = Dreieck |tuc = Tukan |uma = Großer Bär |umi = Kleiner Bär |vel = Segel des Schiffs |vir = Jungfrau |vol = Fliegender Fisch |vul = Fuchs |#default = Kürzel fehlt oder falsch! }}|{{#switch:sgr |and = [[Kategorie:Andromeda (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |ant = [[Kategorie:Luftpumpe (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |aps = [[Kategorie:Paradiesvogel (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |aql = [[Kategorie:Adler (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |aqr = [[Kategorie:Wassermann (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |ara = [[Kategorie:Altar (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |ari = [[Kategorie:Widder (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |aur = [[Kategorie:Fuhrmann (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |boo = [[Kategorie:Bärenhüter{{#if:||{{{2}}}}}]] |cae = [[Kategorie:Grabstichel (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |cam = [[Kategorie:Giraffe (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |cap = [[Kategorie:Steinbock (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |car = [[Kategorie:Kiel des Schiffs{{#if:||{{{2}}}}}]] |cas = [[Kategorie:Kassiopeia (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |cen = [[Kategorie:Zentaur (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |cep = [[Kategorie:Kepheus (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |cet = [[Kategorie:Walfisch (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |cha = [[Kategorie:Chamäleon (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |cir = [[Kategorie:Zirkel (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |cma = [[Kategorie:Großer Hund{{#if:||{{{2}}}}}]] |cmi = [[Kategorie:Kleiner Hund{{#if:||{{{2}}}}}]] |cnc = [[Kategorie:Krebs (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |col = [[Kategorie:Taube (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |com = [[Kategorie:Haar der Berenike{{#if:||{{{2}}}}}]] |cra = [[Kategorie:Südliche Krone{{#if:||{{{2}}}}}]] |crb = [[Kategorie:Nördliche Krone{{#if:||{{{2}}}}}]] |crt = [[Kategorie:Becher (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |cru = [[Kategorie:Kreuz des Südens{{#if:||{{{2}}}}}]] |crv = [[Kategorie:Rabe (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |cvn = [[Kategorie:Jagdhunde (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |cyg = [[Kategorie:Schwan (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |del = [[Kategorie:Delphin (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |dor = [[Kategorie:Schwertfisch (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |dra = [[Kategorie:Drache (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |equ = [[Kategorie:Füllen (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |eri = [[Kategorie:Eridanus (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |for = [[Kategorie:Chemischer Ofen{{#if:||{{{2}}}}}]] |gem = [[Kategorie:Zwillinge (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |gru = [[Kategorie:Kranich (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |her = [[Kategorie:Herkules (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |hor = [[Kategorie:Pendeluhr (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |hya = [[Kategorie:Wasserschlange (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |hyi = [[Kategorie:Kleine Wasserschlange{{#if:||{{{2}}}}}]] |ind = [[Kategorie:Indianer (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |lac = [[Kategorie:Eidechse (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |leo = [[Kategorie:Löwe (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |lep = [[Kategorie:Hase (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |lib = [[Kategorie:Waage (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |lmi = [[Kategorie:Kleiner Löwe{{#if:||{{{2}}}}}]] |lup = [[Kategorie:Wolf (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |lyn = [[Kategorie:Luchs (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |lyr = [[Kategorie:Leier (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |men = [[Kategorie:Tafelberg (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |mic = [[Kategorie:Mikroskop (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |mon = [[Kategorie:Einhorn (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |mus = [[Kategorie:Fliege (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |nor = [[Kategorie:Winkelmaß (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |oct = [[Kategorie:Oktant (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |oph = [[Kategorie:Schlangenträger{{#if:||{{{2}}}}}]] |ori = [[Kategorie:Orion (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |pav = [[Kategorie:Pfau (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |peg = [[Kategorie:Pegasus (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |per = [[Kategorie:Perseus (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |phe = [[Kategorie:Phönix (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |pic = [[Kategorie:Maler (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |psa = [[Kategorie:Südlicher Fisch{{#if:||{{{2}}}}}]] |psc = [[Kategorie:Fische (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |pup = [[Kategorie:Achterdeck des Schiffs{{#if:||{{{2}}}}}]] |pyx = [[Kategorie:Schiffskompass (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |ret = [[Kategorie:Netz (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |scl = [[Kategorie:Bildhauer (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |sco = [[Kategorie:Skorpion (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |sct = [[Kategorie:Schild (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |ser = [[Kategorie:Schlange (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |sex = [[Kategorie:Sextant (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |sge = [[Kategorie:Pfeil (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |sgr = [[Kategorie:Schütze (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |tau = [[Kategorie:Stier (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |tel = [[Kategorie:Teleskop (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |tra = [[Kategorie:Südliches Dreieck{{#if:||{{{2}}}}}]] |tri = [[Kategorie:Dreieck (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |tuc = [[Kategorie:Tukan (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |uma = [[Kategorie:Großer Bär{{#if:||{{{2}}}}}]] |umi = [[Kategorie:Kleiner Bär{{#if:||{{{2}}}}}]] |vel = [[Kategorie:Segel des Schiffs{{#if:||{{{2}}}}}]] |vir = [[Kategorie:Jungfrau (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |vol = [[Kategorie:Fliegender Fisch (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |vul = [[Kategorie:Fuchs (Sternbild){{#if:||{{{2}}}}}]] |nav = |#default = {{#if:||}} }}|}}{{#if:|Vorlage:Infobox Kugelsternhaufen/RektaszensionDeklination}}{{#if:|}}{{#if:|}}{{#if:520-27|}}}}

Terzan 5 ist ein Kugelsternhaufen im Sternbild Schütze, welcher ursprünglich als 10,3 kpc (ca. 33.600 Lj) von der Erde und 2,4 kpc vom galaktischen Zentrum entfernt angenommen wurde. Messungen von 1996, 2007 und 2009 legen jedoch eine geringere Distanz zu unserem Sonnensystem nahe. Aktuelle Schätzungen gehen von einer Entfernung von (5,9 ± 0,5) kpc ((19000 ± 1600) Lj) von der Erde aus, jedoch wird Terzan 5 damit noch immer dem Bulge unserer Galaxie zugerechnet.

Entdeckt wurde der Haufen 1968 von Agop Terzan auf Fotoplatten der Sternwarte Haute Provence in Südfrankreich, wobei Terzan später irrtümlicherweise denselben Haufen erneut „entdeckte“ und in der Originalpublikation von 1971 als Terzan 5 und 11 veröffentlichte.

Im Gegensatz zu den allermeisten Kugelsternhaufen, die nur aus einer Sternpopulation bestehen, entstand Terzan 5 in zwei Schüben. Eine Population entstand vor 12 Milliarden Jahren, eine jüngere vor 6 Milliarden Jahren. Ein vergleichbarer Aufbau war bislang nur von Omega Centauri bekannt.

Da Untersuchungen des VLT zeigten, dass Terzan 5 über eine größere Masse verfügt als ursprünglich angenommen, wird in Verbindung mit seiner komplexen Zusammensetzung davon ausgegangen, dass es sich um ein Überbleibsel einer im Anfangsstadium unserer Milchstraße eingefangenen Zwerggalaxie handelt.

In Terzan 5 wurden mindestens 20 Pulsare, darunter der bislang am schnellsten rotierende Millisekundenpulsar PSR J1748-2446ad entdeckt.<ref name="AAS">Hitting the Pulsar Jackpot in Terzan 5 with the GBT, Veröffentlicht 12/2004, {{#invoke:Vorlage:bibcode|f|errHide=1|errNS=0|errClasses=editoronly error|errCat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:bibcode}} (englisch)</ref>

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:|{{{1}}}|Terzan 5}}|uselang=de}} Commons: {{#if:|{{{2}}}|{{#if:|{{{1}}}|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if:

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left||9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

Einzelnachweise

<references />