Tibetanische Sprachen
Die tibetanischen Sprachen (kurz Tibetanisch) bilden eine Untereinheit der bodischen Sprachen, die zu den tibetobirmanischen Sprachen gehören, einem Primärzweig des Sinotibetischen. Die etwa 50 tibetanischen Sprachen werden von über 8 Millionen Menschen im Himalayagebiet, vor allem in Tibet, Nord-Indien, Nepal und Bhutan gesprochen. Die größte Einzelsprache ist das Zentral-Tibetische, das von etwa 6 Millionen Tibetern in den Städten Lhasa, Shigatse und Ngari gesprochen wird.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:|{{{autor}}}: }}{{#if:|{{#if:Tibetic languages|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Tibetic languages}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Tibetic languages}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Tibetic languages}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:About World Languages{{#if: 2018-11-22 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| )
| {{#if:{{#ifeq:en-US|de||{{#if:en-US|1}}}}| ;
| )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/}}%7C%7C}}}}{{#if:Tibetic languages|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Tibetic languages|lines=0}}||}}}}{{#if: About World Languages| In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=About World Languages}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: |,|{{#if: 2018-11-22 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|noerror=1}}
|{{#invoke:DateTime|format|{{{datum}}}|T._Monat JJJJ}}
|{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum={{{datum}}}|class=Zitationswartung}} }}{{#if: |,|{{#if: 2018-11-22 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: | S. {{{seiten}}}{{#if: |,|{{#if: 2018-11-22 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:1160560||(?)}}}}}}{{#if: 2018-11-22|;}}}}{{#if: 2018-11-22| {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2018-11-22 |ISO|noerror=1}} }}
|4=im Jahr
|7=im
|10=am
|#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2018-11-22|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2018-11-22|T._Monat JJJJ}}
| {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:en-US|de||{{#if:en-US|1}}}}|{{#if:About World Languages{{#if: 2018-11-22 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
| (
| {{#if: | | (}}
}}{{#ifeq:{{#if:en-US|en-US|de}}|de||
{{#invoke:Multilingual|format|en-US|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:en-US|en-US|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: {{#if: 2018-11-22 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}en-US|{{#if: |: {{
#if:
| „{{
#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| Vorlage:Str trim
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
}}“
| {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
| „Vorlage:Str trim“
| {{#invoke:Text|quote
|1={{#if:
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
| {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
|2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
|3=1}} }}
}}{{#if:
| (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if: | : }}{{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if:
| ({{#if: | , deutsch: „“ }})
| {{#if: | (deutsch: „“) }}
}}
}}{{#if: {{{zitat}}}
| {{#if:
| {{#if: {{{zitat}}}
| Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
| Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if: | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
| Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
| {{{ref}}} }}
}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:
|0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/ | {{#if: | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: deadurl |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/ }}|{{#switch: |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/ | {{#if: | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }} | (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.) }}{{#switch: |no|0|= |#default={{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |opt = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/}} || {{#if: || }} }} | {{#if: | {{#if: || }} | {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/ Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if: | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. ) {{#if: | {{#if: | | Vorlage:Toter Link/archivebot }} }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: |no|0|= |#default= {{#if: || }} }}{{#invoke:TemplatePar|check |all = inline= url= |opt = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked= |cat = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link |errNS = 0 |template = Vorlage:Toter Link |format = |preview = 1 }}{{#if: https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/ | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/}} || {{#if: || }} }} }}{{#if: | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}} || {{#if: || }} }} }}{{#switch: |checked|deadurl|= |#default= {{#if: || }} }}[https://www.mustgo.com/worldlanguages/tibetan/ }} }}}}}}}}}}{{#if:| {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}
}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref>
Zur Bezeichnung
Die Bezeichnung „tibetanische Sprachen“ wird hier in einer umfassenderen Bedeutung als die Bezeichnung „tibetische Sprachen“ verwendet. Letztere umfasst nur das klassische Tibetisch und seine modernen Varianten, aber nicht etwas entfernter verwandte Sprachen wie Dzongkha, Bumthangkha oder Lhokpu. In der deutschsprachigen Literatur gibt es dazu keine einheitliche Begriffsbildung. Statt „tibetanisch“ wird manchmal auch „bodisch“ verwendet, das aber in der Regel – so auch hier – für die umfassendere Einheit benutzt wird, die außer den tibetanischen noch die Tamang-Ghale-Sprachen, Tshangla, Takpa und Dhimal-Toto umfasst (siehe Bodische Sprachen). In der englischsprachigen Fachliteratur wird „Tibetan“ für „tibetisch“, „Bodish“ für „tibetanisch“ und „Bodic“ für „bodisch“ verwendet.
Tibetanisch innerhalb des Sinotibetischen
- Sinotibetisch
- Tibetobirmanisch
- Bodisch
- Tibetanisch
- Bodisch
- Tibetobirmanisch
Klassifikation und Sprecherzahlen
- Tibetanisch (Tibetisch i. w. S.)
- Tibetisch
- {{#invoke:Vorlage:Anker|f |errCat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Anker |errHide=1}}Alttibetisch †
- {{#invoke:Vorlage:Anker|f |errCat=Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Anker |errHide=1}}Klassisches Tibetisch †
- Nordost
- Amdo (800 Tsd.) Dialekte: Brogpa, Rongpa, Rtahu, Golog
- Ost
- Khams (1,5 Mio.) Dialekte: Ost, West, Süd, Nord; Hbrugcgu, Jone = Choni = Cone
- Zentral
- Tibetisch (Zentral-Tibetisch) (2 Mio.) Dialekte: Lhasa = Ü = dBus, Shigatse = Tsang, Ngari
- Nyarong (Atuentse)
- Sherpa (Solukhumbu Sherpa) (60 Tsd.)
- Helambu Sherpa (10 Tsd.)
- Lopa (Loba, 'Lo, Mustang) (25 Tsd.) Dialekte: Loke, Lome, Seke
- Dolpo (10 Tsd.)
- Halung (Wallung, Olangchung) (10 Tsd.)
- Lakha (8 Tsd.)
- Lhomi (Shingsaba) (6 Tsd.)
- Jirel (5 Tsd.)
- Mugu (4 Tsd.)
- Sonstige: Tichurong (1.500), Kyerong (1.000), Baragaunle (2.000), Nupri (Larkya Bhote) (3.000), Tsum (3.000), Khaccad Bhote, Langthang Bhote, Kagate (1.000), Limirong (Humla) (3.000), Karmarong (2.000), Jad (2.000), Brokkat (300)
- West-Innovativ
- Zangskari (Zanskari) (10 Tsd.)
- Changthang Ladakhi
- Spiti (Biti) (50 Tsd.)
- Lahuli Bhoti (5 Tsd.)
- Kinnauri Bhoti (Nyamskad) (6 Tsd.)
- Sonstige: Uttarakhand Bhoti, Gadhval Bhoti, Tholing Bhoti, Stod Bhoti
- West-Archaisch
- Süd-Tibetisch
- Dzongkha (Drukha, Bhutanesisch) (160 Tsd.) Dialekte: Wang-The, Ha, Pasakha; Laya, Lunana, Lingzhi, Adap
- Dränjoke (Sikkim Bhoti, Sikkimesisch, Dandzongka, Denjong, Denzong, Lachengpa) (30 Tsd.)
- Cho-ca-nga-ca-kha (20 Tsd.) Dialekte: Tsamangpai, Tsakalingpai, Kurmetpai
- Jumowa (Dromowa, Groma, Chumbi) (15 Tsd.)
- Ost-Tibetisch
- Lhokpu (Lhobikha) (2.500) Dialekte: Gongki, Sharmi
- Gongduk (2.000) (Zuordnung unsicher)
- Tibetisch
Literatur
Tibetisch
- Scott DeLancey: Classical Tibetan. In: Thurgood – LaPolla 2003
- Scott DeLancey: Lhasa Tibetan. In: Thurgood – LaPolla 2003
- Claus Oetke: On the Notion of Sentence in Classical Tibetan. In: Saxena 2004
- Isao Honda: Grammaticalisation of Deictic Motion Verbs in Seke. In: Saxena 2004
Tibetobirmanisch
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
- {{#invoke:Vorlage:Literatur|f}}
Weblinks
- Die Klassifikation der sinotibetischen Sprachen. (DOC; 116 kB) von Ernst Kausen, FH Gießen, 2007
Einzelnachweise
<references />
{{#ifeq: s | p | | {{#if: 4117212-7 | |
}} }}{{#ifeq:||{{#if: | [[Kategorie:Wikipedia:GND fehlt {{#invoke:Str|left|{{{GNDCheck}}}|7}}]] }}{{#if: | {{#if: | | }} }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#if: | {{#ifeq: 0 | 2 | | }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: 4117212-7 | | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: 4117212-7 | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P227}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P244}} | | }} }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: | | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }}{{#ifeq: s | p | {{#if: | {{#if: {{#invoke:Wikidata|pageId}} | {{#if: {{#statements:P214}} | | }} }} }} }}Vorlage:Wikidata-Registrierung
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:URL
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Linktext
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Parameter:Datum
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:"
- Wikipedia:Weblink offline fix-attempted
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
- Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link/URL fehlt
- Wikipedia:GND fehlt
- Wikipedia:Normdaten-TYP falsch oder fehlend
- Wikipedia:GND in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:GND in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:LCCN in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia fehlt, in Wikidata vorhanden
- Wikipedia:VIAF in Wikipedia vorhanden, fehlt jedoch in Wikidata
- Tibetische Sprachen