Zum Inhalt springen

Protos

aus Wikipedia, der freien Enzyklopädie

Vorlage:Hinweisbaustein

{{#if: Protos Automobile GmbH | Protos Automobile GmbH | {{#invoke:WLink|getArticleBase}} }}

{{#if: Protos Logo Prägedruck Pappschachtel.jpg |

colspan="2" class="notheme" style="background:#Vorlage:Standardfarbe; color:#Vorlage:Standardfarbe; padding:1em 0;" | {{#ifexist:Media:Protos Logo Prägedruck Pappschachtel.jpg
Datei:Protos Logo Prägedruck Pappschachtel.jpg
Logo
0 | }}
   }}

}}

Rechtsform {{#if: Gesellschaft mit beschränkter Haftung | Gesellschaft mit beschränkter Haftung | {{#ifeq: 0 | 0 | }}

}}{{#if: |{{#ifeq: | nicht vorhanden | |

ISIN Vorlage:Infobox Unternehmen/ISIN-Link }}

}}{{#if: 1898 in Schöneberg |

Gründung 1898 in Schöneberg

}}{{#if: 1926 |

Auflösung 1926

}}{{#if: Fusion mit der NAG |

Auflösungsgrund Fusion mit der NAG }}
Sitz {{#if: Schöneberg, Reinickendorf, Spandau bzw. (ab 1920) Berlin, Deutschland | Schöneberg, Reinickendorf, Spandau bzw. (ab 1920) Berlin, Deutschland | {{#ifeq: 0 | 0 | }}

}}{{#if: |

Leitung Vorlage:Str replace

}}{{#if: |

Mitarbeiterzahl Vorlage:Str replace

}}{{#if: |

Umsatz Vorlage:Str replace

}}{{#if: Automobilhersteller |

Branche Automobilhersteller

}}{{#if: |

Website left 2}} left 7}} http:// https:/ = #default = [https:// ]
        }}
[h [/ <s = // = [ ] #default = [https:// ]
 }}
Website left|{{{Website}}}|2}} left|{{{Website}}}|7}} http:// https:/ = {{{Website}}} #default = {{{Website}}}
        }}
[h [/ <s = {{{Website}}} // = [{{{Website}}} {{{Website}}}] #default = {{{Website}}}
 }}
 }}

}}{{#if: |

Stand: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}

}}

{{#ifeq: | nein | | Vorlage:Infobox Unternehmen/ISIN-Kategorie}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

Protos war ein deutscher Automobil- und Nutzfahrzeughersteller in Berlin.

Datei:Protos G2 8-21 PS Doppelphaeton 1913 - emblem.jpg
Protos-Emblem
Datei:Protos, Fabrik Berlin-Nonnendamm - Hans Lindenstaedt.jpg
Protos, Fabrik Berlin-Nonnendamm (1910)

Unternehmensgeschichte

Das Unternehmen wurde 1898 vom Ingenieur Alfred Sternberg und von Oskar Heymann als Motorenfabrik Protos in der damals noch selbstständigen Stadt Schöneberg bei Berlin gegründet. 1906 wurde der Unternehmenssitz von der Schöneberger Großgörschenstraße 39 nach Reinickendorf verlegt. Die Siemens-Schuckertwerke übernahmen 1908 Protos komplett und verlegten das Unternehmen nach Spandau an den Nonnendamm in Siemensstadt, wobei der Name Protos Automobilwerk Nonnendamm GmbH entstand. 1911 wurde die Firma in Protos Automobile GmbH geändert. Protos entwickelte auch Elektromobile, die teilweise im Werk Wilhelmsruh der Bergmann Elektrizitätswerke hergestellt wurden. Im Jahr 1926 wurde das Unternehmen an die AEG verkauft und Protos wurde mit der AEG-Tochtergesellschaft NAG (Nationale Automobil-Gesellschaft) fusioniert. Die neue NAG-Protos AG hatte nur ein Jahr Bestand. Zum 1. Januar 1928 übernahm NAG-Protos die Chemnitzer Presto-Werke.<ref>Die Geschichte des deutschen LKW-Baus. Band 2b, Seite 133–135.</ref> Mit der Umfirmierung in Nationale Automobil-Gesellschaft A.G. Abteilung Prestowerke, Chemnitz erlosch der Name Protos.

Die Nutzfahrzeuge von Protos

Um 1908 baute Protos am Nonnendamm in Berlin einen Elektrolastwagen für kommunale Zwecke. Konstrukteure der Nutzfahrzeuge waren u. a. Ernst Valentin und Franz Starkloph. Das Fahrzeug wurde über die Hinterräder von zwei Radnabenmotoren angetrieben. Außer dem normalen Lenkrad befanden sich rechts und links an der Außenseite des LKW zusätzliche Lenkräder, die vom Fahrer, der neben dem Fahrzeug herging, bedient werden konnten. Diese Einrichtung gab es u. a. auch bei Faun. Dieser kommunale E-LKW wurde auch von Protos als normaler E-LKW mit vier Tonnen Nutzlast und als E-Omnibus gebaut. Die Fahrgestelle wurden bei Siemens-Schuckert und die Motoren von Siemens & Halske hergestellt. 1911 wurde der Nutzfahrzeugbau für Elektrofahrzeuge eingestellt. Neben den Personen- und Lieferwagen wurden ab 1913 auch wieder LKW- sowie Omnibus-Typen als Frontlenker mit 2,5 t und bis zu 30 PS hergestellt. Während des Ersten Weltkrieges entstanden viele LKW mit 40 PS und 3 t Nutzlast als sogenannte Regeldreitonner. Außerdem wurde ein LKW-Typ mit 50 PS und 4,5 t Nutzlast gebaut. Die Kraftfahrzeug AG (KAG) übernahm den Verkauf und Vertrieb der LKW. Nach dem Krieg wurden die nicht mehr benötigten LKW, die auf Halde standen, bis in die 1920er Jahre noch angeboten. Die Produktion beschränkte sich auf Personen- und Lieferwagen.

Die PKW-Herstellung und Modelle von 1905 bis 1927

Die PKW-Modelle, die dem damaligen Lieferwagen sehr ähnlich waren, genossen seinerzeit einen guten Ruf, und Protos war ein Autohersteller mit sehr hoher Wertschätzung für Zuverlässigkeit. Das wurde auch hauptsächlich aus dem – später aberkannten – Sieg des Langstreckenrennens von New York nach Paris im Jahre 1908 gefördert. Das verwendete Fahrzeug war jedoch ein umgebauter leichter LKW.

Datei:Protos 1910.jpg
Protos-Motorenprogramm um 1910
Typ Bauzeitraum Zylinder Hubraum Leistung Vmax
17/35 PS 1905–1908 4 Reihe 4561 cm³ 35 PS (25,7 kW) 85 km/h
Typ E1 (18/42 PS) 1906–1914 44 PS (32,3 kW) 90 km/h
6/10 PS 1908 1596 cm³ 11 PS (8,1 kW) 60 km/h
Typ G (6/12 PS) 1502 cm³ 12 PS (8,8 kW) 55 km/h
26/50 PS 1908–1914 6 Reihe 6840 cm³ 55 PS (40 kW) 100 km/h
Typ E2 (27/65 PS) 65 PS (48 kW) 115 km/h
Typ F (18/45 PS) 1910–1912 4578 cm³ 48 PS (35,3 kW) 100 km/h
Typ G1 (6/18 PS) 1910–1914 4 Reihe 1570 cm³ 18 PS (13,2 kW) 60 km/h
Typ C (10/30 PS) 1918–1924 2614 cm³ 30 PS (22 kW) 75 km/h
Typ C1 (10/45 PS) 1924–1927 45 PS (33 kW) 85 km/h

Der 17/35 Motor von 1905 mit 4561 cm³ hatte eine Bohrung von 110 mm und einen Hub von 120 mm. Die max. Drehzahl lag bei 2400/min.<ref>{{#if:|{{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}| |}}}}{{#if:Theodor Lehmbeck, Walther Isendahl|Theodor Lehmbeck, Walther Isendahl: }}{{#if:|{{#if:Berechnung, Konstruktion und Fabrikation von Automobil-Motoren|[{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivURL|1={{#invoke:URLutil|getNormalized|1={{{archiv-url}}}}}}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel=Berechnung, Konstruktion und Fabrikation von Automobil-Motoren}}]{{#if:| ({{{format}}})}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}|{{#if:https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf%7C{{#if:{{#invoke:TemplUtl%7Cfaculty%7C}}%7C{{#invoke:Vorlage:Internetquelle%7CTitelFormat%7Ctitel={{#invoke:WLink%7CgetEscapedTitle%7C1=Berechnung, Konstruktion und Fabrikation von Automobil-Motoren}}}}|[{{#invoke:URLutil|getNormalized|1=https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf}} {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{#invoke:WLink|getEscapedTitle|1=Berechnung, Konstruktion und Fabrikation von Automobil-Motoren}}}}]}}{{#if:| ({{{format}}}{{#if:1908268–270{{#if: 2023-02-02 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}

          | )
          | {{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}| ; 
              | )}}}}}}{{#if:| {{{titelerg}}}{{#invoke:Vorlage:Internetquelle|Endpunkt|titel={{{titelerg}}}}}}}}}}}{{#if:https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf%7C{{#if:{{#invoke:URLutil%7CisResourceURL%7C1=https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf}}%7C%7C}}}}{{#if:Berechnung, Konstruktion und Fabrikation von Automobil-Motoren|{{#if:{{#invoke:WLink|isValidLinktext|1=Berechnung, Konstruktion und Fabrikation von Automobil-Motoren|lines=0}}||}}}}{{#if: | In: {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|TitelFormat|titel={{{werk}}}}}}}{{#if: | {{{hrsg}}}{{#if: 1908268–270|,|{{#if: 2023-02-02 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: 1908| {{#if:{{#invoke:DateTime|format|1908|noerror=1}}
            |{{#invoke:DateTime|format|1908|T._Monat JJJJ}}
            |{{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, datum=1908|class=Zitationswartung}} }}{{#if: 268–270|,|{{#if: 2023-02-02 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: 268–270| S. 268–270{{#if: |,|{{#if: 2023-02-02 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|;|,}}}}}}}}{{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| {{#if:268–2701908|{{#if:|archiviert|ehemals}}|{{#if:|Archiviert|Ehemals}}}} {{#if:|vom|im}} Vorlage:Referrer{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}| (nicht mehr online verfügbar)}}{{#if: | am {{#iferror: {{#iferror:{{#invoke:Vorlage:FormatDate|Execute}}|}}|{{{archiv-datum}}}{{#if:653023||(?)}}}}}}{{#if: 2023-02-02|;}}}}{{#if: 2023-02-02| {{#if:268–2701908{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|abgerufen|Abgerufen}} {{#switch: {{#invoke:Str|len| {{#invoke:DateTime|format| 2023-02-02 |ISO|noerror=1}} }}
       |4=im Jahr
       |7=im
       |10=am
       |#default={{#invoke:TemplUtl|failure|1=Fehler bei Vorlage:Internetquelle, abruf=2023-02-02|class=Zitationswartung}} }} {{#invoke:DateTime|format|2023-02-02|T._Monat JJJJ}}
    | {{#invoke:TemplUtl|failure|1=Vorlage:Internetquelle | abruf=2026-MM-TT ist Pflichtparameter}} }}{{#if:{{#ifeq:de|de||{{#if:|1}}}}|{{#if:1908268–270{{#if: 2023-02-02 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}}}}
       |  (
       | {{#if: | |  (}}
       }}{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||
          {{#invoke:Multilingual|format|{{{sprache}}}|slang=!|split=[%s,]+|shift=m|separator=, }}}}{{#if: |{{#ifeq:{{#if:de|de|de}}|de||, }}{{{kommentar}}}}})}}{{#if: 1908268–270{{#if: 2023-02-02 | {{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}||1}} }}|{{#if: |: {{
 #if: 
 | {{
     #ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | Vorlage:Str trim
     | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
     }}
 | {{#ifeq: {{#if:{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|{{#if: {{#invoke:templutl|faculty|}}|de-ch|de}}|de}} | de
     | „Vorlage:Str trim“
     | {{#invoke:Text|quote
         |1={{#if: 
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}}
              | {{#invoke:Vorlage:lang|flat}} }}
         |2={{#if: {{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|de-CH|de}}
         |3=1}} }}

}}{{#if:

   |  (<templatestyles src="Person/styles.css" />{{#if:  | :  }}{{#if:  | , deutsch: „“ }})
   | {{#if: 
       |  ({{#if:  | , deutsch: „“ }})
       | {{#if:  |  (deutsch: „“) }}
 }}

}}{{#if: {{{zitat}}}

   | {{#if: 
       | {{#if: {{{zitat}}}
           | Vorlage:": Text= und 1= gleichzeitig, bzw. Pipe zu viel }} }}
   | Vorlage:": Text= fehlt }}{{#if:  | {{#if: {{#invoke:Text|unstrip|{{{ref}}}}}
             | Vorlage:": Ungültiger Wert: ref=
             | {{{ref}}} }}

}}|.{{#if:{{#invoke:TemplUtl|faculty|}}|{{#if:||{{#ifeq: | JaKeinHinweis |{{#switch:

   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf
       | {{#if:  | [1] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if: deadurlausgeblendet | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: deadurl
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf }}|{{#switch: 
   |0|=Vorlage:Toter Link/Core{{#if: https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf
       | {{#if:  | [2] }} (Seite {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. Suche im Internet Archive ){{#if: 
           | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}
       |   (Seite {{#switch:|no|0|=|#default=dauerhaft }}nicht mehr abrufbar{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}.)
     }}{{#switch: 
         |no|0|=
         |#default={{#if:  ||  }}
    }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |opt      = inline= url= text= datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
    }}{{#if: https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf
      | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
      | {{#if: 
           | {{#if:  ||  }}
           | {{#if:  ||  }}
        }}
    }}{{#if: 
       | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
         }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}|#default= https://wiki-de.moshellshocker.dns64.de/index.php?title=Wikipedia:Defekte_Weblinks&dwl=https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf Die nachstehende Seite ist {{#switch:|no|0|=|dauerhaft }}nicht mehr abrufbar]{{#if:  | , festgestellt im {{#invoke:DateTime|format||F Y}} }}. (Suche im Internet Archive. )  {{#if: 
            | {{#if:  | | Vorlage:Toter Link/archivebot }}
         }}Vorlage:Toter Link/Core{{#switch: 
          |no|0|=
          |#default= {{#if:  ||  }}
        }}{{#invoke:TemplatePar|check
         |all      = inline= url=
         |opt      = datum= date= archivebot= bot= botlauf= fix-attempted= checked=
         |cat      = Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Toter Link
         |errNS    = 0
         |template = Vorlage:Toter Link
         |format   = 
         |preview  = 1
       }}{{#if: https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf
       | {{#if:{{#invoke:URLutil|isWebURL|https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf}}
          || {{#if:  ||  }} 
        }}
    }}{{#if: 
         | {{#if:{{#invoke:DateTime|format||F Y|noerror=1}}
             || {{#if:  ||  }} 
           }}
    }}{{#switch: 
         |checked|deadurl|= 
         |#default=  {{#if:  ||  }}
    }}[https://ia801604.us.archive.org/9/items/bub_gb_apXVAAAAMAAJ/bub_gb_apXVAAAAMAAJ.pdf }} }}}}}}}}}}{{#if:|
        {{#invoke:Vorlage:Internetquelle|archivBot|stamp={{{archiv-bot}}}|text={{#if:|Vorlage:Webarchiv/archiv-bot}}

}}}}{{#invoke:TemplatePar|check |all= url= titel= |opt= autor= hrsg= format= sprache= titelerg= werk= seiten= datum= abruf= zugriff= abruf-verborgen= archiv-url= archiv-datum= archiv-bot= kommentar= zitat= AT= CH= offline= |cat= {{#ifeq: 0 | 0 | Wikipedia:Vorlagenfehler/Vorlage:Internetquelle}} |template= Vorlage:Internetquelle |format=0 |preview=1 }}</ref>

Eine Protos-Luxuslimousine des brasilianischen Außenministers steht im Museum von Rio de Janeiro.

Herstellung von Haus- und Elektrogeräten und Unterhaltungselektronik

Ab Herbst 1925 wurde der Markenname Protos von Siemens ebenfalls für Hausgeräte und Radios genutzt.<ref>Der Katalog der Radio-Zentrale Prohaska GmbH, Berlin 1928</ref><ref>Siemens Unternehmensseite, History, abgerufen am 16. Mai 2019.</ref> Die Verwendung des Markennamens wurde um 1958 eingestellt und wurde bis dahin noch für einige Produkte verwendet. 1964 wurde ein Tonbandgerät, produziert von Grundig für Siemens unter der Handelsbezeichnung „Protos“ angeboten. Ein Staubsaugermodell „Protos“ wurde um die Jahrtausendwende durch BSH vertrieben.

Die erste PKW-Reise um die Welt

Datei:MHV Protos Wettfahrtwagen 1907 01.jpg
Protos-Wettfahrtwagen von 1907

Legendär wurde der Protos als Teilnehmer des damals längsten Autorennens der Welt, das 1908 von New York nach Paris ging. Die Route führte über Kanada, Alaska, China, die Mongolei, Sibirien und Russland. Von sechs teilnehmenden Startern erreichte der Protos mit Oberleutnant Hans Koeppen am Lenkrad am 26. Juli 1908 als erster das Ziel in Paris. Sie wurden später auf Platz 2 zurückgesetzt, da sie nie in Alaska waren. Die erste PKW-Reise um die Welt hatte somit Thomas (USA) gewonnen. Am 12. Februar 1908 starteten nur sechs von eigentlich 13 gemeldeten Fahrzeugen, wobei außer dem Protos noch die PKW-Hersteller De Dion-Bouton, Motobloc, Sizaire-Naudin, Züst und Thomas (USA) teilnahmen.

Der Protos-Wagen für die Welt-Rallye leistete 40 PS und wurde von einem Berliner Karosseriebauunternehmen, der Wagenfabrik Jos. Neuss, nur für diesen Zweck aufgebaut. Das Fahrgestell allein wog bereits 1,1 t; komplett ausgerüstet und mit 800 Liter Benzin betankt kam es auf 2,7 t.

Der weltreisende Protos steht im Deutschen Museum in München. Das Exponat schenkten die Siemens-Schuckertwerke 1908 dem fünf Jahre zuvor eröffneten Museum.

Literatur

  • Die Geschichte des deutschen LKW-Baus. Band 1, S. 148. Weltbild Verlag 1994, ISBN 3-89350-811-2.
  • Aller Laster Anfang. S. 55–56. Westermann-Verlag 1985, ISBN 3-07-508991-5.
  • Hans Koeppen: Im Auto um die Welt. Ullstein, Berlin 1908. Neubearbeitung. Ullstein, Hamburg 1935.
  • Hans-Otto Neubauer: Autos aus Berlin – PROTOS und NAG. edition Auto & Verkehr. Kohlhammer, Stuttgart 1983, ISBN 3-17-008130-6.
  • Werner Oswald: Deutsche Autos 1920–1945. 10. Auflage. Motorbuch Verlag, Stuttgart 1996, ISBN 3-87943-519-7.
  • George Schuster, Tom Mahoney, (dt. Fassung: Reinhart Becker): Das längste Autorennen aller Zeiten. New York – Moskau – Paris (1908). Reprint. Motorbuch Verlag, Stuttgart 1997, ISBN 3-613-87162-9.
  • Halwart Schrader: Deutsche Autos 1885–1920. 1. Auflage. Band 1. Motorbuch Verlag, Stuttgart 2002, ISBN 3-613-02211-7.

Siehe auch

Weblinks

[{{canonicalurl:Commons:Category:{{#if:Protos vehicles|Protos vehicles|Protos}}|uselang=de}} Commons: {{#if:Protos-Fahrzeuge|Protos-Fahrzeuge|{{#if:Protos vehicles|Protos vehicles|{{#invoke:WLink|getArticleBase}}}}}}]{{#switch:1

|X|x= |0|-= |S|s= – Sammlung von Bildern |1|= – Sammlung von Bildern{{#if:

    | {{#switch: {{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}/{{#invoke:TemplUtl|faculty|1}}
        |1/=  und Videos
        |1/1=, Videos und Audiodateien
        |/1=  und Audiodateien}}
    | , Videos und Audiodateien
  }}

|#default= – }}{{#if: Protos vehicles

   | {{#ifeq: {{#invoke:Str|left|protos vehicles|9}} 
       | category: 
| FEHLER: Ohne Category: angeben!}}}}

Vorlage:Wikidata-Registrierung

Einzelnachweise

<references />

<templatestyles src="BoxenVerschmelzen/styles.css" />

{{#if:Navigationsleiste Deutsche Automobilmarken bis 1918 |{{safesubst:#ifeq:0|10| {{#switch: Protos |Navigationsleiste|NaviBlock|0=|#default= Vorlage:Templatetransclusioncheck Vorlage:Dokumentation/ruler }}}}Vorlage:Klappleiste/Anfang {{#if: Deutsche Flagge

|

Aachener | AAG | ABAM | Adler | Aegir | Alliance | Allright | Altmann | AMG | Andreas | Anker | Ansbach | Apollo | Argus | Asdomobil | Äskulap | Attila | Audi | Autognom | Beckmann | BEF | Behr | Benz | Berger | Bergmann | Bergmann-Metallurgique | Berolina | Blitz | BMF | Boes | Brandt | Braun | Brennabor | Bugatti | C. Benz Söhne | Chatel-Jeannin | Cito | Cloumobil | Colibri | Corona | COS | Coswiga | Cudell | Cyklon | Daimler | De Dietrich | Deka | Der Dessauer | Dessavia | Deutschland | Deutz | Dixi | Dreyhaupt | Ducommun | Dürkopp | Dux | Dynamobil | EBM | Ehrhardt | Ehrhardt-Decauville | Einrad | Ekamobil | Electra | Elite | EMW | Engelhardt | Erdmann | Excelsior-Mascot | Express | FAF | Fafnir | Falke | Favorit | FEG | Feldmann | Fiedler | Fischer (1902–1905) | Fischer (1912–1913) | Flocken | Foth | Fulgura | Fulmina | Gaggenau | Geha | Göricke | Gottschalk | Hammonia | Hansa | Hartmann | Heilbronn | Heinle & Wegelin | Helios | Henschel | Hermes-Simplex | Hexe | Hille | Horch | Hüttis & Hardebeck | Immermobil | Imperator | Kämper | KAW | Kayser | Kempten | KEW | Kliemt | Klingenberg | Kölner Motorwagen | Komnick | Kondor | Kriéger | Krupkar | Kruse | Kühlstein | Lerche | Liliput | Lloyd | Loreley | Loutzky | LUC | Lueders | Lutzmann | Lux | MAF | Magdeburger | Magnet | Mars | Martinot et Galland | Mathis | Maurer | Maurer-Union | Maxwerke | Mayer | Mercedes | Meyrel | Miele | MMB | Mono | MWD | Nacke | NAG | NAIG | Neuss | Noris | NSU | Opel | Orient Express | Oryx | Panther | Pasing | Patria | Pekrun | Pflüger | Phänomen | Piccolo | Planet | Podeus | Polymobil | Presto | Priamus | Primus | Progress | Protos | Rabe-Mobil | RAW | Record | Regent | Reissig | Rex-Simplex | SAF | Scheele | Scheibler | Schilling | Schuckert | Schulz | Seidel & Naumann | Sekurus | Siegel | Siegfried | Siemens-Schuckert | Simson | Solidor | Sperber | Standard | Stella | Steudel | Stoewer | Sun | Superior | Taifun | Taunus | Tempelhof | Thüringer Motorwagenfabrik | Tippmann | Tourist | Treskow | Triomobil | Ulmann | Ultramobile | Utermöhle | VCS | Velomobil | Vesuv | Victoria | Vindelica | Vogtland | Vulkan | Wanderer | Wartburg | Weichelt | Weiss | Wenkelmobil | Wesen | Westfalia | Wimmer | Windhoff | Wöhlert-Bollée | Wunderlich | Zentralmobil

 |

Aachener | AAG | ABAM | Adler | Aegir | Alliance | Allright | Altmann | AMG | Andreas | Anker | Ansbach | Apollo | Argus | Asdomobil | Äskulap | Attila | Audi | Autognom | Beckmann | BEF | Behr | Benz | Berger | Bergmann | Bergmann-Metallurgique | Berolina | Blitz | BMF | Boes | Brandt | Braun | Brennabor | Bugatti | C. Benz Söhne | Chatel-Jeannin | Cito | Cloumobil | Colibri | Corona | COS | Coswiga | Cudell | Cyklon | Daimler | De Dietrich | Deka | Der Dessauer | Dessavia | Deutschland | Deutz | Dixi | Dreyhaupt | Ducommun | Dürkopp | Dux | Dynamobil | EBM | Ehrhardt | Ehrhardt-Decauville | Einrad | Ekamobil | Electra | Elite | EMW | Engelhardt | Erdmann | Excelsior-Mascot | Express | FAF | Fafnir | Falke | Favorit | FEG | Feldmann | Fiedler | Fischer (1902–1905) | Fischer (1912–1913) | Flocken | Foth | Fulgura | Fulmina | Gaggenau | Geha | Göricke | Gottschalk | Hammonia | Hansa | Hartmann | Heilbronn | Heinle & Wegelin | Helios | Henschel | Hermes-Simplex | Hexe | Hille | Horch | Hüttis & Hardebeck | Immermobil | Imperator | Kämper | KAW | Kayser | Kempten | KEW | Kliemt | Klingenberg | Kölner Motorwagen | Komnick | Kondor | Kriéger | Krupkar | Kruse | Kühlstein | Lerche | Liliput | Lloyd | Loreley | Loutzky | LUC | Lueders | Lutzmann | Lux | MAF | Magdeburger | Magnet | Mars | Martinot et Galland | Mathis | Maurer | Maurer-Union | Maxwerke | Mayer | Mercedes | Meyrel | Miele | MMB | Mono | MWD | Nacke | NAG | NAIG | Neuss | Noris | NSU | Opel | Orient Express | Oryx | Panther | Pasing | Patria | Pekrun | Pflüger | Phänomen | Piccolo | Planet | Podeus | Polymobil | Presto | Priamus | Primus | Progress | Protos | Rabe-Mobil | RAW | Record | Regent | Reissig | Rex-Simplex | SAF | Scheele | Scheibler | Schilling | Schuckert | Schulz | Seidel & Naumann | Sekurus | Siegel | Siegfried | Siemens-Schuckert | Simson | Solidor | Sperber | Standard | Stella | Steudel | Stoewer | Sun | Superior | Taifun | Taunus | Tempelhof | Thüringer Motorwagenfabrik | Tippmann | Tourist | Treskow | Triomobil | Ulmann | Ultramobile | Utermöhle | VCS | Velomobil | Vesuv | Victoria | Vindelica | Vogtland | Vulkan | Wanderer | Wartburg | Weichelt | Weiss | Wenkelmobil | Wesen | Westfalia | Wimmer | Windhoff | Wöhlert-Bollée | Wunderlich | Zentralmobil }} Vorlage:Klappleiste/Ende}}{{#if:Navigationsleiste Deutsche Automobilmarken von 1919 bis 1945 |{{safesubst:#ifeq:0|10| {{#switch: Protos |Navigationsleiste|NaviBlock|0=|#default= Vorlage:Templatetransclusioncheck Vorlage:Dokumentation/ruler }}}}Vorlage:Klappleiste/Anfang {{#if: Deutsche Flagge

|

AAA | ABC | Adler | AGA | Alan | Alfi (1922–1925) | Alfi (1927–1928) | AMBAG | Amor | Anker | Apollo | Argeo | Arimofa | Atlantic | Audi | Auto-Ell | Badenia | Baer | BAW | BEB | Beckmann | Benz | Bergmann | Bergo | BF | Biene | Bleichert | BMW | Bob | Borcharding | Borgward | Bravo | Brennabor | Bufag | Bully | Butz | BZ | C. Benz Söhne | Certus | Club | Cockerell | Combi | Cyklon | Davidl | Dehn | DEW | Diabolo | Diana | Dinos | Dixi | DKW | Dorner | Dürkopp | Dux | D-Wagen | EBS | Ego | Ehrhardt | Ehrhardt-Szawe | Eibach | Electra | Elektric | Elite | Elitewagen | Eos | Erco | Espenlaub | Eubu | Exor | Fadag | Fafag | Fafnir | Falcon | Fama | Faun | Ferbedo | Ford | Fox | Framo | Freia | Fulmina | Garbaty | Gasi | Goliath | Görke | Grade | Gridi | Gries | Habag | HAG | HAG-Gastell | Hagea-Moto | Hanomag | Hansa | Hansa-Lloyd | Hascho | Hataz | Hawa | Heim | Helios | Helo | Hercules | Hero | Hildebrand | Hiller | Horch | HT | Imperia | Induhag | Ipe | Joswin | Juhö | Kaha | Kaiser | Keitel | Kenter | Kico | Kieling | Knöllner | Kobold | Koco | Komet | Komnick | Körting | Kühn | Landgrebe | Lauer | Leichtauto | Leifa | Lesshaft | Ley | Libelle | Lindcar | Lipsia | Loeb | Luther & Heyer | LuWe | Luwo | Lux | Macu | MAF | Magnet | Maier | Maja | Mannesmann | Martinette | Maurer | Mauser | Maybach | Mayrette | Mercedes | Mercedes-Benz | MFB | Mikromobil | Minimus | Möckwagen | Mölkamp | Moll | Monos | Mops | Morgan | Motobil | Motrix | Muvo | Nafa | NAG | NAG-Presto | NAG-Protos | Nawa | Neander | Neiman | Nemalette | Nowa | NSU | NSU-Fiat | Nufmobil | Nug | Omega | Omikron | Omnobil | Onnasch | Opel | Otto | Pawi | Pe-Ka | Peer Gynt | Pelikan | Peter & Moritz | Pfeil | Phänomen | Pilot | Pluto | Presto | Priamus | Protos | Rabag | Remag | Renfert | Rex-Simplex | Rhemag | Rikas | Rivo | Röhr | Roland | Rollfix | Rumpler | Rüttger | RWN | Sablatnig-Beuchelt | Sauer | SB | Schebera | Schönnagel | Schuricht | Schütte-Lanz | Seidel-Arop | Selve | SHW | Simson | Slaby-Beringer | Slevogt | Solomobil | Sperber | Sphinx | Spinell | Staiger | Standard | Steiger | Stoewer | Stolle | Sun | Szawe | Tamag | Tamm | Tatra | Teco | Tempo | Theis | Tornax | Tourist | Traeger | Trinks | Trippel | Triumph | Turbo | Utilitas | VL | Voran | VW | Walmobil | Wanderer | Wegmann | Weise | Wesnigk | Westfalia | Winkler | Wittekind | York | Zetgelette | Zündapp | Zwerg

 |

AAA | ABC | Adler | AGA | Alan | Alfi (1922–1925) | Alfi (1927–1928) | AMBAG | Amor | Anker | Apollo | Argeo | Arimofa | Atlantic | Audi | Auto-Ell | Badenia | Baer | BAW | BEB | Beckmann | Benz | Bergmann | Bergo | BF | Biene | Bleichert | BMW | Bob | Borcharding | Borgward | Bravo | Brennabor | Bufag | Bully | Butz | BZ | C. Benz Söhne | Certus | Club | Cockerell | Combi | Cyklon | Davidl | Dehn | DEW | Diabolo | Diana | Dinos | Dixi | DKW | Dorner | Dürkopp | Dux | D-Wagen | EBS | Ego | Ehrhardt | Ehrhardt-Szawe | Eibach | Electra | Elektric | Elite | Elitewagen | Eos | Erco | Espenlaub | Eubu | Exor | Fadag | Fafag | Fafnir | Falcon | Fama | Faun | Ferbedo | Ford | Fox | Framo | Freia | Fulmina | Garbaty | Gasi | Goliath | Görke | Grade | Gridi | Gries | Habag | HAG | HAG-Gastell | Hagea-Moto | Hanomag | Hansa | Hansa-Lloyd | Hascho | Hataz | Hawa | Heim | Helios | Helo | Hercules | Hero | Hildebrand | Hiller | Horch | HT | Imperia | Induhag | Ipe | Joswin | Juhö | Kaha | Kaiser | Keitel | Kenter | Kico | Kieling | Knöllner | Kobold | Koco | Komet | Komnick | Körting | Kühn | Landgrebe | Lauer | Leichtauto | Leifa | Lesshaft | Ley | Libelle | Lindcar | Lipsia | Loeb | Luther & Heyer | LuWe | Luwo | Lux | Macu | MAF | Magnet | Maier | Maja | Mannesmann | Martinette | Maurer | Mauser | Maybach | Mayrette | Mercedes | Mercedes-Benz | MFB | Mikromobil | Minimus | Möckwagen | Mölkamp | Moll | Monos | Mops | Morgan | Motobil | Motrix | Muvo | Nafa | NAG | NAG-Presto | NAG-Protos | Nawa | Neander | Neiman | Nemalette | Nowa | NSU | NSU-Fiat | Nufmobil | Nug | Omega | Omikron | Omnobil | Onnasch | Opel | Otto | Pawi | Pe-Ka | Peer Gynt | Pelikan | Peter & Moritz | Pfeil | Phänomen | Pilot | Pluto | Presto | Priamus | Protos | Rabag | Remag | Renfert | Rex-Simplex | Rhemag | Rikas | Rivo | Röhr | Roland | Rollfix | Rumpler | Rüttger | RWN | Sablatnig-Beuchelt | Sauer | SB | Schebera | Schönnagel | Schuricht | Schütte-Lanz | Seidel-Arop | Selve | SHW | Simson | Slaby-Beringer | Slevogt | Solomobil | Sperber | Sphinx | Spinell | Staiger | Standard | Steiger | Stoewer | Stolle | Sun | Szawe | Tamag | Tamm | Tatra | Teco | Tempo | Theis | Tornax | Tourist | Traeger | Trinks | Trippel | Triumph | Turbo | Utilitas | VL | Voran | VW | Walmobil | Wanderer | Wegmann | Weise | Wesnigk | Westfalia | Winkler | Wittekind | York | Zetgelette | Zündapp | Zwerg }} Vorlage:Klappleiste/Ende}}{{#if:Navigationsleiste Deutsche Lkw- und Omnibusmarken

|Vorlage:Navigationsleiste Deutsche Lkw- und Omnibusmarken}}{{#if:|{{{{{4}}}}}}}{{#if:|{{{{{5}}}}}}}{{#if:|{{{{{6}}}}}}}{{#if:|{{{{{7}}}}}}}{{#if:|{{{{{8}}}}}}}{{#if:|{{{{{9}}}}}}}{{#if:|{{{{{10}}}}}}}{{#if:|{{{{{11}}}}}}}{{#if:|{{{{{12}}}}}}}{{#if:|{{{{{13}}}}}}}{{#if:|{{{{{14}}}}}}}{{#if:|{{{{{15}}}}}}}{{#if:|{{{{{16}}}}}}}{{#if:|{{{{{17}}}}}}}{{#if:|{{{{{18}}}}}}}{{#if:|{{{{{19}}}}}}}{{#if:|{{{{{20}}}}}}}{{#if:|
Zu viele Navigationsleisten (>20)
}}